دانلود تاریخچه مدیریت پروژه

تاریخچه مدیریت پروژه

دراوایل دهه 50میلادی،شخصی به نام «El DuPont de Nemours» باهمکاری نیروی دریایی امریکا یک کارمشترک مدیریت پروژه(باترکیب یک نموداربرنامه ریزی پروژه وجدول زمان بندی رایانه ای) رابه انجام رساندنداین دو کارخودرابا دو پروژه مجزا ودوتیم مستقل ولی باهدف یکسان آغازنمودندهدف آنها بهینه نمودن برنامه ریزی،زمان بندی وهماهنگی پروژه هابودهرچندنگرش آنها برپروژه ها

دسته بندی	مدیریت
فرمت فایل	doc
حجم فایل	71 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	58

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

«فهرست مطالب»

عنوان صفحه

• · فصل اول: 7

تاریخچه مدیریت پروژه 8

تعاریف مدیریت پروژه 9

• · فصل دوم: 14

دلایل استفاده ازمدیریت پروژه 15

اقدامات مدیریتی 15

وظایف مدیریت پروژه 16

کاربردهای مدیریت پروژه 17

• · فصل سوم: 19

فوایدومحدودیتهای پروژه 20

• · فصل چهارم: 24

فرایندهای پروژه 25

گروههای فرایند 25

تعامل بین فرایندها 27

فرایندهای عمده واصلی 28

فرایندهای فرعی وکمکی 29

فرایندهای اجرایی 30

فرایندهای کنترلی 31

فرایندهای اختتامی 32

• · فصل پنجم: 33

نرم افزار(P3)Primavera Project Planner 34

مدل بلوغ سازمانی مدیریت پروژه(OPM3) 36

شناخت اجزای مدلOPM3 37

نتایج وشاخص کلیدی اندازه گیری(KPIS) 38

دسته بندی – نظراجمالی 38

دسته بندی PPP 42

دسته بندی SMCI 42

گامهایOPM3 بطور خلاصه 42

ورود به روندبهبود 43

خلاصه ونتیجه گیری 43

• · فصل ششم: 46

فرایند برنامه ریزی محدوده پروژه وورودیهای آن 47

ورودیهای برنامه ریزی محدوده 47

ابزارهاوتکنیکهای فرایند آغاز 47

خروجیهای فرایندآغاز 48

مدیریت محدوده پروژه 49

ابزارها وتکنیکهاوخروجیهای فرایندکنترل کلی تغییرات 49

فرایندکنترل کلی تغییرات 50

ورودیهای فرایندکنترل تغییرات 50

ابزارهاوتکنیکهای فراینداجرای برنامه پروژه 51

خروجیهای فراینداجرای برنامه پروژه 51

فراینداجرای برنامه پروژه 52

فرایندتهیه برنامه پروژه 53

مدیریت فرایندهای پروژه 53

ارتباط فرایندها 53

تشریح مفاهیم 55

واژه نامه انگلیسی – فارسی 57

فهرست منابع 58

«فهرست جداول»

عنوان صفحه

شناخت ویژگیهای مهم پروژه 13-12

مراحل انجام پروژه 21

ایجاد چشم اندازبرای پروژه 22

چرخه حیات پروژه 23

«فهرست نمودارها واشکال»

عنوان صفحه

فرایندهای پروژه 26

دسته بندی IPECC 39

شاخصهای کلیدی عملکرد 40

راهکارهای برتر 40

وضعیت کلی سازمان درOPM3 41

نمودارمیله ای میزان بلوغ سازمان درOPM3،PPP/ SMCH 41

نمودارفرایندمدیریت پروژه سازمانی 44

هرم سازمان درمسیرپروژه،برنامه،سبدپروژه 45

هرم سازمان درمسیراستانداردکردن،اندازه گیری،کنترل،بهبود 45

فصل اول:

- تاریخچه مدیریت پروژه

- تعاریف مدیریت پروژه

- شناخت ویژگی های مهم پروژه

تاریخچه مدیریت پروژه:

دراوایل دهه 50میلادی،شخصی به نام «E.l DuPont de Nemours» باهمکاری نیروی دریایی امریکا یک کارمشترک مدیریت پروژه(باترکیب یک نموداربرنامه ریزی پروژه وجدول زمان بندی رایانه ای) رابه انجام رساندند.این دو کارخودرابا دو پروژه مجزا ودوتیم مستقل ولی باهدف یکسان آغازنمودند.هدف آنها بهینه نمودن برنامه ریزی،زمان بندی وهماهنگی پروژه هابود.هرچندنگرش آنها برپروژه ها شباهتی به یکدیگرنداشت ولی درنهایت به این جمع بندی رسیدندکه بایدنحوه برنامه ریزی وفنون زمان بندی خودرا به نحوی بهینه کنندتاازمنابع نیروی انسانی،مواد وابزارخود بتوانند بهترین استفاده راببرند.

سیستم DuPont،روش مسیربحرانی یاCPM نام گرفت.هدف این روش بهینه نمودن بازدهی، زمان بندی وهزینه های پروژه های مهندسی بود.با استفاده ازاین روش انجام پروژه هاتایک سوم وهزینه هانیزبه مقدارقابل توجهی کاهش یافت.درهمان هنگام،نیروی دریایی سیستمی رابرای برنامه ریزی وهماهنگی کارهای بیش از3000پیمانکاروشرکتهای طرف قراردادخودابداع نمود.این پیمانکاران وشرکتها مشغول تهیه وتولیدنوعی موشک زیردریایی مجهز به کلاهک اتمی به نامPolarisبودند.سیستم ابداعی ایشان فن بازنگری وارزشیابی برنامه یاPERTنام گرفت.بکارگیری این سیستم تولیدموشک فوق را2سال جلو انداخت.

موفقیت این دوسیستم،دیگران رابرآن داشت تاروشهای دیگری ابداع کنند نام برخی ازاین روشها عبارتنداز:

روش ارزیابی پروژه یا PEP، کمترین برآوردهزینه یا LESS، فن ازشیابی وبازنگری گرافیکی یا GERTواخیرا روش ترسیم پیشنیازی یاPDM.دوروشCPMوPDMبیشترین مقبولیت رادرمیان داشته اند.اولی درمیان مدیران ودومی درمیان تولیدکنندگان نرم افزار.این روشهای نموداری جایگزین نمودارمیله ای یاbar chart می گردند.روش نمودارمیله ای یک روش سنتی با ترکیب فازهای برنامه ریزی و زمان بندی است.روش برنامه ریزی شبکه ای یاگرافیکی وظیفه برنامه ریزی رااززمان بندی جدانموده تاکنترل ونظارت بهتری بر پروژه هاایجادشود.وظیفه برنامه ریزی منتج به نمودارشبکه یانمودار برنامه ریزی شده و وظیفه زمان بندی یک جریان محاسباتی دستی یا رایانه ای است که براساس نموداربرنامه ریزی بدست می آید.

• · تعاریف مدیریت پروژه ازدیدگاههای مختلف:

1- مدیریت پروژه: مدیریت پروژه شامل مهارتها،ابزارهاوفرایندهای مدیریتی است که مورد نیازبرای اجرای موفقیت آمیزپروژه می باشد.بطورکلی مدیریت پروژه شامل موارد زیر می باشد: 1- مهارتها 2- ابزارها 3- فرایندها

1- مهارتها: مجموعه ای ازمهارت وتجربه لازم برای کاهش میزان ریسک پروژه ودانش تخصصی می باشدتاازاین طریق احتمال موفقیت پروژه افزایش یابد.

2- ابزارها: مجموعه ای ازانواع متعددی ازابزارها برای بهبود شانس وموفقیت پروژه می باشد که این ابزارها شامل الگوهای مستندسازی،ثبت ونرم افزارهای برنامه ریزی و طراحی وچک لیستهای ممیزی وفرمهای بررسی می باشد.

3- فرایندها: مجموعه ای ازتکنیکهاوفرایندهای متعددمدیریتی برای کنترل زمان،کیفیت و هزینه،تغییرات وریسک می باشد.

2- مدیریت پروژه: فرایندمجموعه فعالیتهای یکپارچه وبه هم مرتبط می باشدولذاکسب نتیجه هریک ازمحدوده های مدیریت پروژه،معمولا درسایرین نیزموثراست.تعامل بین محدوده ها دارای نتایج مثبت ومنفی برای هریک ازآنان است.به عنوان مثال تغییردرمحدوده کارغالبا درافزایش هزینه پروژه موثراست اما این تاثیرمی توانددرروحیه مجریان ویاحتی کیفیت محصول یاخدمت موردنظراثرمنفی داشته باشند،لذا دراین تعاملات می بایستی همیشه به اهداف پروژه توجه نمود. موفقیت درمدیریت پروژه،مستلزم مدیریت برتعامل بین محدوده ها برای نیل به اهداف پروژه به بهترین روش ممکن می باشد.

3- مدیریت پروژه: مجموعه ای ازفعالیتهاطرح ریزی شده درجهت کسب نتیجه ای معین است که بایددرقالب یک مقیاس زمانی مشخص وبااستفاده ازبودجه ای معین انجام شودوهمچنین پروژه هابایدازکارهای روزمره سازمان متمایزکنیم وازطریق اعمال روشهای صحیح مدیریت پروژه به بهبود عملکردها بپردازید.

4- مدیریت پروژه: موافق استانداردPMI،مدیریت پروژه شامل بکارگیری چهارعامل اساسی:1- دانش ،2- مهارتها، 3- ابزارها، 4- تکنیکهای لازم دراداره جریان اجرای فعالیتها،به منظوررفع نیازهای پروژه است.نقش ابزارمناسب درپیشبرد اهداف مدیریت پروژه انکارناپذیراست.درواقع پس ازطراحی سیستم مدیریت پروژه درسازمان بکارگیری ابزارمناسب دراین سیستم،یکی ازمهمترین عوامل محقق کننده اهداف مدیریت پروژه درسازمان است.

5- مدیریت پروژه: برآوردن نیازهای تجارت وصنعت مدرن درجهان پرشتاب امروز،نیاز به تمرکزبراولویتها،استفاده ازروشهای بهترمدیریت وقالبهای نوینی برای ارتباطات دارد.قرن بیست ویکم بابودجه های کمتروزمان جدیدهستند.برای رقابت دراین محیط بایدکاربیشتری رابامنابع کمتربه نتیجه رساند.اصل رقابت وتلاش برای برتری،سبب ظهورپدیده های نودرهمه بخشهای تجارت وصنعت شده،نیازبه تغییرونوآوری رابرهمگان مشخص کرده است،رقابت سبب بهادادن بیشتربه ایده هاوطرحهای نوشده است.برای بقادربین رقیبان باید سریع تر،ارزانتروبهتربود.

این چنین نوگرایی سبب تعریف کارهایی جدیدمی شود،کارهایی که تابه حال انجام نشده است درهمان باراول باید به درستی انجام شوند،لذانیازاست تاشمابه ابزارهای جدیدمدیریتی برای رویارویی بااین قبیل کارها مجهزشوید.

پیروزی درپروژه بستگی به برقراری تعادل مناسبی بین سه عامل مهم زمان انجام کار،منابع مورداستفاده ونتایج کاردرراستای ارائه ی سطح مناسبی ازخدمت به مشتری دارد.پروژه درخدمت رضایتمندی مشتری است،بنابراین سه عامل مهم موردنظراو باید درنظرگرفته شده، تعادل مناسبی بین آنها برقرارشود.اوعلاقه دارد پروژه اش درموعد مقرربه پایان رسد نتایج مشخصات درخواستی را رعایت کنند و دقیقا آنچه باشد که اومی خواسته ودرآخراینکه پروژه قیمت تمام شده ی مناسبی داشته باشد.آنچه که قبلابرآن توافق شده،بودجه ی مناسبی برایش تخصیص داده شده است.سه موردفوق بیانگرسه عامل اساسی زمان،کیفیت وهزینه هستند که بین آنهاتعادلی برقراراست به عبارتی هرگاه درمقداریکی تغییری ایجادشود،بقیه نیزتغییر می کنند.نسبت بین این سه عامل خطی نیست،گاهی ممکن است که برای کاهش نصف زمان اجراتاچهاربرابرهزینه ی استفاده ازمنابع رابالابرد.تصمیم گیران،حامیان وصاحبان پروژه پیش ازآغازفازبرنامه ریزی پروژه بایدپروژه ای،فارغ ازاندازه ی آن باسه ویژگی فوق ارتباط دارد ودرنهایت روشهای مدیریت پروژه تنها روی این سه ویژگی عمل می کنندوسعی درکنترل این سه مورددارند.

بدیهی است مهمترین مسئله درشروع هرپروژه،صرف نظرازنوع ووسعت کاری آن،داشتن یک استراتژی صحیح، کارآمد وعملی برای پیشبرد هرچه سریعتر،صحیح ترومقرون به صرفه ترپروژه بوده ومهمترین عامل برای نیل به این هدف دسترسی آسان وسریع به اطلاعات صحیح می باشد.

بی شک شمانیزبه عنوان یک مدیرکه مدیریت راتوانایی اتخاذتصمیم هایی سریع وصحیح می دانید به لزوم داشتن ابزاری کارآمدوقوی برای دسترسی به اطلاعات جامع وکاربردی پی برده اید.ابزاری که باراه کاری ساده،دسترسی آسان به کلیه اطلاعات محدوده کاری پروژه رادرهرزمان دلخواه امکان پذیرنماید.این ابزارهامی بایستی دارای قابلیتهای ذیل باشد:

1- دربرگرفتن کل محدوده ی کاری پروژه.

2- دارابودن اطلاعات جامع وکامل پروژه.

3- دسته بندی کلی وجزئی اطلاعات پروژه بنابه نیازومحدوده ی کاری شرکت.

4- دارابودن قابلیت ارائه انواع گزارشهای کاری بنابه نیازکاری.

5- آسان بودن کارکرد.

«شناخت ویژگیهای مهم پروژه»

ویژگیها:	نکاتی که بایدمدنظرقرارگیرند:
آغازوپایان مشخص: هرپروژه دارای یک مرحله شروع ویک مرحله پایان است.	1- برخی پروژه ها باید به دفعات تکرار شوند اما از آنجا که ابتداوانتهای مشخص دارند نمی توان آنهارا فرایند نامید. 2-تفاوت کارروزمزه با پروژه دراین است که کار روزمره تکراری است وفرایند مربوطه پایان مشخصی ندارد.
برنامه منظم: برای رسیدن به اهداف پروژه ازیک برنامه منظم و روشمند استفاده کرد.	1- یک برنامه ریزی خوب ضامن تکمیل پروژه در زمان مقرر و درقالب بودجه تعیین شده است ونتایج موردنظررابه بارخواهدآورد. 2- یک برنامه اثربخش الگویی برای هدایت پروژه دراختیارشماقرارمی دهدوجزئیات،اقدامات لازم رامشخص می کند.
منابع مجزا: تخصیص زمان،نیروی انسانی لازم وبودجه باتوجه به ارزش هرپروژه انجام می شود.	1- برخی پروژه هاخارج ازروندعادی زندگی شغلی وبرخی دیگردرخلال آن انجام می شوندامادرهر صورت لازم است که منابع جداگانه ای به انجام پروژه اختصاص می یابند. 2-موفقیت آمیزبودن یک پروژه مستلزم آن است که درمحدوده منابع تخصیصی انجام شود.
کارگروهی: پروژه هامعمولا بایدبه صورت گروهی انجام شوند.	1- تیمهای پروژه درعین حال که مسول تحقق اهداف خودهستندوازتحقق آنها احساس رضایت می کننددرمجموع کل سازمان رادرتحقق اهدافش یاری می دهند. 2- پروژه هاچالشهاوتجربیات تازه ای راپیش روی کارکنان سازمان قرار می دهند.
اهداف تثبیت شده: نتایج پروژه هادرکیفیت یاعملکردنمودپیدامی کنند.	1- یک پروژه اغلب به یک شیوه جدیدانجام کار منتهی می شود یاچیزی راایجادمی کند که قبلا وجود نداشته است. 2- هدفها باید برای کلیه افرادی که انجام پروژه مشارکت دارند مشخص شده باشند.

فصل دوم:

- دلایل استفاده ازمدیریت پروژه

- اقدامات مدیریتی

- وظایف مدیریت پروژه

- کاربردهای مدیریت پروژه

• · دلایل استفاده ازمدیریت پروژه:

برخورد انعطاف پذیرومسولانه بانیازهای درحال تغییرمشتریان ازجمله نکات مهمی است که بایدبرمبنایی دردنیای پررقابت کسب وکارموردتوجه خاص قرارگیرد.مدیریت پروژه شمارادرتمرکزیافتن براولویتها،بررسی عملکردها،غلبه برمشکلات وسازگاری باتغییرات یاری می دهد.علاوه براین بااستفاده ازمدیریت پروژه بهترمی توانید زمام اموررادراختیاربگیرید وبا کمک تکنیکها وابزارهای آزمایش شده آن راحتترمی توانیدگروههای کاری رادرجهت رسیدن به اهدافشان درمحدوده زمانی وبودجه تعیین شده رهبری کنید.هرچندممکن است درابتدای امرسازماندهی یک پروژه زمان برباشد.امادربلندمدت موجب صرفه جویی دروقت وکاهش ریسک شکست می شود.

• · اقدامات مدیریتی:

درزمان کاربردروشهای مدیریت پروژه،اقدامات مدیریتی متعددی به صورت غریزی مورداستفاده قرارمی گیرند.درحالیکه کتب زیادی دراین خصوص نوشته شده،ولی یک درک کلی ازآنها وکاربردشان برای یک مدیریت پروژه کفایت می کند.خلاصه اقداماتی که مورد استفاده قرارخواهدگرفت عبارتنداز:

- تحلیل شبکه(یاتحلیل گرافیکی): نقشه عملیاتی رابااستفاده ازیک نمودارگرافیکی بیان میکند.

- مدیریت برمبنای هدف : یک عمل فنی است که اهداف راتعریف نموده است وروش منظمی برای برآوردعملکردومقایسه آن بااهداف پروژه بیان می کند.این کاردربرنامه ریزی وکنترل ونظارت پروژه کاربرددارد.

- مدیریت برمبنای استثنا: یک عمل فنی دیگری است که مشکلات خاصی که بایدمورد توجه مدیریت قرارگیردرابرجسته می نماید.مطالعات انجام شده نشان می دهدکه مدیریت نبایددر یک زمان خودرابیش از20درصدکل پروژه درگیرنماید.

- تقلیل هزینه: دراین روش سعی می شودبدون تحمیل هزینه های زیاد،زمان انجام وتکمیل پروژه راکاهش داد.

- تخصیص منابع: برای انجام هریک از فعالیتهای پروژه منابعی درنظرگرفته می شود. منظورازمنابع می تواندنیروی انسانی(کارکنان وکارگران)،اعتبارات مالی (هزینه لازم برای انجام فعالیتها) ،لوازم،ابزارومواردباشد.

- ترازکردن منابع: دراین روش فعالیتها به نحوی زمان بندی می شوندتاازمنابع موجودبتوان به صورت یکنواخت درطول پروژه استفاده نمود.

• · وظایف مدیریت پروژه:

ازسال1981،باتلاش موسسه مدیریت پروژه یاPIM،مدیریت پروژه به صورت یک حرفه مستقل درآمده است.این موسسه برنامه ای تحت عنوانPMPیاگواهی مدیریت پروژه خبره راتدارک وپشتیبانی نمود.این برنامه شامل داوطلبانی می شود که دارای سوابق تحصیلی وتجربه کاری لازم بوده وتخصص کافی درکلاسهایPMBOKبه دست می آورند. PMBOkاز9موضوع تشکیل شده که به قرارزیراست:

1- مدیریت اهداف: نظارت برپروژه ازطریق اهداف ودستیابی های موردنظرکارفرما.

2- مدیریت هزینه: نظارت برهزینه های پروژه ازطریق تجمعی ،سازماندهی وتحلیل اطلاعات ونهایتا ارائه گزارش مالی.

3- مدیریت زمان: برنامه ریزی،زمان بندی ونظارت برپروژه جهت دستیابی به اهداف زمانی.

4- مدیریت نیروی انسانی: راهبردوهماهنگی افراد شرکت کننده درپروژه.

5- مدیریت کیفیت: دستیابی به استانداردهای کیفی جهت ارتقاء کارایی پروژه.

6- مدیریت پیمان/ تامین: انتخاب،مذاکره وسفارش تهیه وخریدمواد،ابزاروخدمات.

7- مدیریت ارتباطات: پخش اطلاعات وداده هابه صورت مستمردرمیان اعضاء تیم پروژه ومدیران پروژه.

8- مدیریت ریسک: مواجهه با درجه نامعلومی وعدم اطمینان های موجود درپروژه ازطریق دانش وتجربه درشرایط خاص.

9- مدیریت یکپارچه سازی: همگن کردن صحیح همه اجزاء ووظایف یک پروژه.

تاریخچه مدیریت پروژهاقدامات مدیریتیوظایف مدیریت پروژهمدیریت محدوده پروژه

دانلود مقدمه‌ای بر سیستمهای SCADA

مقدمه‌ای بر سیستمهای SCADA

کنترل نظارتی و فراگیری اطلاعات (SCADA) تکنولوژیی برای جمع آوری اطلاعات از یک یا چند تجهیزات خیلی دور و برای فرستادن دستورات کنترلی محدودی برای آن تجهیزات می باشد در سیستم SCADA، لازم نیست که اپراتور در محلهای دور بماند و یا به صورت تکراری به آنجا سر بزند در مواقعی که تجهیزات آن محل بطور عادی کار می کنند یک سیستم SCADA امکان ایجاد تغییرات روی کنترل

دسته بندی	کامپیوتر و IT
فرمت فایل	doc
حجم فایل	4834 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	120

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

چکیده

کنترل نظارتی و فراگیری اطلاعات (SCADA) تکنولوژیی برای جمع آوری اطلاعات از یک یا چند تجهیزات خیلی دور و برای فرستادن دستورات کنترلی محدودی برای آن تجهیزات می باشد. در سیستم SCADA، لازم نیست که اپراتور در محلهای دور بماند و یا به صورت تکراری به آنجا سر بزند در مواقعی که تجهیزات آن محل بطور عادی کار می کنند. یک سیستم SCADA امکان ایجاد تغییرات روی کنترل کننده های فرایند دور به منظور باز و بسته کردن شیرها، نشان دادن آلارمهای خطر، و جمع کردن اطلاعات اندازه گیری از یک مکان مرکزی نسبت به یک فرایند توزیع شده و وسیع مانند میدان گازی یا نفت، سیستم خطوط لوله، یا سیستم تولید هیدروالکتریکی توسط اپراتور را ممکن می سازد. تکنولوژی SCADA به بهترین شکل برای فرایندهایی که در نواحی بزرگ پخش شده اند و بطور نسبی جهت کنترل کردن و نمایش دادن ساده هستند و نیاز به مداخله تکراری و منظم و یا سریع دارند مورد استفاده قرار می گیرد. اجزای اصلی SCADA عبارتند از: واحد پایانه ای اصلی (MTU)، واحد پابانه ای راه دور (RTU)، واسطه ارتباطاتی.

فهرست

عنوان	صفحه
چکیده
فصل اول تاریخچه SCADA
1-1 مقدمه	1
1-2 مراحل رشد سیستم SCADA	2
فصل دوم SCADA چیست؟
2-1 مقدمه	8
2-2 تعریف SCADA	8
2-3 فرایندهای قابل اجرا	9
2-4 عناصر سیستم SCADA	10
2-5 آنچه که در SCADA مقدور نیست	14
2-5-1 سیستمهای حفاظتی	14
2-5-2 نیازهای روزانه	19
فصل سوم اجزای اصلی SCADA
3-1 مقدمه	22
3-2 واحد ترمینالی راه دور	22
3-2-1 واسطه ارتباطی	23
3-2-2 جزئیات پروتکل	25
3-2-3 کنترل مجزا	27
3-2-4 کنترل آنالوگ	29
3-2-5 کنترل پالسی	31
3-2-6 کنترل سریال	31
3-2-7 سیگنالهای مجزای مانیتوری	31
3-2-8 سیگنالهای آنالوگ مانیتوری	33
3-2-9 سیگنالهای شمارشی پالس مانیتوری	33
3-2-10 سیگنالهای سریال مانیتوری	34
3-3 واحد پایانه مرکزی (Master Terminal Unit)	35
3-3-1 واسطه مخابراتی	35
3-3-2 تصویری از فرایند مربوطه	36
3-3-3 بعضی عملکردهای ساده	42
3-3-4 ذخیره اطلاعات	44
فصل چهارم ارتباطات
4-1 مقدمه	46
4-2 مخابرات، SCADA را امکان پذیر می سازد	46
4-3 تبدیل آنالوگ به دیجیتال	47
4-4 انتقال سریال در فواصل طولانی	51
4-5 اجزای سیستم مخابراتی	51
4-6 پروتکل	53
4-7 مودم	55
4-8 سنکرون یا آسنکرون	60
4-9 کابل تلفنی یا رادیو؟	60
4-10 ارتباط بین سیستم SCADA و اپرتور	61
4-11 مفاهیم امنیتی	62
4-12 اعلام خطر	63
4-13 صفحات کنترلی	67
4-14 صفخات نمایش وضعیت	68
4-15 گرافیک و رسم نمودار	69
4-16 گزارشات	69
4-17 واسطه های موازی	70
فصل پنجم سنسورها، محرکها و سیم بندی
5-1 مقدمه	71
5-2 هزینه فراموش شده	71
5-3 برخی فرضیات خاص	77
5-4 استانداردسازی	78
5-5 تعمیرات	78
فصل ششم کاربردهای سیسم SCADA
6-1 مقدمه	82
6-2 بررسی بدون وقفه بودن	82
6-3 حسابرسی محصول	84
6-4 اسکن کردن و مخابرات	88
6-5 کنترل اتو ماتیک	91
6-6 مدیریت مصرف و مدیریت انرژی با SCADA	92
6-6-1 مدیریت انرژی با SCADA	93
6-6-2 سیستمهای مدیریت بار و SCADA: (Load Management System LMS)	95
6-6-3 تلفیق سیستمهای مدیریت انرژی و مدیریت بار با SCADA:	96
فصل هفتم تحولات آتی سیسم SCADA
7-1 مقدمه	99
7-2 مخابرات بهتر	99
7-3 RTUهای هوشمند	103
7-4 MTUهای هوشمند	104
7-5 شبکه‌های LAN	105
7-6 برنامه‌های کاربردی توزیع شده	105
نتیجه‌گیری و پیشنهادات	107
اختصارات	108
واژه ‌نامه	109
مراجع	114
ABSTRACT (چکیدة انگلیسی)

فهرست شکلها

شکل	صفحه
فصل اول تاریخچه SCADA
شکل 1-1 سیستم دورسنجی اولیه	3
شکل 1-2 اندازه گیری فشار و دما بوسیله رادیو دورسنجی	4
شکل 3-1 یک نمونه از سیستم SCADA [3]	7
فصل دوم SCADA چیست؟
شکل 2-1 اجزای اصلی یک سیستم SCADA	11
شکل 2-2 یک RTU و اتصالات مختلف آن	13
شکل 2-3 افزایش پیچیدگی سیستمهای حفاظتی با استفاده از SCADA	15
شکل 2-4 جدول ارزیابی ریسک	16
شکل 2-5 شیر عمل کننده با SCADA و چرخه حفاظتی محلی	17
شکل 2-6 کاربرد سیستم SCADA در نشت یابی و قطع جریان	18
شکل 2-7 قطع اضطراری محلی و حذف سیستم SCADA	19
شکل 2-8 نمونه تعرفه اندازه گیری مواد	20
فصل سوم اجزای اصلی SCADA
شکل 3-1 سیگنالهایی که به درون RTU وارد می شوند	23
شکل 3-2 سیگنالهایی که از RTU خارج می شوند	23
شکل 3-3 توصیف جعبه سیاه باز شده یک RTU	24
شکل 3-4 سه فضای پایه در پیام باینری	26
شکل 3-5 فضای "تشکیل پیام" دوتا فضای فرعی دارد	26
شکل 3-6 فضای خاتمه دهنده پیام	27
شکل 3-7 پیامی بطرف RTU که به آن می گوید تا شیر دو حالته را باز کند	27
شکل 3-8 منطق کنترل دیجیتال	28
شکل 3-9 پیام MTU برای خروجی آنالوگ، رجیستر 22	29
شکل 3-10 کارت خروجی آنالوگ	30
شکل 3-11 یک آلارم مجزا	32
شکل 3-12 شناور در سطح مخزن توسط RTU منبع تغذیه 24 ولت DC را تنظیم می کند	33
شکل 3-13 سیگنالهای شمارش پالس مانیتوری	34
شکل 3-14 رابط RS – 232	35
شکل 3-15 خط لوله تحت کنترل سیستم SCADA	36
شکل 3-16 شکل کلی MTU	38
شکل 3-17 پیکر‌بندی MTU	39
شکل 3-18 پیکربندی RTU	40
شکل3-19 اتصال MTU به سیستم ذخیره اطلاعات مرکزی از طریق شبکه LAN	45
فصل چهارم ارتباطات
شکل 4-1 نمایش وضعیت شیر	47
شکل 4-2 تبدیل وضعیت سوئیچ به یک بیت	48
شکل 4-3 : نمایش موقعیت شیر به وسیله سیگنال آناالوگ	49
شکل 4-4 تبدیل آنالوگ به دیجیتال	50
شکل 4-5 بلوکهای اساسی در یک سیستم SCADA	51
شکل 4-6 DCE ارتباط بین DTE و کانال مخابراتی را برقرار می کند	52
شکل 4-7 هفت لایه مدل ISO-OSI	52
شکل 4-8 بلوکهای یک پروتکل بر اساس IEEE C37.10	53
شکل 4-9 طریقه محاسبه CRC	55
شکل 4-10 سری فوریه	56
شکل 4-11 انحراف دامنه	57
شکل 4-12 مدولاسیون دامنه	58
شکل 4-13 مدولاسیون فرکانس	59
شکل 4-14ساختار یک نمونه کابل تلفن زیر زمینی	61
شکل 4-15 سطوح دسترسی به سیستم	63
شکل 4-16 بررسی وجود آلارم جدید توسط MTU	65
شکل 4-17 آلارمهای قابل صرفنظر کردن	67
فصل پنجم سنسورها، محرکها و سیم بندی
شکل 5-1 مقایسه هزینه های یک سیستم SCADA (هزینه ها بر حسب دلار می باشند.)	72
شکل5-2 یک نوع دماسنج	73
شکل 5-3 یک نوع ترانسمیتر دما	74
شکل 5-4 ساختار یک نمونه کابل ابزار دقیق	74
شکل5-5 کابل چند زوج باز شده در تابلوی واسط (Junction Box)	75
شکل 5-6 نمونه‌ای از تابلوی واسط	75
شکل 5-7 نمونه‌ای از تابلوهای مارشالینگ	76
شکل 5-8 نمونه‌ای از تابلوهای مارشالینگ	76
شکل 5-9 عملکرد سوئیچ وضعیت	77
شکل 5-10 نمودار زمان رخداد خطا در المانهای حالت جامد	79
شکل 5-11 نمودار زمان رخداد خطا در المانهای مکانیکی	79
فصل ششم کاربردهای سیسم SCADA
شکل 6-1 مانیتورینگ و کنترل سیستم تزریق گاز	83
شکل 6-2 تاثیر زمان نمونه‌برداری بر سیستم مانیتورینگ و کنترل	84
شکل 6-3 فرمول محاسبه میزان فلو بر اساس دهانه	85
شکل 6-4 یک نمونه گزارش پارامترهای محاسبه مجموع فلو	87
شکل 6-5 یک خط لوله با یک ورودی و شش خروجی	88
شکل 6-6 نمودار خطا بر اساس نرخ تغییر مواد داخل لوله	88
شکل 6-7 بهینه سازی ترتیب نمونه برداری	89
شکل6-8 طرح پیشنهادی برای سیستم دیسپاچینگ ایران [2]	92
شکل 6-9 سیستم تولید اتوماتیک[2]	93
شکل 6-10-الف قبل از مدیریت بار [2]	95
شکل 6-10-ب بعد از مدیریت بار	97
فصل هفتم تحولات آتی سیسم SCADA
شکل7-1 استفاده از ماهواره های ژئوسنکرون	101
شکل 7-2 سرعت انتقال داده ها برای کانالهای مختلف	101
شکل 7-3 استفاده از فیبر نوری در کابلهای انتقال	102
شکل 7-4 فیبر نوری زیر زمینی	103
شکل 7-5 MTU در اتصال به کامپیوترهایی با برنامه‌های کاربردی	106

فصل اول

تاریخچه SCADA

1-1 مقدمه

تمامی شرکتهای صنعتی هرکدام به نوعی با موضوع اتوماسیون درگیر هستند و پیشرفت علوم در این زمینه باعث ایجاد تغییرات عظیمی در صنایع مختلف گردیده و باعث شده است تا سیستمهای سنتی جای خود را به سیستمهای مدرن و اتوماتیکی بدهند. به این دلیل، ضروری است تا ما هم از این تکنولوژیها در جهت پیشبرد اهداف خویش سود جوییم. چرا که، سیستمهای سنتی علاوه بر اینکه هزینه ساخت و نگهداری بالایی دارند قابلیت اطمینان آنها هم بدلیل عوامل مختلف پائین است؛ ولی در سیستمهای مدرن چون بر مبنای کامپیوتر عمل می کنند، هم هزینه نصب و نگهداری به طور چشمگیری کاهش یافته و هم اینکه قابلیت اطمینان و دقت عمل این سیستمها به شدت بالا رفته است به طوریکه در صنایع، استفاده از این سیستمها ضرورتی اجتناب ناپذیر می باشد. همانطوریکه می دانیم اتوماسیون صنعتی بحثی گسترده بوده و انواع مختلفی دارد که هر کدام از آنها نیاز به مطالعات وسیعتری دارند.

سیستم SCADA یکی از این سیستمهاست که با ظهور خود تاکنون، کمک زیادی در زمینه جمع آوری اطلاعات و کنترل سیستمها برای صنعت داشته است. در کشور ما نیز مطالعاتی در این زمینه صورت گرفته و در تعدادی از صنایع مانند صنایع پتروشیمی، صنعت نفت، و حتی در مواردی در سیستمهای توزیع انرژی الکتریکی، از این سیستم استفاده شده است اما این استفاده ها بصورت محدودی انجام گرفته و لازم است تا بیشتر از اینها به این موضوع پرداخته شود تا اینکه بهره بیشتری از این تکنولوژی نو و مدرن نصیب شود.

با توجه به اینکه منابع فارسی کمی راجع به این سیستمها وجود دارد و با توجه نیازهای فوق و همچنین علاقمندی خویش به موضوع اتوماسیون صنعتی، بر آن شدیم تا پروژه پایان نامه کارشناسی خود را به این موضوع اختصاص دهیم تا شاید بتوانیم کمکی هرچند اندک به دانشجویان و محققان و کلیه کسانی که دوست دارند در این زمینه ها فعالیت کنند داشته باشیم.

1-2 مراحل رشد سیستم SCADA

در یادگیری یک موضوع جدید، معمولاً آشنا بودن با حداقل مقدار کوچکی از تاریخچه آن، مفید واقع می شود. این آشنایی ما را قادر می سازد تا اطلاعات جدیدی را در آن زمینه بدانیم و مراحل پیشرفت آن را در طول زمان متوجه شویم.

در اوایل دهه دوم _ سوم قرن بیستم، توسعه مهندسی هواپیما و موشکها و همچنین رسیدگی به پارامترهای هوایی و جغرافیایی دیگر، مخصوصاً در جاهایی که رفتن به آنجا برای افراد یا مشکل بود یا غیر ممکن، مورد نیاز واقع شد و نمونه های ساده اطلاعات از تجهیزات واقع در این مکانها جمع آوری می شد. برای مثال، در روزهای اولیه ساخت هواپیمای آزمایشی، فضایی برای خلبان وجود داشت بدون آنکه اتاق کوچک اضافی برای مهندسین تست کننده و طراح جهت قرار گرفتن در این وسیله نقلیه در موقع پرواز و بررسی کردن هزاران سنسور که برای سنجیدن فشارها و کششها روی بدنه هواپیما و موتور نصب می شد موجود باشد. بطور مشابه، موشکهای اولیه حتی اتاقی برای خلبان هم نداشتند.

زمانی که تکنولوژی پیش بینی شرایط آب و هوایی برای اولین بار بکار گرفته شد دانشمندان دریافتند که حجم بزرگی از اطلاعات برای پیش بینی های دقیق لازم است. اما فقط مقدار خیلی کمی از این اطلاعات در جایی که عموماً افراد در آنجا قرار داشتند در دسترس بود. محلهای ذخیره اطلاعات اصلی و چراغهای دریایی، کشتیها و مخصوصاً ایستگاههای هوایی نصب شده می توانستند ایجاد شوند و اطلاعات را به محل مرکزی با استفاده از تلفن یا تلگراف یا رادیو انتقال دهند. اما این اطلاعات فقط اطلاعات مربوط به سطح زمین را شامل می شد در حالیکه آب و هوا از عواملی بیش از عوامل سطحی تشکیل شده است. برای رسیدن به اطلاعات بهتری که هواشناسی را بدست می دهد، دانشمندان به این فکر افتادند که توسعه اشکال مختلف اطلاعات هواشناسی بالاتر از جو زمین می تواند مفید واقع شود. بالنهای کوچکی قابل حصول بودند و ابزارهای کوچکی روی آنها می توانستند نصب شوند تا پارامترهای مورد نیاز را اندازه گرفته و اطلاعات مطلوب را بدست آورند. اما آن اطلاعات چگونه باید بدست می آمدند؟

جواب این مسأله از روش مخابراتی که در صنایع دیگر برای کاهش نگرانیهای امنیتی بکار گرفته می شد پدیدار گشت. برای مدتی سیستمهای ریلی (معدن) از ارتباطات باسیم جهت نمایش موقعیت ترنها و وضعیت کلیدهای کنترل کننده خطوط آهن، که ترنها روی آن حرکت می کردند، استفاده می نمودند. شکل 1-1 نشان می دهد که چگونه این کار با استفاده از کلیدهای وضعیت، سیمها و چراغهای وضعیت الکتریکی انجام می شد. در فواصل خیلی طولانی به اتاق مرکزی امکان نمایش اموری که در محلهای دور اتفاق می افتادند داده می شد و کنترل کننده ها را قادر می ساخت تا حرکت ترنها را بطور کارآمد و بی خطر زمانبندی کنند. دستورات جهت تغییر دادن دستی وضعیت کلیدهای ریل توسط تلگراف به اپراتور فرستاده می شد. البته این سیستم محدود بود به تسهیلات ثابت، جایی که سیمها می توانستند بین منبع سیگنال و قسمت مرکزی که صفحه نمایش در آن کار گذاشته شده بود کشیده شوند. واضح است که در جاهایی که این شرایط بکار برده می شدند سیستم دورسنجی به خوبی کار می کرد. سیستمهایی که با این نوع کار می کنند هنوز هم مورد استفاده قرار می گیرند.

تقریباً در همان زمانی که نیاز به نگهداری ارتباطات با وسایل متحرک ظاهر شد، تکنولوژی رادیویی نیز پیشرفت می کرد. امواج رادیویی می توانستند به قدری اطلاعات بفرستند که کسی انتظار آن را نداشت. بنابراین تکنولوژی دورسنجی رادیویی متولد شد. شکل 1-2 بطور خلاصه نشان می دهد که چگونه یک سنسور دما و یک فشارسنج می تواند به رادیو وصل شود تا اطلاعاتی را درباره دما و فشار برحسب ارتفاع فراهم آورد.

دورسنجی رادیویی در آن زمان با بهبود پیدا کردن قابلیت اطمینان سیستمهای رادیویی، با افزایش چگالی اطلاعاتی که می توانست فرستاده شود، با توسعه کدهای خطاشناسی و حتی تصحیح کننده های خطا، و با کوچکتر کردن تجهیزات پیشرفت نمود. در طول این مدت دورسنجی سیم بندی شده نیز رشد پیدا کرد. مهندسینی که با دورسنجی سیمی کار می کردند بیشتر از اینکه روی قابلیت اطمینان این وسایل تمرکز کنند، مفهوم کلی ارتباط دو طرفه را اندیشیده و گسترش دادند؛ ارتباطی که نه تنها امکان نمایش سوئیچهای خط آهن بوجود آمد، بلکه تنظیم آنها نیز امکان پذیر شد. شرکتهای نیروی صنعت برق و شرکتهای انتقال خطوط لوله، که تسهیلاتی مشابه تسهیلات شرکتهای ریلی داشتند، عمده سرمایه گذاری بزرگ در زمینه راه و روش کنترل این تسهیلات برای عملکرد مرکب را انجام می دادند. اگرچه شیرها و سوئیچهایی که باید کنترل می شدند در نقاط دور و نا مناسب قرار داشتند. بنظر رسید که شرکتهای تولید نفت و گاز بیشتر امتیازشان را در بخشهای خیلی ضعیف و توسعه نیافته روستایی، جایی که برای کارکنان جهت زندگی کردن سخت بود، پیدا کردند. تمامی این صنایع به همان مسأله با همان راه حل پاسخ دادند آنها راههای عملکرد ساده کنترل کننده و نمایش دهنده دور افتاده با استفاده از سیگنالهای الکتریکی و سیم جهت کاهش هزینه عملکردی تسهیلاتشان را بررسی کردند. با شروع شدن سال 1960، نمایش از راه دور و کنترل نظارتی چندین فرایند صنعتی، یک تکنولوژی توسعه یافته ای شد.

دانشمندان و مهندسین پیشرفتهای موجود در تکنولوژی رادیویی را برای استفاده در سیستمهای دورسنجی تشخیص دادند و آنها را برای این کار از راه دور جدید دو طرفه بکار بستند. سیستم رادیویی اطلاعات جمع آوری شده مربوط به هواشناسی را از یک علم دو بعدی به یک علم سه بعدی تبدیل کرد. وقتی که سیستم رادیویی جهت نمایش و کنترل از راه دور فرایندها بکار برده شد این تکنولوژی را از یک بعد یعنی امتداد یک خط آهن، خط لوله، یا خطوط انتقال الکتریکی به دو بعد تغییر داد. سیستم رادیویی تقریباً در هر کجای سطح زمین که نیاز داشته باشند می توانستند قرار داده شوند. اغلب، یک ترکیب سیم و رادیو روش خیلی مؤثری برای جمع آوری و پخش سیگنالها بود. به محض اینکه سیستم رادیویی پیشرفت پیدا کرد هزینه های تأسیسات کاهش پیدا کرد و تسهیلات بیشتری توانستند از موانع اقتصادی ممکن عبور کنند. نصب کابلهای تلفن مخفی در نواحی دور می تواند بطور گسترده ای گران باشد. مسیرهای رادیویی زمانی که خط دید مستقیم بین فرستنده و گیرنده باشد در شرایطی که محیط اطراف شهر یا روستا باشد نسبتاً ایمن هستند. در طول سال 1960 سیستم رادیویی بیشتر و بیشتر مورد استفاده قرار گرفت در اواسط 1970 سیستم رادیویی، مسیر ارتباطاتی مورد پسندی برای سیستمهای دورسنجی دو طرفه خیلی جدید جهت ثابت ماندن تسهیلات محلی قرار گرفت.

در همان زمان که سیستم رادیویی ارجحیت پیدا کرد، تکنولوژیهای الکتریکی دیگری نیز توسعه پیدا کرد. کامپیوترهای دیجیتالی برای نخستین بار در سیستمهای کنترل نظارتی و نمایش دور در اوایل 1960 ساخته شدند. قابلیت انعطاف پذیری آنها برای طراحان این سیستمها خیلی جذاب بود. در اوایل سیستمهای بدون کامپیوتر ایستگاههای مرکزیی داشتند که خیلی پیچیده ساخته می شدند. آنها به چند هزار رله نیاز داشتند. قبل از ظهور کامپیوترهای الکترونیکی در بعضی موارد این ایستگاههای مرکزی برنامه ها را بصورت نوارهای کاغذی سوراخ شده در می آوردند.

کامپیوترهای به اصطلاح اندازه متوسط در حدود 1965 به وجود آمدند و مرحله ای برای ظهور ناگهانی سیستمهایی که کنترل متمرکز حجیمی را می توانستند انجام دهند به حساب آمدند. ارتباطات بزرگتر که اغلب نیاز به اجاره خطوط تلفن فواصل طولانی دارند در ترکیب با سیستمهای اختصاصی رادیویی، مسیرهایی را برای تعداد بزرگ تسهیلات میدان فراهم می آوردند. اغلب مکملهای کلی تسهیلات میدان یک شرکت می تواند به یک کامپیوتر که صدها مایل از محل عملکردی فاصله دارد متصل شود.

در آغاز سال 1970 اصطلاح SCADA ابداع شد و کلمه دورسنجی در توصیف سیستمهای دو طرفه از کاربرد خارج شد. سیستم رادیویی در طول سال 1970 آنقدر بهتر شد که اغلب جایگزین سیستمهای کابل مخفی موجود شد. حیوانات جونده که در زیر زمین زندگی می کنند و فاضلابها نمی توانستند به اندازه ای که برای کابلهای مخفی خطرناک بودند برای سیگنالهای رادیویی خطرناک شوند. پایداری کنترل فرکانس سیستمهای رادیویی نیز بالا رفته و به نگهداری کمتری نیاز پیدا کرد. پیچیدگی تجهیزات کاهش یافته و طراحی صنعتی بسته های نرم افزاری سیستم رادیویی بهبود پیدا کرده و ممکن ساخته است تا خدماتی که به تجهیزات در میدان ارائه داده می شود با تکنیسینهای ماهر کمتری و با تجهیزات سرویس دهنده پیچیده کمتری انجام پذیرد.

تکنولوژی SCADA در طول اواخر سال 1970 به آرامی رشد کرد. پیشرفت در زمینه نرم افزاری واسطه انسان ماشینی بهتری را نتیجه داد. گزارش نویس ها برای فراهم کردن اطلاعات خواسته شده لازم توسعه پیدا کرد. سیستمها بزرگتر شدند. همانطور که گفته شد با تکنولوژیهای صنعتی بیشتر توسعه مینی کامپیوترها تأثیر عمیقی بر توسعه SCADA داشت. بطور مثال، تسهیلات کوچکتر حالا می توانند برای کاربردهای دور مورد توجه قرار گیرند. اگرچه شاید تأثیر عمیق بیشتر از آن جهت بود که مینی کامپیوترها که معمولاً پایه ای برای کامپیوتر میزبان یا واحد ترمینال اصلی (MTU) بودند آنقدر ارزان در آمدند که ضروری بنظر نمی رسید تا سیستم را در یک جا جمع کنند. اما حالا تأثیر عملی، بیشتر از هزینه سخت افزاری تعیین کند که MTU در کجا قرار گیرد. صنایعی مانند صنایع الکتریکی و صنایع مربوط به خطوط لوله فلسفه متمرکزسازی را نگه داشتند، شرکتهای تولید نفت و گاز بیشتر به سبکهای غیر متمرکز کشیده شدند تا کنترل میدانها را در دست متخصصین ماهر میدان قرار دهند. از وقتی که سیستم زیادتر شد طیف رادیویی بیشتر مورد استفاده قرار گرفت و داشتن فرکانسها سخت تر و سخت تر شد به محض اینکه این مشکل اتفاق افتاد سایر روشهای مخابرات رادیویی با بوجود آمدن مخابرات ماهواره ای و تلفنهای سلولی توسعه یافت. هزینه این روشهای مخابراتی با یک تغییر جزئی برای سیستم SCADA، بقدری کاهش یافت که آن روشها را بعنوان انتخاب اصلی برای سیستمها معرفی کردند. امروزه SCADA به این صورت موجود است. شکل 3-1 نمونه ساده ای از یک سیستم SCADAی امروزی را نشان می دهد.

انتظار می رود که توسعه کامپیوتر و مخابرات بطور مداوم در توسعه این تکنولوژی تأثیر خواهد گذاشت. امروزه شبکه های ناحیه ای محلی (LANها) که روشهای سرعت بالایی برای ارتباط بین سخت افزار دیجیتالی محسوب می شوند، موضوع داغی برای ارتباطات هستند.

RTUدادهاتوماسیونمراحل رشد سیستم SCADAسیگنالهای آنالوگ مانیتوری

دانلود تاریخچه فناوری نانو

تاریخچه فناوری نانو

نانوتکنولوژی یا به عبارتی فناوری مادون ریز در دو دهه اخیر پیشرفتهایی را در تکنولوژی وسایل و مواد با ابعاد بسیار کوچک به دست آورده است و به سوی تحولی فوق العاده که تمدن بشری را تا پایان این قرن دگرگون خواهد کرد، پیش می رود برای احساس اندازه های مادون ریز ، قطر موی سر انسان را که یک دهم میلی متر است در نظر بگیرید ، ی

دسته بندی	بیوتکنولوژی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	4483 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	100

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

مقدمه

فصل اول : نانو تکنولوژی

1-1- تعریف فناوری نانو از منابع مختلف

1-2- تاریخچه فناوری نانو

1-3- تقسیم بندی نانو تکنولوژی

1-3-1- نانو تکنولوژی مرطوب

1-3-2- نانو تکنولوژی خشک

1-3-3- نانو تکنولوژی تخمینی( محاسبه ای )

فصل دوم : نانو الکترونیک

2-1- الکترونیک و کامپیوتر

2-2- نانو الکترونیک

2-2-1- بررسی امکانات موجود

2-2-1-1- نانو لوله‌ها

2-2-1-2- حلقه بنزنی

2-2-1-3- پلیمرها

2-2-1-4- DNA

2-2-2- نتیجه گیری

2-3- شما من و تکنولوژی نوین نانو الکترونیک و کامپیوتر

2-3-1- کشف ماده تک اتمی جدید؛ چشم اندازی نو در صنعت الکترونیک

2-3-2- ساخت تراشه رایانه‌ای کوانتومی مقایس‌پذیر

2-3-3- تقویت خاصیت ابررسانایی با ایجاد نقایص ساختاری نانومقیاس

2-3-4- ساخت رایانه‌های کوانتومی با به دام انداختن پالس نوری در بلورها

2-3-5- عدم استفاده میکروتراشه‌های جدید از ترانزیستورها

2-3-6- گامی دیگر در رسیدن به کامپیوترهای کوانتومی

2-3-7- منابع انرژی کوچک شده

2-3-7-1- رشد نانو سبزه ها

2-3-7-2- طرح یک نانوباتری

2-3-7-3- شروع به کار

2-3-8- نانوستاره‌ها؛ حسگرهای بسیار حساس

2-3-9- پیل‌های خورشیدی سیلیکونی داری فیلتر برش 350 نانومتری

2-3-10- متغیر مدول میدان با کاربردهای مغناطیسی در AFM

2-3-11- نانوسیم‌ها به عنوان نانوژنراتور

2-3-12- ساخت نخستین سوییچ الکترونیک نانو کربنی

2-3-13- حسگرهای مبتنی بر فناوری نانو؛ قابلیت‌ها، واقعیت‌ها، و کاربردها

2-3-13-1- قابلیت‌ها

2-3-13-2- واقعیت‌ها

2-3-13-3- کاربردها

2-3-14- وارد کردن فلزات به درون نانولوله‌ها با استفاده از جریان الکتریکی

2-3-15- میکرو فضا پیماها

2-3-16- تکنولوژی های لازم در فضا پیما

2-3-16-1- نانو الکترونیک

2-3-16-2- مواد نانوساختاری

2-3-16-3- سیستم های مقلد از حیات

2-3-17- ساخت سلیکون‌های مغناطیسی برای توسعه محاسبات مبتنی بر اسپین الکترونی

2-3-18- تغییرات خاصیت فرومغناطیسی DMS در سه دمای مختلف

2-3-19- تراشه cmos

2-3-20- مثالی از آینده نانو تکنولوژی

فصل سوم : نانو تکنولوژی در ایران

3-1- نانو تکنولوژی در ایران

3-2- اولین محصول نانو تکنولوژی ایران

مقدمه

نانوتکنولوژی یا به عبارتی فناوری مادون ریز در دو دهه اخیر پیشرفتهایی را در تکنولوژی وسایل و مواد با ابعاد بسیار کوچک به دست آورده است و به سوی تحولی فوق العاده که تمدن بشری را تا پایان این قرن دگرگون خواهد کرد، پیش می رود.

برای احساس اندازه های مادون ریز ، قطر موی سر انسان را که یک دهم میلی متر است در نظر بگیرید ، یک نانو متر 100 هزار برابر کوچک تر است. تکنولوژی و مهندسی در قرن جدید با وسایل اندازه گیری و تولیداتی سر و کار خواهند داشت که چنین ابعاد مادون ریزی دارند .

در حال حاضر پروسه هایی در ابعاد چند مولکولی قابل طراحی و کنترل است . همچنین خواص مکانیکی ، شیمیایی ، الکتریکی ، مغناطیسی ، نوری و ... مواد در لایه ها در حدود ابعاد نانو متر قابل درک و تحلیل و سنجش است .

این تکنولوژی در قرن حاضر مسیری را طی می کند که در آن مواد مادون ریز را باید ترکیب کرد تا دانه های بزرگ تر و کارآمد به وجود آورد . درست همان روشی که در طبیعت برای تولید کردن حاکم است . مجموعه های طبیعی ، ترکیبی از دانه های مادون ریز قابل تشخیص با خواص مشابه و یا متفاوت با اندازه های در حدود نانو است .

اکثر تحقیقات در فناوری های مادون ریز هم اکنون در درمان بیماری ها و یا دست یافتن به مواد جدید به ظهور رسیده است و موارد بسیاری در مرحلة تحقیقات کاربردی و آزمایشی است . اکنون ساخت رایانه های بسیار کوچک تر و میلیون ها بار سریع تر در دستور کار شرکت های تحقیقاتی قرار دارد .

در بیانی کوتاه نانوتکنولوژی یک فرآیند تولید مولکولی است . همان طور که طبیعت مجموعه ها را به طور خودکار مولکول به مولکول ساخته و روی هم مونتاژ کرده است . ما هم باید برای تولید محصولات جدید با این اعتقاد که هر چه در طبیعت تولید شده ، قابل تولید در آزمایشگاه نیز هست ، نظیر طبیعت راهی پیدا کنیم . البته منظور این نیست که چند هسته از مواد را تولید کنیم و با رساندن انرژی و خوراک پس از چند سال یک نیروگاه از آن بسازیم که شهری را برق دهد . بلکه برای ترکیب و تکامل خودکار تولیدات مادون ریز که به نحوی در مجموعه های بزرگ تر مصرف دارد راهی بیابیم . در اندازه های مادون ریز روشها و ابزار آلات متعارف فیزیکی جوابگو نیستند . برای ساختن ماشینهای مولکولی باید روش پروسه های طبیعی را دنبال کرد که بحث های مفصل و کارشناسانه ای را در پی دارد .

نانوتکنولوژی یک فناوری عام و فراگیر می باشد که در بسیاری از فناوری های دیگر کاربرد داشته و در بعضی از آنها ایجاد تحول می کند . برخی از تأثیرات نانوتکنولوژی به اختصار در زیر آمده است :

- تأثیر زیاد نانوتکنولوژی در تولید خلاقیت و کارآفرینی

- تأثیر زیاد نانوتکنولوژی در رفاه و زندگی مردم

- تأثیر زیاد نانوتکنولوژی بر امنیت و دفاع ملی

- تأثیر نانوتکنولوژی در حفظ محیط زیست

- نانوتکنولوژی تمام دستاوردهای گذشتة بشر را که در ماده تحقق یافته است ، متحول می سازد .

- نانوتکنولوژی باعث همگرایی رشته های علمی و تخصص های مختلف می شود .

- نانوتکنولوژی رقیب سایر فناوریها نیست بلکه مکمل آنهاست .

کاربردهای نانوتکنولوژی همه جا همراه با هزینة کمتر ، دوام و عمر بیشتر ، مصرف انرژی کمتر ، هزینة نگهداری کمتر و خواص بهتر است .

نانوتکنولوژی مولکولی ، علمی است که ما را قادر به ساختن مواد از اتم ها می سازد و در این صورت ما توانایی آرایش دوبارة مواد را با دقت اتمی خواهیم داشت .

نانوتکنولوژی ، توانمندی تولید مواد ، ابزارها و سیستمهای جدید با در دست گرفتن کنترل در سطوح مولکولی واقعی و استفاده از خواصی است که در آن سطوح ظاهر می شود .

انقلابی که توسط نانوتکنولوژی در دهه های آینده به وجود خواهد آمد ، پیشرفتهای غیرمنتظره ای را در عرصه های مختلف وعده می دهد . تحولات اقتصادی ، صنعتی و روشهای مناسب حفظ سلامتی و ایجاد محیطی دلپذیر از پیامدهای این تکنولوژی است .

به کمک نانوتکنولوژی در آینده ای نه چندان دور !!!

- خانه هایی ساخته خواهد شد که آجرهای آن در صورت بروز هرگونه ترک خوردگی ، خودشان را ترمیم و بازسازی می کنند .

- اتومبیل ها با لایه ای نازک اما به استحکام الماس پوشانده می شود که در مقابل هرگونه خراش و ضربه محافظت می شوند .

- پزشکان صدها نوع بیماری را تنها با قرار دادن یک قطره خون در یک دستگاه تشخیص داده و پس از چند ثانیه نتیجه را دریافت می کنند .

- لباس هایی تولید می شود که در سرما و گرما دمای بدن را همواره در حالت تعادل نگه داشته و در تمام فصول قابل استفاده می باشند و به دلیل کیفیت بافت مولکولی کثیف نشده و نیازی به شستشو ندارند .

- ظروف غذاخوری و لوازمی تولید می شود که برای تمیزکردن آنها نیاز به هیچ گونه مادة شوینده ای نیست و تنها با آب پاک می شوند .

- کفش هایی تولید می شوند که با وجود صاف بودن کف آن هرگز بر روی یخ و برف نمی لغزند .

- با استفاده از نانوتکنولوژی قادر خواهیم بود یک گلولة کالیبر 45 را با یک سطح نازک و سبک مثل ورق کاغذ متوقف کنیم .

- آسانسور فضایی از دیگر دستاوردهای نانوتکنولوژی است که انسان را از زمین به فضا می برد و از نظر تئوری می توان این آسانسور را با استفاده از CNT ساخت (CNT لوله های استوانه ای با ضخامت یک اتم هستند که دارای خاصیت فلزی یا نیمه فلزی هستند)

- به کمک نانوتکنولوژی می توان حدود 250 میلیون حرف نانومتری را که معادل 300 کتاب 300 صفحه ای است . بر روی سطح مقطع یک موی انسان نوشت .

نانوتکنولوژی می تواند تغییرات اساسی در زمینة تولید ، سلامتی بشر ، ذخایر انرژی ، پزشکی ، دارویی ، حمل و نقل ، کشاورزی ، ارتش و ... ایجاد کند .بسیار مهم است که مردم برای پیشرفتی غیرمنتظره و تکنولوژیکی آماده شوند این موج به آرامی در راه است .

دانشمندان نیز به تازگی بر این باورند که دوره کشف علوم جدید به پایان رسیده است. شاید موقع آن فرا رسیده، تا از زاویه ای دیگر به علوم مختلف نگاه کنیم. آنها معتقدند ما می توانیم با تغییر در خواص مولکولی مواد کاراییشان را بهبود دهیم. به همین دلیل از نانو بعنوان یک تکنولوژی و یا یک فن آوری نوین نام برده می شود، نه علمی که تازه بشر آنرا کشف کرده است. نانو تکنولوژی با نگاهی مجدد به وسایل، سیستم ها و موادی که تاکنون ساخته شده اند، سعی در برطرف کردن عیوب آنها دارد.

با توجه به مطالب بالا می توان گفت که نانو تکنولوژی مهمترین دغدغه بشر در قرن بیست و یکم خواهد بود. نانو تکنولوژی نگاهی تازه به علوم از زوایای مرموز طبیعت می باشد. این نگاه تازه به جهان هستی، تمدن بشر را متحول خواهد ساخت به طوریکه شاید بتوان "راه هزار ساله را یک شبه پیمود".

فصل اول : نانو تکنولوژی

1-1- تعریف فناوری نانو از منابع مختلف

یک نانومتر یک هزارم میکرون است و اگر بخواهیم احساس فیزیکی نسبت به آن داشته باشیم می‌توان گفت که یک نانومتر 80000/1قطر موی انسان می‌باشد اما این تعریف مقیاس نانو، نمیتواند مقایسه درستی باشد چرا که ضخامت موی انسان با توجه خصوصیات فردی هرانسان از چند ده میکرو متر تا چند صد میکرومتر متغیر می باشد.

بنابراین نیاز به یک استاندارد برای بیان مفهوم مقیاس نانو وجود دارد. با ایجاد ارتباط میان اندازه اتم‌ها و مقیاس نانو می‌توان یک نانومتر را راحت‌ترتصورکرد. یک نانومتر برابر قطر 10 اتم هیدروژن و یا 5 اتم سیلسیم می‌باشد. درک این موضوع برای افراد معمولی نیز راحت‌تر می‌باشد. علی‌رغم اینکه درک اندازه یک اتم برای افراد غیرعلمی ساده نمی‌باشد، با اینحال اندازه دقیق اتم برای فهماندن این مقیاس زیاد اهمیت ندارد. چیزی که با این تشابه مشخص می‌شود، این است که نانوفناوری

عبارت است از:
دستکاری کوچکترین اجزاء ماده یا اتم‌ها

Merriam-Webster's Collegiate Dictionary definition:
nano•tech•nol•o•gy
Pronunciation: "na-nO-tek-'nä-l&-jE
Function: noun
Date: 1987
: the art of manipulating materials on an atomic or molecular scale especially to build microscopic devices (as robots).

فناوری نانو عبارت است از هنر دستکاری مواد در مقیاس اتمی یا مولکولی و به خصوص ساخت قطعات و لوازم میکروسکوپی (مانند روبات‌های میکروسکپی)

Engines of Creation Glossary:
Nanotechnology - technology based on the manipulation of individual atoms and molecules to build structures to complex, atomic specifications.

فناری نانو فناوری است که بر پایه دستکاری تک‌تک اتم‌ها و مولکول‌ها استوار است بدین منظور که بتوان ساختاری پیچیده را با خصوصیات اتمی تولید کرد.

The About.com definition at the physics portal:

Nanotechnology Definition: The development and use of devices that have a size of only a few nanometres. Research has been carried out into very small components, which depend on electronic effects and may involve movement of a countable number of electrons in their action. Such devices would act faster than larger components. Considerable interest has been shown in the production of structures on a molecular level by suitable sequences of chemical reactions. It is also possible to manipulate individual atoms on surfaces using a variant of the atomic force microscope.

تعریف فناوری نانو: توسعه و استفاده از ادوات و قطعاتی که اندازه آنها تنها چند نانومتر است. تحقیق بر روی قطعات و ادوات بسیار کوچک که خواصشان به خواص الکترونیکی این قطعات وابسته است و خواص الکتریکی آنها احتمالاً متأثر از حرکت تعداد معدودی الکترون در طی عملکرد قطعه می‌باشد. این ادوات، سریع‌تر از ادوات بزرگتر عمل می‌کنند. مسأله قابل توجه این است که می‌توان چنین ساختارهای در ابعاد مولکولی را به کمک انتخاب مناسب مراحل واکنش‌های شیمیایی تولید کرد. همچنین می‌توان چنین ساختارهایی را از طریق دستکاری اتم‌ها روی سطح به وسیله میکروسکوپ‌های نیروی اتمی بدست آورد.

Webopedia's definition of nanotechnology A field of science whose goal is to control individual atoms and molecules to create computer chips and other devices that are thousands of times smaller than current technologies permit. Current manufacturing processes use lithography to imprint circuits on semiconductor materials. While lithography has improved dramatically over the last two decades -- to the point where some manufacturing plants can produce circuits smaller than one micron (1,000 nanometers) -- it still deals with aggregates of millions of atoms. It is widely believed that lithography is quickly approaching its physical limits. To continue reducing the size of semiconductors, new technologies that juggle individual atoms will be necessary. This is the realm of nanotechnology.Although research in this field dates back to Richard P. Feynman's classic talk in 1959, the term nanotechnology was first coined by K. Eric Drexler in 1986 in the book Engines of Creation.In the popular press, the term nanotechnology is sometimes used to refer to any sub-micron process, including lithography. Because of this, many scientists are beginning to use the term molecular nanotechnology when talking about true nanotechnology at the molecular level.

شاخه‌ای از علوم که هدف نهایی آن کنترل بر روی تک‌تک اتم‌ها و مولکول‌ها می‌باشد تا بتوان به کمک آن تراشه‌های کامپیوتری و سایر ادواتی تولید کرد که هزاران بار کوچکتر از ادوات فعلی باشند که فناوری امروز امکان ساخت آنها را برای ما فراهم آورده است. در فناوری فعلی تولید مدارات نیمه هادی از روش لیتوگرافی برای ایجاد طرح مدار بر روی مواد نیمه هادی استفاده می‌شود. پیشرفت شگرفی که در لیتوگرافی طی 2 دهه اخیر رخ داده است به ما این امکان را می‌دهد که با بهره‌گیری از دستگاه‌های جدید بتوانیم مداراتی کوچکتر از 1 میکرون (1000 نانومتر) را تولید کنیم. البته باید توجه داشت که این مدارات هنوز از میلیون‌ها اتم تشکیل شده‌اند. بیشتر دانشمندان بر این باور هستند که لیتوگرافی به مرزهای محدودکننده فیزیکی خود نزدیک شده است. بنابر این برای کوچکتر کردن اندازه نیمه‌هادی‌ها می‌بایست از فناوری‌های جدیدی که می‌توانند تک‌تک اتم‌ها را سازماندهی کنند، استفاده کرد و طبعاً چنین فناوری جزء محدوده فناوری نانو محسوب می‌شود. اگر چه تحقیق در زمینه فناوری نانو به زمانی باز می‌گردد که ریچاردپی فاینمن طی سخنرانی کلاسیک خود در سال 1959 به این فناوری اشاره کرد اما عبارت فناوری نانو اولین بار توسط کی‌اریک درکسلر در سال 1986 در کتابی از وی با عنوان موتورهای آفرینش بسط داده شد. در مقالات و نوشته های عمومی واژه فناوری نانو گاهی به هر فرآیند کوچکتر از اندازه‌های میکرون اطلاق می‌گردد که می‌تواند فرآیند لیتوگرافی را نیز شامل شود. به خاطر همین بسیاری از دانشمندان هنگامی که می‌خواهند درباره فناوری نانو به معنی واقعی و علمی کلمه صحبت کنند از آن به عنوان فناوری نانومولکولی یاد می‌کنند که به معنی فناوری نانو در ابعاد مولکولی می‌باشد.

Whatisit.com definition: Nanotechnology, or, as it is sometimes called, molecular manufacturing, is a branch of engineering that deals with the design and manufacture of extremely small electronic circuits and mechanical devices built at the molecular level of matter. The Institute of Nanotechnology in the U.K. expresses it as "science and technology where dimensions and tolerances in the range of 0.1 nanometer (nm) to 100 nm play a critical role." Nanotechnology is often discussed together with micro-electromechanical systems (MEMS), a subject that usually includes nanotechnology but may also include technologies higher than the molecular level. (click the link for entire definition)

فناوری نانو که گاه به آن فناوری ساخت مولکولی نیز گفته می‌شود، شاخه‌ای از مهندسی است که با طراحی و ساخت مدارات الکترونیکی و اداوات مکانیکی بسیار کوچک (در ابعاد مولکولی) سر و کار دارد. پژوهشگاه فناوری نانو انگلستان تعریف فناوری نانو را بدین گونه بیان می‌کند: قلمروی از علم و فناوری که به ابعاد و تلورانس‌های 1/0 تا 100 نانو مترمی‌پردازد در جایی که این ابعاد و یا تلورانس‌ها بتواند نقش مهمی در خواص قطعه ایفاء‌ کند.

بحث فناوری نانو اغلب مشابه بحث سیستم‌های میکرو مکانیکی- الکترونیکی می‌باشد(MEMS)
در واقع فناوری نانو زیر مجموعه MEMS است و MEMS به فناوری‌های بزرگتر از ابعاد مولکولی (ابعاد نانو) نیز می‌پردازد.

NNI definition
National Nanotechnology Initiative (nano.gov)

What is Nanotechnology?
While many definitions for nanotechnology exist, the NNI calls it "nanotechnology" only if it involves all of the following:

1. Research and technology development at the atomic, molecular or macromolecular levels, in the length scale of approximately 1 - 100 nanometer range.

2. Creating and using structures, devices and systems that have novel properties and functions because of their small and/or intermediate size.

3. Ability to control or manipulate on the atomic scale.

تاریخچه فناوری نانونانو تکنولوژینانو الکترونیک

دانلود نخهای مورد مصرف در تایر (ITRE CORD)

نخهای مورد مصرف در تایر (ITRE CORD)

نخ تایربلحاظ اینکه استخوانبندی تایر را تشکیل داده و همچنین درصد قابل توجه وزنی تایر را بخود اختصاص می دهد، لذا نگرش به آن از دیدگاه فنی و تکنولوژیکی و اقتصادی حائز اهمیت ویژه می باشد نخستین سری از نخهائی که بعنون CORD در تایر به کار گرفته شده تا به لاستیک مقاومت بخشد نخهای کتان بوده است، نخهای مزبور از نوع سلولز بوده که

دسته بندی	ساخت و تولید
فرمت فایل	doc
حجم فایل	118 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	171

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست

پیشگفتار

مقدمه

فصل اول: سیم های فولادی (STEEL) مورد مصرف در تایر

فصل دوم : نخهای آرامید (ARAMID) مورد مصرف در تایر

فصل سوم : الیاف شیشه ای (GLASS FIBRES) مورد مصرف در تایر

فصل چهارم : نخهای ریون (RAYON) مورد مصرف درتایر

فصل پنجم : نخهای پلی استر (POLYESTER) مورد مصرف در تایر مقدمه

1-5) ویژگی های شیمیایی نخ پلی استر

2-5) ویژگیهای فنی نخ تایر پلی استر و مقایسه آن با نخ تایر نایلون

1-2-5) مقایسه خصوصیات حرارتی نخهای تایر پلی استر و نایلون

2-2-5) مقایسه خصوصیات مکانیکی نخهای تایر پلی استرو نایلون

3-2-5) مقایسه خصوصیات فیزیکی نخهای تایر پلی استرو و نایلون

4-2-5) مقایسه خصوصیات شیمیایی نخهای تایر پلی استرو و نایلون

5-2-5) مقایسه خصوصیات ذیربط با پروسه تولید نخهای تایر پلی استر و نایلون

6-2-5) ) مقایسه خصوصیات ذیربط با سرویس نخهای تایر پلی استر و نایلون

1-6-2-5) حرارات انباشته شده در تایر (HEAT BUILD UP)

2-6-2-5) مقاومت در برابر خستگی (FATIGUE RESISTANCE)

3-6-3-5) مقاومت در برابر نوسانات جاده (FLEX RESISTANCE)

4-6-2-5) مقادمت در برابر کوفتگی ( کوبیدگی ) (BRUISE RESISTANCE)

5-6-2-5) مقاومت در برابر تسطیح موضعی (FLAT SPOT RESISANCE)

6-6-2-5) مقاومت در برابر ضربه و شوک (IMPACT/SHOCK RESISTANCE)

7-6-2-5) مقاومت در برابر نیروی پیچش در گردش (CORNERING FORCE)

8-6-2-5) مقاومت در برابر خزش (CREEP RESISTANCE)

9-6-2-5)ظر فیت و تحمل بار (LOAD CARRYING CAPACITY )

10-6-2-5) قدرت منجید (PLUNGER ENERGY)

11-6-2-5)مقاومت حرارتی تایر در سرویس (TIRE HEAT PERFORMANCE)

12-6-2-5) مقاومت در برابر ترک خوردگی شیارهای آج تایر

CRACKING RESISTANCE) (GROOVE

13-6-2-5) مقاومت در برابر عوامل اصطکاک (سایش و مالش)

14-6-2-5) دوام (DURABILITY) و چغرمگی (TOIGHNESS)

15-6-2-5)سفتی (STIFFNESS) و ملبیت (HARDNESS)

فصل ششم : نخهای نایلون (POLYMIDES) مورد مصرف درتایر

مقدمه

1-6) ویژگی های شیمیایی نخهای تایر نایلون

2-6) روشهای شناسایی نایلونها و تشخیص نایلون 6 و نایلون 66 از یکدیگر

3-6) ویژگی های فنی نخهای تایر نایلون

جدول 1-6) : مقایسه ویژگی های چهارنخ تایر نایلون 6 ، نایلون 66، پلی استر و ریون

1-3-6) مقایسه خصوصیات حرارتی نخهای تایر نایلون 6 و نایلون 66

1-1-3-6)دمای ذوب (MELTING POINT)

2-1-3-6) دمای نرم شدگی یا نقطه خمیری (SOFTENING POINT)

3-1-3-6) دمای انتقال شیشه ای (GLASS TRANSITION TEMP)

4-1-3-6) دمای بحرانی (CRITICAL TEMP)

5-1-3-6) دمای پخت تایر (CURING TEMP)

6-1-3-6) جمعشدگی حرارتی (DRY HEAT SHRINKAGE)

7-1-3-6) پایداری حرارتی (HEAT/ THERMAL STABILITY)

8-1-3-6) تاثیر دما بر سایر خصوصیات فیزیکی و مکانیکی نخ تایر

9-1-3-6) تثبیت و پایداری حرارتی نخهای نایلون

2-3-6) مقایسه دو نوع نخ نایلون 6 و نایلون 66 از نظر خصوصیات مکانیکی

3-3-6) مقایسه دو نوع نخ نایلون 6 و نایلون 66 از نظر خصوصیات فیزیکی

4-3-6) مقایسه دو نوع نخ نایلون 6 و نایلون 66 از نظر خصوصیات شیمیایی

5-3-6) مقایسه دو نوع نخ نایلون 6 و نایلون 66 از نظر خصوصیات ذیربط با پروسه تولید

6-3-6) مقایسه دو نوع نخ نایلون 6 و نایلون 66 از نظر خصوصیات ذیربط باسرویس تایر

فصل هفتم : اصول اقتصادی و سیاست مصرف نخ تایر

1-7) مقایسه بازار مصرف انواع نخهای تایر در دنیا

2-7) مقایسه دو نوع نخ تایر نایلون 6 و نایلون 66 از نظر قیمت

3-7) مقایسه دو نخ تایرنایلون 6 و نایلون 66 از نظر سیاست مصرف

4-7 ) انتخاب یکی از دو نوع نخ تایر نایلون 6 و نایلون 66

فصل هشتم: دامنه نمرات و تعداد تاب نخ تایروتراکم در فابریک

1-8) تعداد لا (PLY NUMBER) یا رشته درنخ تایر

2-8) چگالی خطی (LINEAR DENSITY) یا نمره نخ

1-2-8) طریقه نمایش نمرات مختلف نخهای تایر و سایر نخهای صنعتی

2-2-8) تبیین نمره نخهای مورد نیاز سایزهای گوناگون تایر و همچنین قسمتهای مختلف یک تایر

1-2-2-8) مجموعه لایه های لایه های داخلی در مجاورت تیوپ

2-2-2-8) مجموعه لایه های بیرونی و مجاور ترد

3-2-2-8) مجموعه نخهای لایه های میانی تایر

4-2-2-8) نمرات پیشنهادی نخهای نایلون لایه ها و چیغر و بریکر سایزهای مختلف تایر

3-8) تعداد و جهت تاب نخ تایر

4-8) تراکم یا تعداد نخ در واحد طول نخ تایر

مقدمه

نخ تایربلحاظ اینکه استخوانبندی تایر را تشکیل داده و همچنین درصد قابل توجه وزنی تایر را بخود اختصاص می دهد، لذا نگرش به آن از دیدگاه فنی و تکنولوژیکی و اقتصادی حائز اهمیت ویژه می باشد.

نخستین سری از نخهائی که بعنون CORD در تایر به کار گرفته شده تا به لاستیک مقاومت بخشد نخهای کتان بوده است، نخهای مزبور از نوع سلولز بوده که ریشه طبیعی دارد با تولید روز افزون تایر و همچنین نقاط ضعف در برخی ویژگی های آن ( از جمله مقاومت در مقابل پارگی ) تولید کنندگان ناچارا به نخهای دیگر رو آورده و لذا مصرف نخ کتان از رده کاملا خارج گردیده و تولید کنندگان بمنظور حصول استقامت مورد نظر عمدتا به نخهای مصنوعی روی آورده اند.

عمده نخهای جانشین کتان عبارتند از نخهای پلی استر و ریون و نایلون (POLYAMIDE) علاوه بر اینها بلحاظ مصرف تایر از الیاف شیشه (GLASS FIBRES) آرامیدها (AEAMIDS) یا بعبارتی نایلون حلقوی (AROMATIC – POLYAMIDE) و همچنین سیم فولادی استفاده می گردد.

از نظر قیمت در واحد وزن گران ترین آن نخهای آرامید بعلت پروسس تولید پیچیده و عدم تولید انبوه وبالعکس ارزانترین آن سیمهای فولادی بعلت سنگینی وزین می باشد . در ایالات متحده مصرف سیمهای فولادی رو به تزاید است و حال آنکه در اروپا هنوز استقبال مشابه نگردیده و در آسیا و سایر نقاط توجه قابل ملاحظه ای به آن نشده است .

چنانچه قبال پیش بینی است سیمهای فولادی از ضریب ارتجاعی (TENSILE MODULUS) بسیار بالا برخوردار است و لذا وجود این سختی و همچنین قیمت ارزانتر آن نسبت به سایر نخهای تایر عوامل عمده انتخاب محسوب می گردد. قاعدتا انتخاب نخ تایر مناسب به عوامل بسیاری بستگی دارد که بعضا شرایط اقلیمی ، اقتصادی ، صنعتی و حتی سیاسی منطقه را می باید ملحوظ نظر قرار داد.

فصل اول - سیم های فولادی مورد مصرف در تایر بعنوان (TIRE CORD)

بدیهی است برخورداری سیمهای فولادی مورد مصرف در تایر از ویژگی ماجولس قدرت بسیار بالا، اثرات قابل توجهی در دیگر خصوصیات یان نوع CORD بجا می گذارد که بعضا در مظان انتخاب از وجه منفی برخوردار است پاره ای از خصوصیات مزبور بشرح ذیل تبیین می گردد.

الف- میزان ازدیاد طول نسبی آن در مقایسه با سایر نخهای (TIRE CORD) بسیار پایین است.

ب- انعطاف پذیری (FLEXIBILITY) آن کمتر ازسایر نخها می باشد.

ج‌- مقاومت کششی (TENSILE STEENGTH) آن بالاتر از سایر نخهای تایر متصور می شود حال آنکه به نسبت وزنی پائین ترین مقاومت را دارا می باشد. با ملاحظه اینکه تلاشها می باید در جهت هرچه سبکتر کردن تایر نیز معمول گردد، در اینصورت از نظر مقاومت چندان از امتیاز توجهی برخوردار نمی باشد.

د- مقاومت در برابر خستگی (FATIGUE RESISTANCE) آن نیز بمراتب از سایر نخهای تایر کمتر است ولذا در اثر نوسانات و ضربات پی در پی تایر در جاده ها بویژه جاده های ناهموار( نظیر برخی از جاده‌های ایران) زودتر گسیخته می شود.

هـ- مقاومت‌دربرابرانعطاف مکرر وخمش ها وپیچش‌ها (FLEX RESISTANCE) مانند بند ( د) از کارآئی کمتری برخوردار است . تایرهای با منجید (CARCAS) سیم فولادی در جاده های ناهموار ازمقاومت کمتر از سایر تایرها برخوردار می باشد، چرا که ناهمواری جاده مستقیما می‌باید توسط استخوانبندی تایر یعنی سیمهای فولادی تحمل گردد و حال آنکه زمان گسستگی آن کمتر از سایر تایرها می باشد.

و- مقاومت در برابر کوفتگی و ضربات ناشی از ناهمواری جاده ها (BRUISE RESISTANNCE) و همچنین ضربه پذیری ‌(IMPACT RESISTANNCE) آن ایضا مشابه فوق می باشد.

علاوه بر خصوصیات یاد شده سیم های فولادی مورد مصرف در تایر دارای نقاط قوت نسبت به سایر نخهای می باشد که به اختصار عبارتند از:

- مقاومت در برابر حرارتهای بالا (HEAT RESISTANCE)

- تسطیع موضعی (FLAT SPORTTING)

- دوام (DURABILITY)

- پایداری اندازه (ISZE SSTABILITY)

- پایداری ابعاد (DIMENSION STABILITY)

- میزان تحمل بار (DEFORMATION)

- نیروی ناشی از پیچش اتوموبیل به تایر (CORNERING FORCE)

- نیروی سوراخ کننده (PLUNGER FORCE) یا قدرت منجید

- ضربه پذیری (IMPACT RESISTANCE)

- مقاومت در برابر خزش (CREEP RSSISTANCE)

نتیجه :

با توجه به وضعیت جاده های ایران و پیش بینی آن در آینده مصرف سیم فولادی در تا پیشنهاد نمی شود و چنین تایرهائی نیاز به کاربرد آن در اتوبانهای باکیفیت عالی دارد.

شکل‌های (3-2-1-7) نمودار میزان مصرف انواع نخهای تایر در دهه 85-1975 را به تفکیک برای کشورهای آمریکا و کانادا، اروپای غربی و بالاخره سایر نقاط دنیا نشان می دهد، چنانچه منحنی ها نشان می دهد مصرف سیم های فولادی درسال 1985 در آمریکا و کانادا در حدود 153 هزار تن و در اروپای غربی 162 هزارتن می باشد. علت بالاتر بودن مصرف در اروپای غربی صرفا بلحاظ حجم مصرف بیشتر اروپای غربی است نه رشد فزاینده مصرف چرا که شیب رشد منحنی مصرف در اروپای غربی کمتر از آمریکا و کانادا می باشد.

چنانچه شکل (3-7) نشان می دهد میزان مصرف سیم فولادی در سایر نقاط دنیا حدود 65 هزار تن است و شیب و مقدار آن قابل قیاس با آمریکا و کانادا و اروپای غربی نمی باشد.

گرایش مصرف‌آن در تیارهای باری(TB) و راه‌سازی (OFF THE ROAD / O.T.R)

بلحاظ برخی ویژگی های فیزیکی سخت آن در آمریکا و کاناداو اروپای غربی افزایش یافته ولیکن به سبب شرایط در سایر نقاط تمایلی به مصرف آن دیده نمی شود .

پاره‌ای ازمشخصات سیم فولادی مورد مصرف در تایر بقرار ذیل می‌باشد:

متعاقبا در مباحث دیگر ضمن تعریف واحد D.TEX ( فصل نهم) به مقایسه ویژگی های این نوع نخ TIRE CORD با دیگر نخهای تایر به تفصیل اشاره خواهد شد. در اینجا فقط بدین بسنده می شود که در مقایسه با دیگر نخهای تایر بیشترین وزن مخصوص (حدود 9/6 برابر نایلون ) کمترین تناسب و جمع شدگی و ازدیاد طول نسبی رابخود اختصاص داده است.

فصل دوم – نخهای آرامید (ARAMID) مورد مصرف در تایر (نظیر نخ KEVLAR)

آرامیدها در واقع از نوع پلی آمیدهای حلقوی (نایلونهای حلقوی) هستند که در زنجیر پلیمری آن گروههای حلقوی فنیل (حلقه بنزنی ) استقرار دارد. وجود همین شاخه های فنیلی، زنجیری پلیمری را از خطی بودن ‌;INEAR خارج کرده ودر عین حال موانع فضائی برای زنجیرها فراهم می سازد بطوریکه انطباق کامل زنجیرها در کنایر یکدیگر میسر نشده و در مواردی نیز وجود همین حلقه های حجیم باعث درگیر شدن زنجیرها در یکدیگر می شود بطوریکه جدا کردن زنجیرهای پلیمری و لغزش آنها بر روی یکدیگر بسهولت امکان پذیر می باشد.

مقاومت حرارتی این پلیمر بلحاظ وجود حلقه های فنیل در زنجیر و نیز درگیر شدن زنجیرها توسط همین حلقه ها بسیار بالا می باشد. بدلیل یاد شده این پلیمر نقطه ذوب ندارد زیرا در هیچ دمائی زنجیرها قادر نیستند بر روی یکدیگر بلغزند و جدا شوند. حداکثر دمائی که آرامیدها قادر به تحمل ‌ آن هستند بحسب نوع آنها ??? می باشد که آرامید در این دما می سوزد . چنانچه ملاحظه می شود تحمل حرارتی آن بسیار بالااست و همچنین از مقاومت عالی در برابر بسیاری از خصوصیات فیزیکی برخوردار است ولیکن همانگونه که اشاره گردیده به سبب پیچیده بودن و گرانسی پروسس تولید آن مصرف این دسته از نخها (مانند KEVLAR به فرمول شیمیایی مندرج در ذیل) محدود می باشد.

وجود حلقه فنیلی در زنجیر پلیمری آرامید علاوه بر اعتلا ء مقاومت حرارتی آن از قدرت گسیختگی بسیار بالا و همچنین مقاومت در برابر حرارت و شعله نیز برخوردار است ولی علاوه بر کاربرد این نوع نخ عمدتا در تایرهای رادیال بمقدار وسیعتری در بافت لباس خلبانها ، جلیقه ضد گلوله، تسمه های قوی انتقال نیرو و امثالهم کاربرد دارد.

نمودارهای شماره (3و2و1-7) مصرف نخهای آرامید را در تایر برای دهه 85 – 1975 مناطق مختلف دنیا نشان می دهد. نمودارها نشان می‌دهد که درسال 1985 مصرف این نوع نخ در آمریکا و کانادا برابر 12 هزار تن و در اروپای غربی برابر 7 هزار تن ولیکن در سایر نقاط دنیا بلحاظ گرانی آن تقریبا در تایر سازی مصرفی نداشته است. بهرحال زمینه اصلی تمایل به مصرف این نوع نخ در تایرهای باری می‌باشد. و معهذا در تایرهای سواری سبک که قادر به تحمل سرعهای بالا باشد نیز استفاده می گردد.

پارهای از مشخصات نخ آرامید بقرار ذیل است:

چنانچه ملاحظه می گردد در مقایسه باسیمهای فولادی ازمیزان TENACITY بسیار بالا برخوردار است بطوریکه حدود 4/5 برابر آن می باشد ودر حقیقت بالاترین میزان تناسیته را در نخهای تایر به خود اختصاص داده است.

از طرف دیگر ضریب ارتجاعی آن نیز بالاترین مقدار در بین سایر نخهاست ونسبت به سیم فولادی حدود 2/2 برابر می باشد.

بدیهی است تولید اندک این نوع نخ تایر و مصارف ویژه آن ، علاوه بر بالابردن قیمت تمام شده ( حدود 55/3 برابر نخ نایلون و 80/4 برابر نخ ریون و 80/3 برابر نخ پلی استر) این نوع نخ، وابستگی شدید تولید کنندگان تایر به عرضه کنندگان نخهای آرامید را نیز در برخواهد داشت و امکانات رقابت در عرضه آن اندک می باشد.

با توجه به مراتب یاد شده ، در حال حاضر مصرف آن برای تولید تایر CONVENTIONAL در ایران بهیچوجه پیشنهاد نمی گردد و لذا موضوع مبری از ادامه بحث می باشد.

جدول (1-2) به مقایسه نسبی پاره ای از ویژگی های فیزیکی سه نوع نخ KEVAER (CARBON FIBER) GRAPHITE و GLASS FIBRT پرداخته و وجوه مثبت و منفی هر یک را نسبت به سایرین معین نموده است.

جدول 1-2 مقایسه نسبی سه نوع (CARBON FIBER) Graphite , kevlar Glass fibre

فصل سوم – الیاف شیشه Glass Fibres) ( مورد مصرف در تایر

این نوع الیاف نیز بلحاظ پاره ای ویژگی های خوب فیزیکی و بلحاظ نوع تایر در برخی نقاط مورد مصرف قرار گرفته است. برخی مشخصات این نوع TIRE CORD بشرح ذیل می باشد:

چنانچه ملاحظه می شود وزن مخصوص آن نسبتا بالا است( حدود 23/2 برابر نخ و 84/1 برابر پلی استر، 67/1 برابر ریون ) ومیزان تناسینته آن قدری کمتر از نایلون و ماجولوس آن بالا است و حدود 5/6 برابر نایلون و 3 برابر پلی استر 59/0 ماجولوس آرامید می باشد.

چنانچه نمودار 1-7 نشان می دهد الیاف شیشه موردمصرف در تایر در دهه 85-1975 آمریکا و کانادا مصرف داشته بطوریکه درسال 1985 حدود 35 هزار تن تخمین زده شده است. اما در سایر نقاط دنیا گرایشی به مصرف آن مشاهده نمی شود.

علیهذا مصرف این نوع TIE CORD نیز مانند نخهای آرامید و سیمهای فولادی ایضا به دلائل مشابه پیشنهاد نمی گردد و بنابراین ضرورتی بر ادامه بحث وجود ندارد.

فصل چهارم - نخهای ریون (RAYON) مورد صرف در تایر

به این دسته ازنخهای که درحقیقت ازنوع الیاف سلولز بازیافته مشتق از چوب ویا الیاف کوتاه پنبه است، نخهای ویسکوزریون

(IVISCOSE RAYON) نیز اطلاق می شود و دارای فرمول شیمیایی ذیل می‌باشد.

بلحاظ ساختمان سلولزی این نوع نخ و وجود گروههای قطبی هیدروکسیل OH- در زنجیر پلیمری ، جاذب الرطوبه می باشد و بیش از سایر نخهای TIRE CORD رطوبت جذب می نماید ( حدود 14-12 % در شرایط استاندارد) برخی از خصوصیات آن بقرار ذیل می باشد.

قدرت آن تا حد پارگی (TENACITY) نسبتا پایین است ودرعوض بعلت برخورداری از خاصیت کم خزش (CREEP) و ضریب ارتجاعی (MODULUS) نسبتا بالا در تایرهای رادیال مورد استفاده می باشد. وزن مخصوص آن در مقایسه با نایلون حدود 33% بیشتر است ولذا از نظر وزنی بهمین نسبت ازنایلون سنگین تراست.

با توجه به پایین تر بودن تناسیته ریون نسبت به نایلون (حدود 40% کمتراست) چنانچه امکان پذیر باد در تایری که نخ ریون مصرف میشود ازنخ نایلون استفاده گردد حداکثر وزن مصرفی نخ نایلون 3/2 نخ ریون خواهد بود.

خاصیت چسبندگی آن به آمیزه بلحاظ وجود گروههای قطبی هیدروکسیل –OH خوب است و به سبب ماجولس نسبتا بالا قادر است حداقل انتظارات از خصوصیات نخ تایر در تایرهای رادیال را برآورده نماید. البته اخیراً مطالعاتی در جهت جایگزینی ان با نخ نایلون اصلاح شده (IMPROVED NYLON) در دست انجام است و علت این است که مصرف نخ ریون به سبب برخورداری ازبرخی نقاط ضعف در ویژگی های فیزیکی (مانند جذب رطوبت زیاد، قدرت پارگی نسبتاً پایین وسنگین و امثالهم ) جوابگوی نیاز نمی باشد. مقاومت حرارتی آن در دمای پخت خوب است و بعلت آنکه ریشه سلولزی دارد و ترموپلاست نمی باشد ، لذا فاقد نقطه ذوب می باشد و درحرارتهای بالا می سوزد.

چنانچه نمودارهای (3و2و1-7) نشان می دهد مصرف نخ ریون درآمریکا و کانادا پایین است و چنانچه پیش بینی میشود رو به افول می باشد. در سال 1980 مقدار 10 هزار تن و در سال 1985 مقدار 6 هزار تن مصرف بوده است. اما در اروپای غربی مصرف نسبتا بالا است و معهذا رو به کاهش می رود. در سال 1980 از مصرف 72هزار تنودر سال 1985 برابر 65 هزارتن برخوردار بوده است با توجه به اینکه نخ ریون عمدتاً درتایرهای رادیال مصرف میشود ، در آمریکا و کانادا چنانچه قبلا نیز اشاره گردیده تمایل بیشتر به نخهای آرامید و سیم فولادی والیاف شیشه وجود دارد تا نخ ریون .

نمودار(3-7) نشان می دهد که مصرف نخ ریون در سایر نقاط تقریبا ثابت است و درسالهای 1980 و 1985 مصرف 50 هزار تن را نشان می‌دهد. پیش بینی می شود برای سالهای آتی مصرف نخ ریون کاهش یابد واز دیگر نخها جانشین آن نمایند.

وجه امتیاز مصرف نخ ریون در تایرهای رادیال است ولذا برای تایرهای بایاس بویژه در مورد تایرهای سنگین مصرف آن پیشنهاد نمی گردد.

ویژگی های نسبی نخهای ریون نسبت به سایرنخهای TIRE CORD بشرح ذیل می باشد :

الف- مقاومت کششی (TENSILE STRENGTH)

نسبت به سایر نخها نسبتاً ضعیف است ولیکن بلحاظ وزنی از سیم فولادی بشتر است.

ب- انعطاف پذیری (FLEXIBILITY)

ریون از انعطاف پذیری خوبی برخوردار است.

ج‌- چسبندگی به آمیزه

به سبب برخورداری از گروههای هیدروکسیل قطبی چسبندگی آن خوب است.

د- ضریب ارتجاعی (INITIAL MODULUS)

برای نخ ریون نسبتا بالا است . چنانچه متعاقبا در مبحث نخهای پلی استر ونایلون به تفصیل اشاره خواهد شد در مرحله دیپ کردن DEEPING نخ TIRE CORD تحت تاثیر حرارت و کشش نیز قرار می گیرد که اصطلاحا این مرحله را HEAT STRETCHING یا TENSILIZING می نامند. نخهای ریون در مرحله TESSILIZING بعکس نایلون از کاهش ماجولس بسیار برخوردار می شود که تا 60% کاهش مشاهده گردیده است ( به جدول 1-4 مراجعه گردد).

هـ- ازدیاد طول نسبی تا حد پارگی BREAKIMG ELONGATION و تناسیته : همانگونه که اشاره گردیده میزان ازدیاد طول نسبی تا حد پارگی نخ ریون حدود 15 –13% می باشد. در مرحله TENSILIZING مقدار آن تا 47% می تواند افزایش یابد.

جدول(1-4) : برخی خصوصیات نخ تایر ریون با نمره 2200/3 GM/DEN نرمال و تحت کشش حرارتی (TENSILIZD) قرار گرفته

قاعدتا افزایش ازدیاد طول نسبی تا حد گسیختگی ارتباط مستقیم با کاهش ضریب ارتجاعی نخ ریون درمرحله TENSILIZING دارد.

میزان تناسیته (TENACITY) چنانچه از جدول فوق بر می آید در خلال عملیات DEEPING به مقدار حدود 9% کاهش نشان می دهد. این کاهش تناسیته برای سایر نخها نیز صادق است بطوریکه نخهای نایلون حدود 7% و نخهای پلی استر حدود 10% از کاهش تناسیته وهمچنین به ترتیب 20% و 46% از کاهش ضریب ارتجاعی برخوردارند.

و-خاصیت خزش (CREEP)

نخهای ریون بلحاظ برخورداری ازساختمان سلولزی پایداری خوب می‌باشند از میزان CREEP اندک برخورداراست که این یکی از ویژگی های مناسب مصرف این نوع نخ در تایرهای رادیال است.

ز- جمع شدگی حرارتی (HEAT SHRINKAGE)

نخهای ریون بر خلاف نخهای نایلون مشکل جمعشدگی بعد از پخت را ندارد (در مبحث نخهای نایلون مفصلا بحث خواهد شد ) و لذا مشکل تغییر شکل (DEFORMATION) تایر خارج شده از قالب را چندان ندارد. هرچند که وجود جمعشدگی برای خروج تایر از قالب یک فاکتور مثبت نیز محسوب می شود چرا که همین جمعشدگی باعث می شود تایر از قالب بسهولت جدا شود و توسط چگالهای گیرنده گرفته شود. در تایرهای سنگین بویژه تایرهای لودر که با نخهای دارای جمعشدگی اندک ( مانند نخ آرامید) ساخته می شود. بالنسبه مشکل خروج تایر از قالب وجود دارد.

ح‌- مقاومت در برابر مواد اسیدی و قلیایی

در مقابل اسیدها آسیب پذیر است. غلظت زیادتر اسید باعث کربونیزه شدن ریون و کاهش سریع مقاومت آن می شود بطوریکه در اسیدهای غلیظ معدنی پس از مدت کوتاهی حل می شود و وجود دما سرعت آنرا افزایش میدهد. در مقابل قلیایی ها بالنسبه مقاوم می باشند. محلولهای 2% اسید استیک واسید فرمیک دردمای اتاق ونیز 2% اسید اگرالیک در دمای 60درجه تاثیر خوبی بر روی ریون ندارد.

ط- مقاومت در برابر حرارت و شعله

نقطه ذوب ندارد و بلکه در حرارتهای بالا می سوزد و بوی کاغذ سوخته می دهد. در حرارت پخت تایر مقاومت می نماید و چناچه مدت طولانی تحت اثر حرارت بالا در مجاورت اکسیژن باشد، مراحل سوختگی از زرد شدن تا قهوه ای شدن در آن پدیدار می شود.

روش شناسائی نخ ریون

ساده ترین روش شناسایی آن از سایر نخها همانا سوازاندن می‌باشد. نخ ریون در حال سوختن دارای مشخصات ذیل می باشد:

- مانند پنبه و یا کاغذ می سوزد و شعله را در خود نگه می دارد.

- پس از خاموش شدن شعله ( با فوت کردن ) از قسمت سوخته شده هنوز وضعیت نخ نیم سوخته با رنگ قرمز را برای مدتی در خود نگه می دارد و بهمانگونه اغلب بدون شعله سوختن را ادامه می دهد ( با سرعت کمتر از زمانیکه شعله دارد)

- از خود خاکستر سفید رنگ برجای می گذارد و هماهنگونه که گفته شد فاقد نقطه ذوب است و مانند مواد ترموپلاست (نظیر نایلون و پلی استر) ذوب نمی شود و پس از اطفاء شعله اثر بر جسته در انتها سوخته شده بجا نمی گذارد.

- بوی آن کاملا مانند پنبه یا کاغذ سوخته است اما ممکن است نخ دیپ شده که آغشته به (RESORCINOL FORMALDHYDE LATEX) R.F.L. یا دیگر مواد شیمیایی می باشد اندکی بوی متفاوت بدهد.

- علی ایحال بلحاظ عدم استفاده ازنخ ریون در تایرهای با یاس بویژه انواع سنگین ، ازتوضیحات بیشتر صرفنظر می گردد.

فصل پنجم- نخهای پلی استر (POLYESTER) مورد مصرف در تایر

مقدمه

الیاف پلی استر همانگونه که از نامش بر می آید پلیمر حاصل از ترکیب شیمیایی یک دی اسید آلی ( با دو عامل اسید COOH- ) با یک دی الکل (با دو عامل هیدروکسیل -OH ) می باشد. بدیهی است به علت وجود تنوع در انواع دی اسید آلی و دی الکل. استرها و در نهایت پلی استرهای متفاوت خواهیم داشت. دراوائل تولید این دسته از الیاف که از دی اسیدهای آلیفاتیک (خطی) استفاده می شده، پلی استر حاصله دارای دو نقص عمده بشرح ذیل بوده است.

الف- پلی استر مزبور بسهولت توسط آب هیدرولیز می شده و در مقابل مواد شیمیایی از پایداری اندک برخوردار بوده است.

ب- به سبب خطی بودن زنجیر پلیمری، ازنقطه ذوب پایین برخوردار بوده که قادر به مقاومت در دمای اطو نبوده است.

به منظور رفع نواقص ، از دی اسیدهای دارای حلقه فنیئی استفاده شده که در حال حاضر نیز کمپانیهای تولید کننده هریک بفراخور نوعی دی اکسید ( با حلقه بنزنی در ملکول) وی دی الکل انتخابی محصولات خود را تحت نامهای مختلف بنام عمومی POL YESTER عرضه کردند. نام چند کمپانی عمده سازنده الیاف پلی استر و نام تجاری محصولاتشان و همچنین نام کشور محل ساخت طی جدول شماره 1-5 معین گردیده است.

جدول شماره 1-5 : نام تجاری و اسامی کمپانی های سازنده الیاف پلی استر

نخهای مورد مصرف در تایرخصوصیات مکانیکی نخهای تایرویژگی های شیمیایی نخهای تایر نایلون

دانلود بررسی و نقش فرآیند ارتباطات در عملکرد مدیران سازمان ملی جوانان و نهادهای تابعه شهر تهران

بررسی و نقش فرآیند ارتباطات در عملکرد مدیران سازمان ملی جوانان و نهادهای تابعه شهر تهران

در دنیای کنونی نقش ارتباطات در یک مجموعه، به عنوان یکی از عناصر اولیه مدیریت به شمار می رود بنابراین به نظر می رسد با توجه به رشد روز افزون سازمانها از یک سو و پیچیدگی مباحث مدیریتی از سوی دیگر اهمیت نیاز به ارتباطات روزانه و موثر بیشتر می شود

دسته بندی	علوم اجتماعی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	1645 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	130

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده 1

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- مقدمه 3

2-1- بیان مسئله 3

3-1- هدف پژوهش 4

4-1- اهمیت ضرورت پژوهش 5

5-1- انگیزه پژوهش 6

6-1- سوالهای پژوهش 6

7-1- تعاریف عملیاتی 6

فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش

1-2- مبانی نظری پژوهش 11

1-1-2- سابقه تاریخی و نقش ارتباطات 12

2-1-2- ارتباطات چیست 14

3-1-2- تعاریف ارتباطات 15

4-1-2- هدف از برقراری ارتباط 17

5-1-2- انواع ارتباطات 18

6-1-2- محاسن ارتباطات غیر رسمی 22

7-1-2- شیوه های ارتباط 23

8-1-2- شکلهای ارتباط 25

9-1-2- فرآیند ارتباطات 29

10-1-2- الگوی ارتباطی برلو 31

11-1-2- ارتباطات سازمانی به عنوان یک فرآیند متقابل 31

12-1-2- موانع برقراری ارتباط 32

13-1-2- کارکردهای ارتباطات 33

14-1-2- نقش ادراک در ارتباطات 45

15-1-2- بازخور 47

16-1-2- ویژگی یک ارتباط مؤثر 49

17-1-2- رفتار تأثیر گذار چیست 50

18-1-2- نقش بیان مؤثر در ارتباطات 50

19-1-2- چگونگی اثر بخشی و ارتقاء ارتباطات 52

ارتباط مؤثرتر 52

21-1-2- نقش شما در بهبود ارتباطات 53

22-1-2- ارتباطات محور توسعه 55

23-1-2- پیشرفت ارتباطات 56

24-1-2- انواع ارتباطات در سازمان 59

25-1-2- اهمیت ارتباطات سازمانی 63

26-1-2- مدیریت ارتباطات سازمانی 65

27-1-2- اهمیت ارتباطات در مدیریت 65

28-1-2- ارتباطات و مشکلات مدیریت 69

2-2- عملکرد 70

1-2-2- مدیریت عملکرد 71

2-2-2- دیدگاههای تاریخی در مورد عملکرد 72

3-2-2- تعریف ارزشیابی عملکرد 73

4-2-2- سابقه مدل ACHIEVE 75

5-2-2- استفاده از مدل ACHIEVE 77

6-2-2- سه کنش مدیریت عملکرد 81

7-2-2- برنامه ریزی عملکرد 82

8-2-2- سرپرستی 83

9-2-2- مرور بر عملکرد 85

10-2-2- معیارهای عملکرد 85

11-2-2- تجدید نظر در عملکرد ممکن است عملکرد را کم اهمیت جلوه دهد 88

12-2-2- الگوی بهبود عملکرد مدیریت 92

3-2- پیشینه پژوهش 96

1-3-2- تحقیقات داخل کشور 96

2-3-2- تحقیقات خارج کشور 98

فصل سوم: فرایند پژوهش

1-3- روش پژوهش 105

2-3- جامعه آماری 105

3-3- نمونه و روش نمونه گیری 105

4-3- ابزار پژوهش 106

5-3- چگونگی تعیین روایی و پایایی ابزار پژوهش 107

6-3- روش تجزیه و تحلیل داده ها 107

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده های آماری

1-4- مقدمه 109

2-4- توصیف داده ها 110

3-4- تحلیل داده ها 119

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهاد

1-5- بحث و نتیجه گیری 127

1-1-5- تفسیر سوال اصلی پژوهش 127

2-1-5- تفسیر سوالات فرعی پژوهش 127

1-2-1-5- تفسیر سوال فرعی اول پژوهش 127

2-2-1-5- تفسیر سوال فرعی دوم پژوهش 128

3-2-1-5- تفسیر سوال فرعی سوم پژوهش 128

4-2-1-5- تفسیر سوال فرعی چهارم پژوهش 129

2-5- نتیجه کلی 130

3-5- محدودیتها و مشکلات پژوهش 130

4-5- پیشنهادهای پژوهش 130

5-5- خلاصه پژوهش 131

منابع و مآخذ

فهرست منابع فارسی 136

فهرست منابع لاتین 139

ضمایم

پرسشنامه مربوط به مدیر

پرسشنامه مربوط به کارکنان

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول شماره (4-1) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنسیت 115

جدول شماره (4-2) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات 116

جدول شماره (4-3) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سابقه خدمت 117

جدول شماره (4-4) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب رشته تحصیلی 118

جدول شماره (4-5) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سوال اول پژوهش 119

جدول شماره (4-6) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سوال دوم پژوهش 120

جدول شماره (4-7) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سوال دوم پژوهش 121

جدول شماره (4-8) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سوال سوم پژوهش 122

جدول شماره (4-9) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سوال چهارم پژوهش 123

جدول شماره (4-10) شاخصهای آمار توصیفی سوال اول 124

جدول شماره (4-11) آزمون نمونه های مستقل سوال فرعی اول پژوهش 125

جدول شماره (4-12) شاخصهای آمار توصیفی سوال فرعی دوم پژوهش 126

جدول شماره (4-13) آزمون نمونه های مستقل سوال فرعی دوم پژوهش 126

جدول شماره (4-14) شاخصهای آمار توصیفی سوال فرعی دوم پژوهش 127

جدول شماره (4-15) آزمون نمونه های مستقل سوال فرعی دوم پژوهش 127

جدول شماره (4-16) شاخصهای آمار توصیفی سوال فرعی سوم پژوهش 128

جدول شماره (4-17) آزمون نمونه های مستقل سوال فرعی دوم پژوهش 128

جدول شماره(4-18) شاخصهای آمار توصیفی سوال فرعی چهارم پژوهش 129

جدول شماره (4- 19) آزمون نمونه های مستقل سوال فرعی چهارم پژوهش 129

جدول شماره (4-20) اولویت بندی عوامل به تفکیک مدیر و کارمند 130

فهرست نمودارها

عنوان صفحه

نمودار شماره (2-1) مفهوم فایول از پل ارتباطی 14

نمودار شماره (2-2) مدل فرایند ارتباطات 31

نمودار شماره (2-3) مدل برلو از ارتباطات 33

نمودار شماره (2-4) سیستم اطلاعات 45

نمودار شماره (2-5) مراحل مختلف فرایند تصمیم گیری 47

نمودار شماره (2-6) مدل ماهواره ای عملکرد سازمانی 77

نمودار شماره (2-7) موضع گیری برای عملکرد آینده 78

نمودار شماره (2- 8) ارتباط اجزای الگوی بام 98

نمودار شماره (2- 9) مدیریت عملکرد 100

نمودار شماره (4-1) توزیع فراوانی پاسخگویان به تفکیک جنسیت 115

نمودار شماره (4-2) توزیع فراوانی پاسخگویان به تفکیک میزان تحصیلات 116

نمودار شماره (4-3) توزیع فراوانی پاسخگویان به تفکیک سابقه خدمت 117

نمودار شماره (4-4) توزیع فراوانی پاسخگویان به تفکیک رشته تحصیلی 118

نمودار شماره (4-5) توزیع فراوانی پاسخگویان بر اساس سوال فرعی اول پژوهش 119

نمودار شماره (4-6) توزیع فراوانی پاسخگویان بر اساس سوال فرعی دوم پژوهش 120

نمودار شماره (4-7) توزیع فراوانی پاسخگویان بر اساس سوال فرعی دوم پژوهش 121

نمودار شماره (4-8) توزیع فراوانی پاسخگویان بر اساس سوال فرعی سوم پژوهش 122

نمودار شماره (4-9) توزیع فراوانی پاسخگویان بر اساس سوال فرعی چهارم پژوهش 123

نمودار شماره (4-10) اولویت بندی عوامل به تفکیک مدیر و کارمند 130

نمودار شماره (4-11) اولویت بندی عوامل به تفکیک مدیر و کارمند 130

مقدمه

در دنیای کنونی نقش ارتباطات در یک مجموعه، به عنوان یکی از عناصر اولیه مدیریت به شمار می رود. بنابراین به نظر می رسد با توجه به رشد روز افزون سازمانها از یک سو و پیچیدگی مباحث مدیریتی از سوی دیگر اهمیت نیاز به ارتباطات روزانه و موثر بیشتر
می شود.

ارتباطات سازمانی شامل فرایندی است که دو یا چند واحد از یک مجموعه از طریق تبادل نظر، اطلاعات مورد نیاز خود را مبادله کرده و از آنجایی که ارتباطات از عناصر اولیه مدیریت است، مدیران باید در سطوح مختلف با افراد مجموعه و یا همطراز خود ارتباط موثر برقرار کنند.

ارتباطات موثر یکی از عناصر کلیدی موفقیت مدیران است چرا که اطلاعات به عنوان یک ورودی با اهمیت در سیستم سازمانی و در سایه ارتباطات موثر وارد مجموعه شده و پس از راه یابی ، نیازمند سیستم ارتباطی کارآمد خواهد بود، تا مورد پردازش قرار گیرد و همانند خون در شریان آن مجموعه جریان یابد.

بدیهی است ارتباط مدیران با افرادی که در مجموعه تحت نظارت آنان انجام وظیفه
می نمایند، باید به بهترین شیوه ارتباطی جهت نیل به اهداف آن مجموعه باشد چرا که همه جوانب کار مانند آموزشی، ارجاع، ماموریت و ارزیابی عملکرد از طریق این ارتباطات صورت می گیرد.

بنابراین به نظر می رسد یک مدیر موفق با بهره گیری از روشهای اثر بخش ارتباطات برای افزایش کارایی مجموعه خود نقش ارزنده ای دارد.

هر جا که ارتباطات موثرتر، بهتر و شفاف تر خواهد بود عملکرد مدیران هم نیز بهبود داشته و مطمئناً عکس این قضیه نیز به اثبات رسیده است (رحمانی ، 1369 . ص 26).

بیان مسئله

با توجه به این که ارتباطات فرایندی محوری در تبادل اطلاعات بین اعضاء سازمان و بین سازمانی است و تعاملات قسمتهای مختلف را برقرار می کند بنابراین یک ابزار موثر در هماهنگ سازی کاربرد اثر بخش منابع انسانی تلقی می شود و در سازمانهایی که فرایند ارتباطات به خوبی برقرار نشود آثار و تبعاتی را بدنبال خواهد داشت که یکی از آنها
می تواند در عملکرد مدیران موثر واقع شود.

تحقیقات نشان می دهد که بسیاری از تعارضهایی که بین افراد یا کارکنان یک سازمان پیش می آید ناشی از ارتباطات ضعیف و یا ارتباطات ناقص است. زیرا افراد هفتاد درصد ساعات کارشان را بصورت نوشتن، خواندن، صحبت کردن و یا گوش دادن صرف ارتباطات می کنند (رابینز ، 1998 . ص 310 ) .

یکی از موانع اساسی عملکرد موفقیت آمیز یک گروه یا یک سازمان فقدان ارتباطات اثر بخش است. اثر بخشی «ارتباطات» به دو دلیل برای مدیران اهمیت دارد. یکی آن که مدیران کارکرد های مدیریت را بوسیله فرایند «ارتباطات» انجام می دهند و دیگر اینکه ارتباطات امری حیاتی است که مدیران قسمت اعظم وقت خود را صرف آن می کنند (ابستونروفریمن ترجمه اعرابی و پارسیان ، ص 111).

بنابراین «ارتباطات» اثر بخش لازمه اثر بخشی هر گروه و سازمانی است زیرا از جمله عوامل سه گانه ای که به عنوان معیارها و مقیاسهای «اثر بخشی سازمانی» برشمرده اند مهارتهای ارتباطی مدیریتی، مدیریت اطلاعات و ارتباطات می باشند (رابینز ترجمه کبیری ، 1376 . ‌ص 51).

هر یک از کارکنان سازمانها، بخصوص مدیران می دانند که «ارتباطات امری حیاتی» در هر سازمان است و اثر بخشی سازمان (یعنی میزان تحقق هدفهای سازمانی) تا حد زیادی بستگی به اثر بخشی ارتباطات دارد. اما کمتر کسی در فکر ایجاد محیطی است که از نظر ارتباطات اثر بخش باشد. لذا مسأله این پژوهش بررسی و مطالعه نقش فرآیند ارتباطات در عملکرد مدیریت در سازمان ملی جوانان و نهادهای تابعه می باشد. با این هدف که با روشن شدن رابطه ارتباطات با عملکرد مدیران در سازمان ملی جوانان و زمینه لازم برای توجه و اقدام جدی مدیران سازمان ملی جوانان و مسئولین بالاتر جهت اثر بخش ساختن ارتباطات در سازمان مذکور فراهم آید تا از آن طریق عملکرد مدیران بهبود و افزایش یابد (طبری، 1380).

هدف پژوهش

هدف کلی: بررسی و مطالعه نقش فرایند ارتباطات در عملکرد مدیران

اهداف جزئی:

1- شناخت نحوه عملکرد مدیران سازمان ملی جوانان در خصوص کنترل رفتار سازمانی پرسنل .

2- شناخت نحوه عملکرد مدیران سازمان ملی جوانان در خصوص ایجاد انگیزه در پرسنل.

3- شناسایی نحوه عملکرد مدیران سازمان ملی جوانان در خصوص بیان عواطف و احساسات ( روحیه پرسنل).

4- شناسایی نحوه عملکرد مدیران سازمان ملی جوانان در خصوص انتقال اطلاعات به منظور تصمیم گیری در سازمان .

اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش

تحقیقات نشان داده است که مدیران، حدود 50 تا 80 درصد از وقت خود را به نحوی صرف ارتباط با دیگران می نمایند البته این امر چندان هم دور از ذهن نیست، زیرا ایجاد ارتباط برای تمام فعالیتهای یک سازمان امری حیاتی است. بدون وجود یک ارتباط موثر، (مدیریت، عملکردها، نوآوری، درک نیازهای مشتری و برنامه ریزی امور جاری ) انجام نخواهد گرفت و یا بسیار ضعیف خواهد بود. در هر سازمانی بدون وجود ارتباطات ایجاد هماهنگی بین واحدهای مختلف سازمان غیرممکن خواهد بود و مشکلات زیادی در انجام عملیات و برآوردن هدفهای سازمان و ارزشیابی فعالیت ها بوجود خواهد آمد.

ارتباطات بعنوان فرایندی، محوری است که در تبادل اطلاعات بین اعضاء سازمان و بین سازمانی موثر می باشد و تعاملات قسمتهای مختلف را برقرار می کند بنابراین یک ابزار موثر در هماهنگ سازی کاربرد اثر بخش منابع انسانی تلقی می شود.

در سازمانهایی که فرایند ارتباطات به خوبی برقرار نشود آثار و تبعاتی را بدنبال خواهد داشت که یکی از آنها را می توان اختلال در عملکرد مدیران را نام برد لذا پژوهشگر در نظر دارد که نقش ارتباطات بر عملکرد مدیران را مورد سنجش قرار دهد بدین جهت سازمان ملی جوانان بعنوان یکی از سازمانهایی که نقش عمده را در ارتباط با جوانان ایفاء می کنند لحاظ گردیده است.

قابل ذکر است که از نتایج این پژوهش مدیران و کارکنان سازمان ملی جوانان و نهادهای وابسته، نظام آموزشی، دانشجویان رشته های علوم انسانی، مدیریت، بویژه مدیریت آموزشی بهره مند می گردند.

انگیزه پژوهشگر

یکی از موضوعات مهمی که امروزه سازمانهای ما با آن درگیر هستند غفلت از مقوله ارتباطات سازمانی است که هر گونه خللی در این رابطه منجر به پایین آمدن عملکرد مدیران می شود.

این موضوعات و همچنین قلت و کمی پژوهش در ارتباط با این موضوع پژوهشگر را برانگیخت تا با بررسی کارکردهای ارتباطات و تأثیر آن بر عملکرد مدیران در گام نخست بدنبال پیدا کردن موانع ارتباطی در سازمان و سپس ارائه راهکارهای برای از بین بردن این موانع و در نتیجه بهبود عملکرد سازمان شود.

چکیده

برآوردها نشان می دهد، مدت زمانی که در سازمانها صرف ارتباطات می گردد بین 50/0 درصد تا 90/0 درصد دامنه تغییر دارد، و اغلب اعضای سازمانها دست اندرکار فرایند ارتباطند و پیوسته به کار جذب، ارزیابی و پخش و توزیع اطلاعات اشتغال دارند، و در این راستا ارتباطات و چگونگی جهت گیری آنها به سمت اهداف سازمانی از مسائل ضروری مورد توجه مدیران است و این توجه ناشی از ارتباط مؤثر با کارکنان و درک انگیزه های ارتباطی آنان، در توفیق مدیران در دست یابی به اهداف طراحی شده سازمان عامل مؤثر است. ارتباطات از جمله موضوعاتی است که در علوم رفتاری و رفتار سازمانی از اهداف والایی برخوردار است و می تواند در عملکرد مدیران تأثیر عمده ای داشته باشد (محسنیان راد، 1369، ص 247).

روش پژوهش حاضر توصیفی و از نوع پیمایشی است و جامعه آماری کارکنان و مدیران سازمان ملی جوانان به تعداد 300 نفر کارکنان و 14 نفر مدیر دارای تحصیلات دیپلم تا فوق لیسانس در نظر گرفته شدند و تعداد نمونه به روش تصادفی طبقه ای 14 نفر از مدیران به علت کمی شمارش گردید و 169 نفر از کارکنان انتخاب گردیده است، ابزار پژوهش شامل دو پرسشنامه محقق ساخته بر مبنای چهار کارکرد ارتباطات رابینز بوده است.

اعتبار پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای مدیر 95/0 صدم اعتبار پرسشنامه کارمندان 97/0 صدم تعیین گردیده است.

برای تجزیه و تحلیل سؤالات پرسشنامه علاوه آمار توصیفی، آزمون t دو گروه مستقل مورد استفاده قرار گرفت. نتایج حاصل از سؤالات پژوهش به شرح زیر است:

1- بین فرآیند ارتباطات و عملکرد مدیران رابطه وجود دارد.

2- مدیران بر این اعتقادند که کنترل رفتار سازمانی پرسنل از طریق آنها نسبتاً خوب انجام می شود.

3- مدیران بر این اعتقادند که در پرسنل ایجاد انگیزه می کنند.

4- مدیران بر این اعتقادند که عواطف و احساسات(روحیه) پرسنل چندان مهم تلقی نمی شود.

5- مدیران بر این اعتقادند که انتقال اطلاعات به منظور تصمیم گیری از طریق آنها نسبتاً خوب انجام می شود.

ارتباطات چیستهدف از برقراری ارتباطاهمیت ارتباطات در مدیریت

دانلود بررسی و معرفی بخشهای مختلف نیروگاه گازی

بررسی و معرفی بخشهای مختلف نیروگاه گازی

امروزه با توسعه روزافزون صنعت نیروگاه وتولید برق وبا توجه به این نکته که اکثریت دانشجویان مهندسی وویا حتی فارغ التحصیلان دراین رشته ها موفق به بازدیدکاملی از نیروگاه وسیستم کاری و نحوه عملکرد سیستمهای موجود در نیروگاه نشده اند،وبا توجه به سابقه کاری که من در نیروگاه جنوب اصفهان درزمینه نصب تجهیزات مکانیکی وغیره داشته ام ،لازم دانسته ام که برای اشن

دسته بندی	صنایع نفت و گاز
فرمت فایل	doc
حجم فایل	3214 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	133

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست

عنوان صفحه

مقدمه....................................... 1

1. کد شناسایی KKS.................................. 2

ساختار شناسایی کننده ها .................... 2

استفاده از شناسایی کننده ها.................. 6

2.تشریح کلی نیروگاه .............................. 7

پیکر بندی نیروگاه .......................... 7

جانمایی نیروگاه............................. 8

اصول طراحی.................................. 8

پیکر بندی سیستمهای الکتریکی ............... 10

مشخصات سوخت................................. 13

حفاظت محیط زیست ............................ 15

3. اطلاعات عمومی در مورد قطعات توربین گاز........... 17

مقدمه....................................... 17

مواد و جنس قطعات توربین گاز ................ 18

ابعاد و وزن قطعات توربین گاز ............... 21

4.توربین گاز V94.2 ................................ 24

مقدمه ای بر توربین گاز...................... 24

اصول طراحی V94.2 – بطورکلی................... 24

اصول طراحی – V94.2 توربین..................... 25

اصول طراحی V94.2 – محفظه احتراق.............. 32

اصول طراحی – V94.2 کمپرسور.................... 39

اصول طراحی V94.2 _دیفیوزر.................... 43

اصول طراحی V94.2 –یاتاقانها.................. 45

اصول طراحی V94.2 – گرداننده.................. 48

5.سامانه های توربین گاز V94.2....................... 50

سامانه هوای ورودی........................... 50

سامانه Blow off............................... 55

سامانه CO2................................. 56

سامانه آتش نشانی............................ 61

سامانه سوخت گاز............................. 68

سامانه سوخت گازوئیل......................... 72

سامانه جرقه زن.............................. 79

سامانه روغن بالا بر.......................... 84

سامانه خنک سازی توربین...................... 89

6. کنترل دمای توربین گاز........................... 91

فلسفه کنترل دمای GT............................. 91

7.مجرای ورودی هوا ................................. 93

شرح سامانه....................................... 93

سرعت عبور هوا..................................... 93

عایق صدا (کانال - دریچه- زانو و صدا خفه کن)....... 95

سامانه ضد یخ...................................... 96

سامانه تمیز کردن خودکار فیلترها................... 96

8. مجرای واگرای اگزوز.............................. 98

شرح سامانه....................................... 98

قسمتهای اصلی و وظیفه هر یک ...................... 98

دودکش ........................................... 98

ساختار فلزی ( پایه دودکش)........................ 99

اتصال قابل انعطاف ............................... 99

دایورتر.......................................... 99

صفحه مسدود کننده ............................... 100

9. ابزار و ابزار مخصوص تعمیرات ................... 101

ابزار استاندارد................................ 101

تجهیزات معمولی................................. 103

تجهیزات مخصوص.................................. 104

ابزار مخصوص.................................... 105

10.منابع ......................................... 106

مقدمه)معرفی)

امروزه با توسعه روزافزون صنعت نیروگاه وتولید برق وبا توجه به این نکته که اکثریت دانشجویان مهندسی و...ویا حتی فارغ التحصیلان دراین رشته ها موفق به بازدیدکاملی از نیروگاه وسیستم کاری و نحوه عملکرد سیستمهای موجود در نیروگاه نشده اند،وبا توجه به سابقه کاری که من در نیروگاه جنوب اصفهان درزمینه نصب تجهیزات مکانیکی وغیره داشته ام ،لازم دانسته ام که برای اشنا کردن دانشجویانی که علاقه به نیروگاه وسیستم عملکردآن دارند،اطلاعات وتصاویری راجمع آوری نموده ودرقالب این پروژه(که معرفی و بررسی بخشهای مختلف نیروگاه گازی است.)ارایه دهم.که من گرد آوری این مطالب را در قالب 10فصل بیان نموده که فصل اول آن رابابیان کدهای شناسایی آغازکرده که درفصلهای بعدی اگرازاین کدها استفاده شده بود ،نا مفهوم نباشد . در فصل دوم تشریحی کلی نیروگاه از نوع پیکر بندی ،جا نمایی ،سوخت و...را بیان کرده و در فصل سوم اطلاعاتی عمومی در مورد قطعات توربین گاز وابعاد ووزن و...را بیان کرده ام ودر فصل چهارم توربین گاز ،نحوه هوادهی ،احتراق و...را تشریح کرده ودرادامه در فصل پنجم سامانه های مختلف از قبیل هوای ورودی آتش نشانی سوخت گاز ،گازوییل و...را بیان نموده که برای خواننده قابل فهم باشد که این هوا چه طور وارد ،چه گونه احتراق صورت گرفته و چه مراحلی بایستی انجام شود تا برق تولیدشودودر فصل ششم نحوه کنترل دمای توربین را شرح می دهیم ودر فصل هفتم مجرای هوای ورودی ،سرعت ، عایق صدا ونحوه تمیز کاری و...را تشریح کرده ودر فصل هشتم سیستم خروجی گازهای حاصل ازاحتراق(مجرای واگرای اگزوز )و...را توضیح داده ودر فصل نهم انواع ابزارهای عمومی وتخصصی را بیان کرده که بیشتر در زمینه تعمیرات ازاین ابزارآلات استفاده می شود ودر فصل دهم منابعی که من توانستم به آنها دسترسی پیدا کنم و بتوانم این مطالب را گرد هم آورم،بیان نموده ام که در پایان هدف و نتیجه ای که من از این پروژه داشتم که سعی خود را می کنم تا به آن هدف نزدیک شوم ؛این است که دانشجویان و...با آشنایی و استفاده از این پروژه بتواند ابهامات خودرا در زمینه ،حداقل آشنایی با نیروگاه گازی و نحوه عملکرد آن بر طرف کند که درهنگام حضور در نیروگاه حتی مرتبه اول دارای پیش زمینه ای بوده باشند که (سر در گمی هایی را که ممکن است با دیدن نیروگاه برایشان بوجود آید را به حداقل برسانند.)

در پایان ازکلیه همکاران درنیروگاه جنوب اصفهان و نیروگاه طوس مشهد واساتیدمحترم دردانشگاه آزاداسلامی واحدشهرمجلسی که درگردآوری وارایه این پروژه من را همیاری کردند کمال تشکر و قدر دانی را دارم .

فصل اول

کد شناسایی KKS

مقدمه

KKS مخفف عبارت آلمانی “Kraftwerk Kennzeicen System” به معنای سیستم شناسایی نیروگاه می باشد.

KKS به منظور شناسایی اجزاء نیروگاه و سیستمهای کمکی به کار می رود. این روش کد گذاری توسط بهره برداران نیروگاههای آلمان و کارخانه های سازنده توسعه پیدا نمود و اینک برای تمامی نیروگاهها بکار گرفته می شود.

در این جزوه آن بخش از KKS تشریح شده است که مربوط به توربینهای گازی و سیستمهای اضافی آن می باشد. اجزاء سیستمهای اضافی کد گذاری شده اند، اما همه اجزاء توربین نظیر پره های کمپرسور و توربین یا flametube های محفظه احتراق کد گذاری نشده اند. کدهای شناسایی مربوط به طراحی سیستم نمی باشد بلکه به منظور نشان دادن محل قرار گیری قطعه در یک سیستم می باشد.

ساختار کد شناسایی

سیستم شناسایی KKS مشتمل بر حروف و اعداد میباشد.

مفاهیم حروف استفاده شده از سیستم KKS استخراج شده و اعداد توسط آنسالدو تعریف شده اند.

معانی :

3: (کلید کارکرد F0) کد شناسایی یک واحد در یک نیروگاه چند واحدی .

MB : (کلیدهای کارکرد F2+F1) تمامی قسمتهای توربین گاز کد “MB” دارد.

N : (کلید کارکرد F3)

این حرف ناحیه ای که متعلق به توربین گاز می باشد ، معین می کند. “N” برای سیستم سوخت مایع استفاده می شود.

از حروف زیر در سیستم KKS استفاده می شود:

“A” کمپرسور و توربین

“B” یاتاقانها

“K” کوپلینگها ، ترنینگ گیر، دنده ها

“M” محفظه احتراق

“N” سیستم سوخت مایع

“P” سیستم سوخت گاز

“Q” سیستم جرقه زنی

“R” سیستم اگزوز

“W” سیستمهای اضافی شامل تزریق بخا رآب

“V” سیستم روانکاری

“X” سیستم های حفاظتی و کنترلی غیر الکتریکی

“Y” سیستم حفاظتی و کنترلی الکتریکی

13‌ : (کلید کارکرد F11)

این دو رقم بخشهای یک سیستم را شناسایی می کند.

AA‌ : (کلید تجهیزات A2+A1)

این ترکیب از حروف ،وظیفه یک بخش را نشان می دهد.

در مثال ما ، کد “AA” بیانگر عمل SHUT-OFF می باشد. نه تنها نوع ابزار SHUT OFF (نوع خفه کن[1] ، نوع SLIDE ، نوع PLUG ) توسط این حروف مشخص نمی گردد، بلکه نوع عمل کننده آن نیز مشخص نمی گردد (توسط دست ، الکتریکی ، هیدرولیکی، نیوماتیکی، چک والو) .

ترکیبات حرفی زیر درسیستم KKS استفاده می شود :

“AA” شیرهای با تجهیزات عمل کننده

“AE” TURNING GEAR ، بلند کننده (LIFTING GEAR)

“AH” گرم کن ها[2]و سردکن ها[3]

“AM” میکسرها “AN” فن ها

“AP” پمپها “AS” تجهیزات تنظیم کننده

“AT” فیلترها و استرینرها “CL” ابزار دقیق اندازه گیری سطح

“AV” مشعلها“CG” ابزار دقیق اندازه گیری جابجایی“CP” ابزار دقیق اندازه گیری فشار

“CQ” تجهیزات اندازه گیری کیفیت “CS” تجهیزات اندازه گیری سرعت

“CT” تجهیزات اندازه گیری دما “CY” ابزار دقیق اندازه گیری ارتعاش

“GC” نقطه مرجع ترموستات “GF” JUNCTION BOXES

“GQ” سوکت برق “GS” PUSH BOTTONS

“GS” ترانسفورمرها “AX” تجهیزات تست

“AZ” سایر واحدها “BB” تانک ها،اکومولاتورها،VESSELS

“BP” اریفیسها “BQ” اندازه گیر وزن

“BS” خفه کن صدا “BY” تجهیزات کنترلی مکانیکی

“BZ” سایر واحد ها “CF” فلومترها

“CG” ابزار دقیق اندازه گیری جابجایی

“CL” ابزار دقیق اندازه گیری سطح “CP” ابزار دقیق اندازه گیری فشار

“CQ” تجهیزات اندازه گیری کیفیت “CS” تجهیزات اندازه گیری سرعت

“CT” تجهیزات اندازه گیری دما “CY” ابزار دقیق اندازه گیری ارتعاش

“GC” نقطه مرجع ترموستات “GF” JUNCTION BOXES

“GQ” سوکت برق “GT” ترانسفورمرها

001:(کلید تجهیزات An).این عددسه رقمی براساس عملکردابزارکدگذاری شده،دسته بندی می شود.

بازه اعداد انتخاب شده برای شیرها و ابزار دقیق عبارتند از :

001تا029:شیرهای درمسیراصلی سیال باعمل کننده های خودکار(الکتریکی،هیدرولیکی ، نیوماتیکی).

031 تا 049 : شیرهای اطمینان ، شیرهای RELIFE ، شیر کنترل های بدون تغذیه کمکی که درمسیر اصلی سیال قرار گرفته اند.

051 تا 099 : چک والوهایی که در مسیر اصلی سیال قرار گرفته اند.

101 تا 199 :شیرهای trarsfer , shut off که در مسیر اصلی سیال قرار گرفته اندوبصورت دستی عمل می کنند.

201 تا 249‌: شیرهای تخلیه

251 تا 299 : شیرهای تخلیه گاز

301 تا 338 : shut –off والوهای بالا دست[4] ابزار دقیق اندازه گیری یک اتصاله .

341 تا 369 : shut –off والوهای بالا دست ابزار دقیق اندازه گیری 2 اتصاله (اتصال مثبت)

371 تا 399 : shut-off والوهای بالادست ابزار دقیق اندازه گیری 2 اتصال (اتصال منفی )

401 تا 499 : shut –off والوهای بالادست با نقطه اندازه گیری انتخابی .

برای تجهیزات اندازه گیری :

001 تا 199 : تجهیزات اندازه گیری برای انتقال به راه دور.

401 تا 499 : تجهیزات اندازه گیری برای اندازه گیریهای تست کارایی.

501 تا 599 : تجهیزات اندازه گیری برای نمایش محلی .

کدهای شناسایی بکار گرفته شده :

AN : فن ها

KA : شیرها

KE : بالا برها، قلابها

MB : ترمزها

KP : پمپهااصلی سیال قرار گرفته اند

A - : آشکار سازهای شعله

B- : مبدلهای کمیتهای غیر الکتریکی به الکتریکی

M - : موتورهای الکتریکی

P- : ابزار دقیق اندازه گیری

S- : سوئیچها

U - : مبدلهای کمیتهای الکتریکی به غیر الکتریکی

X - : ترمینالها

Y - : سلونوئیدها

01 : (کلید تجهیزات BN)

استفاده از کدهای شناسایی

کدهای شناسایی KKS به منظور مشخص سازی اجزاء مختلف در دیاگرام P&I ، لیست تجهیزات، لیست بارهای الکتریکی ، لیست ابزار دقیق اندازه گیری ، دیاگرامهای تابعی ، دیاگرامهای ترمینال، تشریح سیستم و سایر مدارک استفاده می شود.

در این رابطه مشخص سازی واحدهای نیروگاه بطور عام بازگو نمی گردد.

علاوه بر آن بعنوان یک قاعده ساده ، 4 رقم کلید تجهیزات (برای مثال “–S01”) در P&ID بازگو نمی گردد. برروی بیشتر شیرها ، ابزار دقیق اندازه گیری و غیره یک NAME PLATE نصب شده است که برروی آن کد KKS کامل ابزار درج گردیده است که شامل شماره واحد نیروگاه نیز می باشد .

در مباحث فنی KKS مورد بحث بایستی بطور کامل بازگو گردد تا مشخص شود که در مورد کدامیک از تجهیزات بحث می شود.

برای مثال عبارت “شیر برقی “MBA41AA010A را باید بجای عبارت شیر برقی عمل کننده شیرهای BLOW OFF 1.2 , 1.1 بکار برد.

برای سفارش تجهیزات یدکی از کد گذاری KKS نمی توان استفاده نمود.

فصل دوم

تشریح کلی نیروگاه

پیکر بندی نیروگاه

چیدمان تک محوری توربین، اجازه راه اندازی کمپرسور را بطور مستقیم و مستقل از ژنراتورمی دهد.

احتراق گاز یا سوخت مایع در دو محفظه احتراق متقارن با چندین مشعل که در دو طرف توربین قرار دارند انجام می شود. هر محفظه احتراق دارای 8 مشعل می باشد.

هوا با گذشتن از کانال مکش و عبور از فیلترها و صداخفه کن ها وارد کمپرسور می شود ، در کمپرسور فشار هوا تقریباً تا 11 بار افزایش می یابد.هوای فشرده به سمت مشعل ها( بالای هر محفظه احتراق) هدایت و در اطاق های احتراق سوخته می شود. گازهای داغ سوخته شده و از طریق توربین به توان مکانیکی تبدیل می شود.

ژنراتور از طریق محور(شفت) به سمت کمپرسور توربین متصل شده است . توان الکتریکی تولید شده توسط ژنراتور از طریق ترمینالهای ژنراتور تحویل ترانس می گردد.

گازهای خروجی در دمای تقریبی 545 C از طریق یک دیفیوزر محوری به فشار اتمسفر میرسد. گاز خروجی از طریق یک اگزوز عمودی وارد هوای آزاد می گردد.

علاوه بر مجموعه توربین گاز/ژنراتور ، یک مجموعه خنک کننده برای روغن روانکاری و ژنراتور در نظر گرفته شده است . سیستم فوق قادر به خنک سازی روغن روانکاری توربین و یاتاقانهای ژنراتور تحت هر بار و شرایط محیطی می باشد، همچنین سیستم هوای خنک کن ژنراتور ، دمای ژنراتور را بطور مناسب کاهش میدهد. سیستم خنک ساز متشکل از دو سلول خنک کن(2 x 66 % )بوده که هر سلول شامل دو فن می باشد. در حالت عادی یکی از سلولها با هر دو فن خود کار کرده و سلول دیگر فقط از یک فن خود استفاده می کند. در صورتیکه هر یک از فن ها به هر دلیل تریپ دهد ، فن چهارم بطور خودکار شروع به کار می کند. این افزونگی را تلویحاً به معنی افزایش سطح تبادل حرارتی میتوان تلقی نمود.

جانمایی نیروگاه

جانمایی نیروگاه برای چیدمان تمامی تجهیزات به گونه ای طراحی شده است که می توان آن را به چهار حوزه اصلی تقسیم نمود:

الف) حوزه توربین گاز و ژنراتور ب) حوزه کنترل و الکتریک

پ)حوزه سیستمهای کمکی ت) حوزه گاز/گازوییل

چیدمان حوزه توربین گاز و ژنراتور به شیوه ای طراحی شده است که بهترین شرایط برای بهره برداری و نگهداری توربین محیا گردد. علاوه برnclosure ساختمان به نحوی طراحی شده است که جلوی صدارا می گیرد.ژنراتور و تجهیزات کمکی آن دریک اتاقک جداگانه قرار گرفته وپیش بینی های لازم برای بازکردن روتوردر نظر گرفته شده است. فیلترهوای ورودی بالای ژنراتورنصب شده است .

سیستم کنترل توربین وژنراتوردریک ساختمان مجزابا کف کاذب (برای رد کردن کابل ها)نصب شده اند.

سومین ناحیه مربوط به سیستم تصفیه آب و تجهیزات کمکی خارجی توربین می باشد.

ناحیه سوخت گاز/ گازوییل شامل ایستگاه تقلیل فشار گاز، مخزن اصلی سوخت، ایستگاه تخلیه سوخت، ایستگاه پمپخانه و مخازن شیمیایی.

اصول طراحی

شرح کلی

توربین گاز آنسالدو یک توربین با یک محور و یک پوسته است که بسیار مناسب برای به چرخش در آوردن یک ژنراتور برای تولید در بار پایه و یا بار پیک و حتی بدوران در آوردن قطعات مکانیکی است . همچنین این توربین می تواند در یک نیروگاه سیکل ترکیبی مورد استفاده قرار بگیرد .این دستگاه میتواند سوخت مایع ویا گازوئیل با ارزش های حرارتی متفاوت را به مصرف برساند . این توربین با سوخت گاز نیز بخوبی کار می کند .

کمپرسور و توربین از قطعات اصلی هستند که درون یک پوسته هستند و تشکیل یک روتور مشترک را میدهد که روی دو یاطاقان درمحفظه کم فشار در دو انتها ی خود قرار دارد . و با این روش هم محوری و استفاده آسان را فراهم میآورد .

یک پوسته مرکزی که از یک طرف به پوسته انتهایی نگهدارنه پره های ثابت کمپرسور متصل است و از طرف دیگر به پوسته انتهایی توربین متصل است و محفظه پرفشار را بوجود می آورد روتور توربین و کمپرسور را در میان گرفته است . در سمت اگزوز انتهای این پوسه با پوسته اگزوز که یاطاقان را در میان گرفته است اتصال دارد .

با توجه به صلب بودن پوسته مرکزی ؛ پوسته های نگهدارنده پره های ثابت کمپرسورو پوسته نگهدارنده پره های ثابت توربین به شکلی طراحی شده اند که درون این پوسته اجازه انبساط آزاد حرارتی را دارند .

پوسته اگزوز شامل یک محفظه دوکی شکل است که باعث عبور راحت هوا از خروجی توربین می شود.سیلندر داخلی در این پوسته توسط دو مجرا که لوله های مربوط به یاطاقان از درون آن عبور می کند به این پوست ارتباط دارد .

جانمایی کلی نیروگاه شامل ساختمانها و تجهیزات عبارتند از : (شکل 2)

ترانسفورماتور اصلی بخش گازی Condensate polishing plant (future)

ترانسفورماتور اصلی بخش بخاری (آینده) استراحتگاه نگهبانها و راننده ها

ساختمان تجهیزات کمکی (آینده)

مبدل حرارتی روغن روانکاری

ایستگاه تصفیه آب

دیزل ژنراتور اضطراریایستگاه فاضلاب

ترانسفور ماتور واحد HRSG (آینده)

پست 132KV اگزوز خروجی

ساختمان پست خط لوله گاز توربین هال بخار (آینده)

خط آب demineralsed توربین هال واحدهای گازی

مخزن آب کندانسور هوایی (آینده)

پست 230 kv سیستم خنک کن کمکی

ساختمان آتش نشانی کارگاه مکانیک

ایستگاه تقلیل فشار گاز انبار (آینده)

ساختمان سوئیچ گیر (آینده ) ایستگاه آتش نشانی

ساختمان کنترل مرکزی ساختمان اداری

ایستگاه تخلیه گازوییل مسجد و نهار خوری

تانک سوخت gate house

مسیر (چاله) جمع آوری روغن نگهبانی

پمپ خانه سیستم رانش خنک کن آب ژنراتور پارکینگ

سیستم demineralization انبار

پیکر بندی سیستم الکتریکی

یک ترانسفورمر 3 فاز برای خروجی ژنراتور در نظر گرفته شده است . این ترانسفورمر به نحوی انتخاب شده است که توان خروجی تولید شده واحد را هر شرایطی انتقال خواهد داد.

در نقاط انتهایی هر یک از خطوط فشار قوی یک SURGE ARRESTER نصب شده است .

نقطه ستاره1 سیم بندیهای HV بطور دائمی اتصال زمین شده اند. ژنراتور از طریق باس داکتهای مجزا بطور مستقیم بعد از عبور از C.B 2به ترانس اصلی متصل می شود.

نقطه ستاره ژنراتور از طریق یک ترانس توزیع تک فاز به یک ترانسفورمر 3 فاز برای خروجی ژنراتور در نظر گرفته شده است . این ترانسفورمر به نحوی انتخاب شده است که توان خروجی تولید شده واحد را هر شرایطی انتقال خواهد داد.

در نقاط انتهایی هر یک از خطوط فشار قوی یک SURGE ARRESTER نصب شده است .

نقطه ستاره1 سیم بندیهای HV بطور دائمی اتصال زمین شده اند. ژنراتور از طریق باس داکتهای مجزا بطور مستقیم بعد از عبور از C.B 2به ترانس اصلی متصل می شود.

نقطه ستاره ژنراتور از طریق یک ترانس توزیع تک فاز به زمین متصل می شود . در ثانویه این ترانس یک بار مقاومتی متصل گردیده است به نحویکه جریان خطای زمین شدن را تشخیص می دهد.این جریان مساوی با ظرفیت جریان مدار ولتاژ ژنراتور می باشد. تمامی تجهیزات فوق در یک جعبه فلزی قرار گرفته اند.

تغذیه لازم برای تجهیزات کمکی واحد و سیستمهای دیگر از طریق ترانس کمکی واحد تامین می گردد.

بارهای اضطراری از طریق دیزل ژنراتور اضطراری تأمین می گردد.

توزیع انرژی برای تجهیزات کمکی عبارتند از:

1- برق AC 2- برق DC

3- منبع تغذیه حیاتی AC 4- برق اضطراری AC

1)برق AC : برق AC شامل سطح ولتاژ متوسط (6.6KV) و یک خط تغذیه ولتاژ پایین (400V) می باشد. ولتاژ متوسط از طریق سوئیچ برد هر واحد تهیه می شود . در این برد ، فیدرهایی برای ترانس تحریک ، ترانس SFC و ترانس های MV/LV کمکی واحد در نظر گرفته شده است.سوئیچ برد MV هرواحد کنار سیستم کنترل واتاق سوئیچ برد واحد واقع شده است. اتصالات از ترانس های واحد تا سوئیچ برد مربوطه از طریق کابلهای فشار متوسط صورت می گیرد.

برق فشار ضعیف شامل:

برد توزیع اصلی توسط ترانسهای خشک MV/LV تغذیه شده و تمامی بارهای جزیره GT را تامین می کند.

اتصال اضطراری به مجموعه دیزل ژنراتور ، برای تغذیه بار اضطراری بطور مثال یکسو سازها ، TURNING GEAR همچنین در صورتیکه ترانس MV/LV تریپ داده یا ولتاژ اصلی AC قطع شود الزام خواهد بود.

2)برق DC : برق DC تنها شامل یک سطح ولتاژ می باشد (220V dc) باتریهای سربی ، باتری شارژ و برد توزیع در نظر گرفته شده است که برای SHUT DOWN مطمئن و ایمن واحد لازم می باشند. بردهای DC هر دو واحد به گونه ای به یکدیگر متصل شده اند که هر یک افزونه دیگری میباشد.

3) برق حیاتی AC :سیستم تغذیه فوق (220vac) شامل اینورتر، سوئیچ استاتیک ترانسفورمرstand-by و پانل توزیع واحد ها می باشد. که همچنین در دیاگرام تک خطی old 1نمایش داده شده است .

4)برق اضطراری ac‌: برق اضطراری توسط ولتاژ (400v) دیزل ژنراتور تهیه شده و بارهای اضطراری dc, ac را تامین می کند.هر دیزل ژنراتور به نحوی انتخاب شده است که بارهای اضطراری دو واحد را تامین می کند.

داده های مرجع استفاده شده برای طراحی سایت:

230KV		سطح ولتاژ
		دمای محیط سایت
45 0 C		دمای طراحی
-30 0 C		حداقل دما
410C		حداکثر دما
35%		رطوبت نسبی
1750 متر		ارتفاع سایت از سطح دریا
شمال غرب به جنوب شرق		جهت باد (در حالت عادی)
40 M/S		سرعت متوسط باد
غبار آلود		شرایط گرد و غبار محیط
1. KG/ CM		ظرفیت باربری خاک (مقاومت خاک)
37 0C		دمای آب سرد
		شتاب افقی زمین
	0.36 g	حداکثر زمین لرزه مجاز[5] (MPE)
	0.22 g	زمین لرزه طراحی[6] (DBE)

مشخصات سوخت

مشخصات گاز طبیعی8690 +/-10% kcal/Nm 3 LHV 1

دمای گاز 450C (Max) : 12 0 C (min)

ترکیبات :

N2	5.34 % (mol)
CO2	0.0% (mol)
CH4	88.59% (mol)
C2H6	4.16 % (mol)
D3H8	1.18% (mol)
i-C4H10	0.22 % (mol)
n-C4H10	0.29 % (mol)
i-C5H12	0.06 % (mol)
n-C5H12	0.06 % (mol)
هگزان و هپتان	0.06 % (mol)
WATER	0.01 % (mol)

مشخصات گازوییل :

38220 KJ/lit	[7]HHV
36280 KJ/lit	LHV
843.8 kg/m3	چگالی
3.8 cst	ویسکوزیته جنبشی‌(در دمای 100F )
62 0C	دمای احتراق
-10C	دمای مایع شدن (تابستان)
-30C	دمای مایع شدن (زمستان)

کل گوگرد 1% وزن

سدیم +پتاسیم کمتر از 0.3 ppm (Wt)

کالسیم کمتر از 10 ppm (Wt)

دمای گازوییل حداقل 100C بالای دمای ذوب

حداکثر 50C پایین تر از نقطه احتراق

حفاظت محیط زیست (آب –هوا-صدا)

مسیر فاضلاب : سازمان حفاظت از محیط زیست ایران (I.E.P.O) باید مشخص نماید.

آلودگی هوا: پخش گازهای محترق شده به اتمسفر که در زیر آمده است .

گازوییل گاز طبیعی

بار پایه بار پایه

خشک 1 پریمیکس خشک 2

405 25 Nox ppmv

10 10 Co ppmv

6 4 هیدروکربنهای نسوخته ppmv

1-2 - پخش دودهای Bacharach

مواد و جنس قطعات توربین گازپیکر بندی نیروگاه گازسامانه سوخت گاز

دانلود پاورپوینت کتاب مدیریت منابع انسانی تألیف دکتر اسفندیار سعادت

پاورپوینت کتاب مدیریت منابع انسانی تألیف دکتر اسفندیار سعادت

دانلود پاورپوینت کتاب مدیریت منابع انسانی تألیف دکتر اسفندیار سعادت در حجم 229 اسلاید همراه با تصاویر و توضیحات کامل

دسته بندی	مدیریت
فرمت فایل	pptx
حجم فایل	907 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	229

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 19

تمام فایل ها

عنوان: پاورپوینت کتاب مدیریت منابع انسانی تألیف دکتر اسفندیار سعادت

فرمت: پاورپوینت (قابل ویرایش)

تعداد اسلاید: 229 اسلاید

کتاب مدیریت منابع انسانی تألیف دکتر اسفندیار سعادت از جمله منابع مهم درس مدیریت منابع انسانی در سطح کارشناسی می باشد. این فایل شامل پاورپوینت کل این کتاب که مشتمل بر 12 فصل است می باشد که در حجم 229 اسلاید همراه با تصاویر و توضیحات کامل تهیه شده است؛ عناوین این فصلها نیز به شرح زیر می باشد:

فصل اول: ماهیت مدیریت منابع انسانی

فصل دوم: تاریخچه پیدایش مدیریت منابع انسانی

فصل سوم: تجزیه و تحلیل شغل

فصل چهارم: فرایند برنامه ریزی نیروی انسانی

فصل پنجم: فرایند کارمندیابی

فصل ششم: فرایند انتخاب

فصل هفتم: فرایند اجتماعی کردن

فصل هشتم: فرایند آموزش کارکنان

فصل نهم: ارزیابی عملکرد

فصل دهم: سیستم پاداش

فصل یازدهم: مدیریت حقوق و دستمزد

فصل دوازدهم: انضباط؛ اصلاح رفتار نامطلوب کارکنان

بخشهای عمده این فایل به تفکیک هر فصل شامل موارد زیر می باشد:

فصل اول: ماهیت مدیریت منابع انسانی

مقدمه

عوامل مهم در گسترش نقش مدیریت منابع انسانی

وظایف مدیریت منابع انسانی

راههای اثربخشی بیشتر مدیریت منابع انسانی

نقش مدیریت منابع انسانی در سودبخش سازمان

نتیجه گیری

فصل دوم: تاریخچه پیدایش مدیریت منابع انسانی

مقدمه

انقلاب صنعتی

نهضت کارگری

نهضت مدیریت علمی

اصول مدیریت علمی

روان شناسی صنعتی

متخصصان امور نیروی انسانی

مکتب روابط انسانی

عوامل موثر در شکل گیری مدیریت منابع انسانی

فصل سوم: تجزیه و تحلیل شغل

مقدمه

تعریف تجزیه و تحلیل شغل

مراحل تجزیه و تحلیل شغل

روشهای تجزیه و تحلیل شغل

رابطه میان تجزیه و تحلیل شغل، شرح شغل و شرایط احراز شغل

تنظیم شرح شغل

تنظیم شرایط احراز شغل

کاربرد تجزیه و تحلیل شغل

تجزیه و تحلیل شغل بر عهده کیست؟

مشکلات تجزیه و تحلیل شغل

طراحی شغل

روش مدیریت علمی

روش انگیزشی

نظریه دوعاملی هرزبرگ

نظریه فعال سازی

نظریه ویژگی های شغل

روش سیستمی

روش مبتنی بر ویژگی های عامل انسانی

فصل چهارم: فرایند برنامه ریزی نیروی انسانی

مقدمه

تعریف برنامه ریزی نیروی انسانی

مراحل برنامه ریزی نیروی انسانی

تعیین موجودی نیروی انسانی در سازمان؛

مطالعه و بررسی اهداف آتی سازمان؛

برآورد نیاز سازمان به نیروی انسانی(تقاضا برای نیرو با توجه به اهداف آتی)؛

برآورد عرضه نیروی انسانی ( از منابع داخلی و خارجی)؛

مقایسه عرضه و تقاضای نیروی انسانی و تعیین سیساتهای پرسنلی سازمان بر آن اساس

روشهای برآورد نیروی انسانی موردنیاز

روشهای کاهش نیروی مازاد

فصل پنجم: فرایند کارمندیابی

مقدمه

میزان کارمندیابی

عوامل موثر در کارمندیابی

فرایند کارمندیابی

منابع کارمندیابی

مزایای منابع داخلی کارمندیابی

کارمندیابی از طریق اعلان شغل

کارمندیابی از طریق اعلان شغل

نکات مهم در استفاده از روش اعلان شغل

کارمندیابی از طریق آگهی

نکات مهم در استفاده از آگهی

موسسات کاریابی

کارمندیابی از طریق مراکز آموزشی

کارمندیابی از طریق معرفی و توصیه اعضا

کارمندیابی از طریق مراجعه مستقیم

کارمندیابی وظیفه کیست؟

نتیجه گیری

فصل ششم: فرایند انتخاب

مقدمه

مشکلات ناشی از انتخاب غلط

بی ارتباطی برخی عوامل با شغل

مراحل مختلف فرایند انتخاب

مصاحبه مقدماتی (غربال اولیه)

تکمیل فرم درخواست کار

برگزاری آزمونهای استخدامی

مصاحبه جامع (تخصصی)

بررسی سوابق متقاضی

معاینه پزشکی

تصمیم گیری نهایی

عوامل موثر در پیش بینی صحیح عملکرد فردر در شغل

پایایی

روشهای تعیین و سنجش پایایی

روایی

انواع روایی

حفظ کارکنان

فصل هفتم: فرایند اجتماعی کردن

مقدمه

تعریف اجتماعی کردن

معارفه مقدماتی

فرهنگ سازمان

چرا اجتماعی کردن مهم است؟

فرایند اجتماعی کردن فرد

مرحله اول: قبل از ورود به سازمان

مرحله دوم: رویارویی فرد با سازمان

مرحله سوم: تحول و دگرگونی فرد

روشهای تطبیق فرد با شرایط و واقعیات موجود سازمان

نکاتی که باید در هنگام طراحی برنامه اجتماعی کردن فرد در نظر داشت

فصل هشتم: فرایند آموزش کارکنان

مقدمه

مزایای آموزش

مسئولیت طراحی و اجرای برنامه های آموزشی به عهده کیست؟

وظایف واحد آموزش اداره امور کارکنان

روشهای تعیین نیازهای آموزشی

نظریه های یادگیری

نظریه رفتاری

نکات مهم در طراحی برنامه های آموزشی بر اساس نظریه رفتاری

نظریه یادگیری اجتماعی

نکات مهم در طراحی برنامه های آموزشی بر اساس نظریه یادگیری اجتماعی

نظریه شناختی

نکات مهم در طراحی برنامه های آموزشی بر اساس نظریه یادگیری شناختی

مراحل مختلف فرایند آموزش

تشخیص نیازهای آموزشی

. تعیین اهداف آموزشی

انتخاب روش آموزش

برنامه ریزی برای برگزاری دوره آموزشی

ارزیابی دوره آموزشی

روشهایی که منظور از آنها دادن اطلاعات است

روشهای شبیه سازی

روشهای ضمن خدمت

مراحل دوره های آموزش ضمن خدمت

فصل نهم: ارزیابی عملکرد

مقدمه

کاربردهای ارزیابی عملکرد

شاخص های ارزیابی

مراحل ارزیابی عملکرد

نکات مهم در طراحی سیستم ارزیابی عملکرد

عوامل موثر در تعیین نوع سیستم ارزیابی

انواع ارزیابی

روشهای ارزیابی

روش مقیاسی

روش عامل سنجی

روش ثبت وقایع حساس

روش توصیفی

روش قیاسی

انتخاب اجباری

ارزیابی بر اساس مدیریت بر مبنای هدف.

مشکلات ارزیابی عملکرد

ویژگی سیستم های ارزیابی کارآمد

فصل دهم: سیستم پاداش

مقدمه

پاداشهای درونی و بیرونی

انواع پاداش

مبنای اعطای پاداش

ویژگیهای سیستم پاداش موثر

نظریه برابری

طرحهای جدید اعطای پاداش

فصل یازدهم: مدیریت حقوق و دستمزد

مقدمه

تفاوت میان حقوق و دستمزد

ویژگی های سیستم حقوق و دستمزد

طراحی سیستم حقوق و دستمزد به عهده کیست؟

مراحل مختلف طراحی سیستم حقوق و دستمزد

تجزیه و تحلیل شغل

شرح شغل

ارزشیابی شغل

بررسی نرخ حقوق و دستمزدهای متداول در صنعت

تعیین نرخ پرداخت

تعدیل و ترمیم سیستم پرداخت

ارزیابی تفاضلی حقوق و دستمزد

بررسی قوانین و مقررات درون سازمانی

بررسی قوانین و مقررات دولتی حاکم بر پرداخت

تعیین حقوق پایه

نتیجه گیری

فصل دوازدهم: انضباط؛ اصلاح رفتار نامطلوب کارکنان

مقدمه

تعریف انضباط

تغییر رفتار

تقویت مثبت

تقویت منفی

خاموشی

تنبیه

فرایند انضباط

انواع تخلفات

مهمترین دلایل غیبت کارکنان

بررسی و ارزیابی تخلفات

نکاتی که باید در رسیدگی به تخلفات اداری رعایت نمود:

اثربخشی مجازات

کوتاهی در مجازات

ویژگیهای سیستم انضباطی مؤثر

انضباط مثبت(انضباط بی مجازات)

مراحل انضباط مثبت

انواع اقدامات انضباطی

پاورپوینت تهیه شده بسیار کامل و قابل ویرایش بوده و به راحتی می توان قالب آن را به مورد دلخواه تغییر داد و در تهیه آن کلیه اصول نگارشی، املایی و چیدمان و جمله بندی رعایت گردیده است.

دانلود پاورپوینت کتاب مدیریت منابع انسانی تألیف اسفندیار سعادتپاورپوینت کتاب مدیریت منابع انسانی تألیف اسفندیار سعادتدانلود پاورپوینت کتاب مدیریت منابع انسانی سعادتدانلود پاورپوینت کلیه فصلهای کتاب مدیریت منابع انسانی تألیف اسفندیار سعادت

دانلود فلسفه مدیریت ژاپنی

فلسفه مدیریت ژاپنی

JITیک فلسفه مدیریت ژاپنی است که ازاوایل دهه 1970دربسیاری از موسسات تولیدی ژاپن مورد استفاده قرارگرفت این فلسفه اولین بار توسط «تائیچی اونو» درشرکت تویوتا به عنوان ابزاری برای برآورده ساختن خواسته مشتری باحداقل تاخیرمعرفی وبه کارگرفته شد به همین دلیل تائیچی اونواغلب پدرنظام بهنگام نامیده می شودکارخانجات تویوتا اولین محلی بودندکه نظام بهنگام درآن مط

دسته بندی	مدیریت
فرمت فایل	doc
حجم فایل	86 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	87

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست

موضوع صفحه

فصل اول:معرفی JIT ------------------------------------------------ 5

تاریخچه وتکامل تولید بهنگام -------------------------------------------- 6

تعریف نظام بهنگام ------------------------------------------------------ 9

نظام بهنگام دریک نگاه ------------------------------------------------- 10

مبانی تولید بهنگام ------------------------------------------------------- 14

اجزای تولید بهنگام ------------------------------------------------------ 15

اهداف تولید بهنگام -------------------------------------------------------- 18

مزایاومحدودیتهای JIT --------------------------------------------------- 20

منطق اجرایJIT ---------------------------------------------------------23

پیش نیازهای یک برنامه JIT --------------------------------------------26

برنامه ریزی نظام تولید بهنگام ------------------------------------------- 27

فصل دوم:اجرای برنامه JIT ----------------------------------------- 36

مقدمه -------------------------------------------------------------------- 37

1- ایجاد یک استراتژی اجرایی ------------------------------------------ 38

2- یک برنامه عملیاتی برای اجرا --------------------------------------- 40

1-2-وقتی فعالیتهای اجرای JITتکمیل می شود------------------------- 42

2-2-چگونه فعالیتهای اجرایی JITانجام می شود ---------------------- 43

3- سیستمهای جمع آوری وسنجش داده ها ------------------------------- 43

4- پروژه های آزمایشی(راهنما) ---------------------------------------- 47

5- بحث درمورد مقاومت کارکنان واتحادیه ها ---------------------------- 48

1-5- مقاومت کارکنان ----------------------------------------------- 49

2-5- اتحادیه ها ---------------------------------------------------- 50

6- فرایند اجرای JIT ---------------------------------------------------- 52

فصل سوم:کنترل JIT ------------------------------------------------- 54

کنترل تولیددرنظام بهنگام ------------------------------------------------- 55

سیستم کانبان -------------------------------------------------------------- 56

وظایف کانبان ------------------------------------------------------------- 56

تولید یکنواخت ------------------------------------------------------------ 57

کاهش زمان عملیات وزمان چرخه ----------------------------------------- 60

اجرای سیستم کانبان ------------------------------------------------------- 61

وظایف کانبان -------------------------------------------------------------- 63

انواع جریان مواد ---------------------------------------------------------- 64

گردش کانبان -------------------------------------------------------------- 67

وسعت عمل کانبان -------------------------------------------------------- 69

فصل چهارم :ابداع کننده JIT / شرکت تویوتا ------------------------ 71

شرکت تویوتا ------------------------------------------------------------- 72

مقدمه --------------------------------------------------------------------- 73

تاریخچه ------------------------------------------------------------------ 73

سیستم تولیدتویوتا(TPS) ------------------------------------------------- 74

تولیدبهنگام(JIT) --------------------------------------------------------- 76

کانبان --------------------------------------------------------------------- 76

JIDOKA --------------------------------------------------------------- 77

فلسفه وچشم اندازتویوتا ---------------------------------------------------- 77

فرهنگ سازمانی وارزشها ------------------------------------------------- 78

آینده ----------------------------------------------------------------------- 78

تشریح مفاهیم -------------------------------------------------------------- 80

واژه نامه انگلیسی- فارسی ------------------------------------------------- 83

فهرست منابع -------------------------------------------------------------- 85

« فهرست جداول »

عنوان صفحه

سازماندهی برنامه ریزی بهنگام ----------------------------------------------- 13

« فهرست نمودارها واشکال »

نظام تولید بهنگام ------------------------------------------------------------- 20

برنامه ریزی نظام بهنگام ----------------------------------------------------- 20

سیستم حلقه بسته ------------------------------------------------------------- 61

سیستم رانش به جلو ---------------------------------------------------------- 65

سیستم کششی ازجلو ---------------------------------------------------------- 67

گردش کانبان درداخل وخارج کارخانه ---------------------------------------- 70

فصل اول:

معرفی JIT

• · تاریخچه وتکامل تولیدبهنگام:

JITیک فلسفه مدیریت ژاپنی است که ازاوایل دهه 1970دربسیاری از موسسات تولیدی ژاپن مورد استفاده قرارگرفت. این فلسفه اولین بار توسط «تائیچی اونو» درشرکت تویوتا به عنوان ابزاری برای برآورده ساختن خواسته مشتری باحداقل تاخیرمعرفی وبه کارگرفته شد. به همین دلیل تائیچی اونواغلب پدرنظام بهنگام نامیده می شود.کارخانجات تویوتا اولین محلی بودندکه نظام بهنگام درآن مطرح گردید. این نظام دربحران نفتی سال1973 مورد حمایت وسیعی قرار گرفت وپس ازآن توسط بسیاری سازمانهای دیگر انتخاب گردید.

JITدرآغازبه عنوان روشی برای کاهش سطوح موجودی انبارهای ژاپنی مطرح بود.امروزه JITبه یک فلسفه مدیریتی شامل مجموعه ای ازعلوم ودراختیارگرفتن یک سری جامع ازاصول وتکنیکهای تولید گسترش یافته است. تولید بهنگام درصورتیکه به شکل مناسب دریک سازمان به کارگرفته شود ظرفیت تقویت مزیت رقابتی سازمان رادربازار به شکل اساسی باکاهش اتلافها وبهبودکیفیت محصول وبهره وری تولید دارا خواهدبود.

درژاپن زمینه های فرهنگی قوی درارتباط با ظهورJITوجوددارد.اخلاق کارژاپنی یکی ازاین عوامل است.اخلاق کارژاپنی دربرگیرنده نظریات زیراست:

• کارکنان دارای انگیزه قوی برای دنبال نمودن بهبود دائمی وبرتری نسبت به آنچه که هم اکنون وجودداردهستند.
• شرکتها برکارگروهی شامل ترکیب استعدادهاوتقسیم دانش،مهارتهای حل مشکلات، ارائه نظرات ودستیابی به یک هدف مشترک تاکید دارند.
• کاروتلاش براستفاده از اوقات فراغت مقدم است.
• کارکنان تمایل دارند که درتمام دوران شغلی خوددریک شرکت بمانند.
• حس برابری وتفکرکارگروهی به میزان بسیاربالا درژاپنی وجود دارد.

علاوه براینJITبه عنوان وسیله ای برای دستیابی به بالاترین سطوح بکارگیری منابع محدود موجود خود شناخته شد.

چند مشخصه فرهنگی ژاپنی مناسب که ممکن است با JITمرتبط باشند به شرح زیراست:

• مدیریتJITاین امکان را به مدیریت می دهدکه تقاضای مشتری رابدون توجه به سطح تقاضا براورده نماید.
• مقدار زمان حدفاصل بین ورود مولد،فرایندومونتاژمحصول نهایی برای مشتریان با تکنیکهای تولید JITحداقل می شود.
• JITامکان کاهش درمواد اولیه،کاردرجریان ساخت وموجودی کالاهای ساخته شده رافراهم آورد.
• تکنیکهای تولیدJITازظروف برای نگهداری قطعات استفاده می کند.
• یکی ازاجزای تولیدJITنیازمند آن است که کارخانه تمیز باشد.
• تولید بهنگام ازعلائم نمایان برای نشان دادن وضعیت ماشین آلات استفاده می کند.

هنگامی که اصطلاح«JIT=JUST IN TIME» برای اولین باردرفرهنگ مدیریت استفاده شد می توانست معنای مختلفی برای افرادمختلف داشته باشد.سیستم تولیدیJIT ازنظراینکه درجهت کاهش ضایعات گام برمی دارد،یک رویکرد مدیریت عملیاتی وازاین نظرکه یکی ازاهداف آن بهبود کارایی وکیفیت است،یک رویکردمدیریت تکنیکی به شمار می رود.ازطرفی بعضیها آنرابه دلیل اینکه سیستم تولیدی JITیک مفهوم تولیدجامع است رویکرداستراتژیک نامیده اند.درعمل سیستم تولیدی JITقبل ازآنکه رویکردعملیاتی تکنیکی ویا استراتژیک باشدیک راهکار برای تسهیل عملیات است.

هدف اصلی سیستم تولیدیJITمی تواند حاوی یک سری اصول شناخته شده مورد نیازبرای موفقیتهای عملیاتی شرکتهایی باشدکه دارای رقبای زیادی هستند.این اصول ازژاپن شروع شد و بعدها درایلالات متحده درجهت مدیریت موجودیها رشدپیداکرد.این اصول بعدها درسایر جنبه های مدیریت مثل مدیریت تولید، مدیریت کیفیت بکارگرفته شد.همانطورکه موفقیت سیستم JITبه عوامل داخلی سازمان بستگی داردبه مشارکت عوامل خارج ازسازمان مثل فروشندگان وعرضه کنندگان موادنیزنیاز است.درطول دهه1980تاکیداساسی بیشتربرروی منابع انسانی سیستمJITوهمچنین محیطی بودکه عوامل انسانی درآن کار می کنند.لذا دراین زمانJITبرروی کارکرد خدماتی واداری توسعه پیداکرد.

ازنظررویکرد مدیریت تولید سیستم تولیدیJITبه این معنی است که خرید موادخام وسایرقطعات تولید فقط درزمان مصرف این موادقطعات درفرایند تولید ازفروشندگان تحویل شوند.وازطرفی تولیدزمانی انجام خواهدشدکه سفارش ازمشتری گرفته شود به همین خاطر این سیستم تولید رااصطلاحا «سیستم کشش تولید- تقاضا» نیز نامیده اند،زیراتا مشتری تقاضا نکند تولیدی انجام نمی شود لذا عکس سیستم تولیدی سنتی است که درآن موادتاحدممکن به فرایندتولید تزریق می شودوفرایندنیزتا حدممکن تولید میکند.این رویکرددارای اصول متعددی است.اگرشرکتی بخواهداین رویکردرادرفرایند تولیدخودبه کاراندازدبایستی تمام این اصول را تا حدامکان پیاده کند:

• تهیه فهرست وجدول تولید روزانه.
• تهیه یک جدول تولیدی که ازقابلیت انعطاف برخوردار باشد.
• به کارانداختن سیستم کشش تولیدتقاضاوحذف ضایعات.
• بهبودوتوسعه میزان انعطاف تغییرات انواع محصولات.
• بهبودوتوسعه ارتباطات فکری کارکنان تولید.
• کاهش هزینه های راه اندازی تولیدی.
• دادن اختیارات به کارگران تولید،درجهت تعیین جریان تولید.
• تهیه جدولی برای مواقعی که تولید درکمترازظرفیت کامل است.
• افزایش استانداردهای پردازش وتولیدمحصول.
• شناسایی مداوم واصلاح همه مشکلات مدیریتی تولید.
• · تعریف نظام بهنگام:

نظام تولید بهنگام موضوعی است که افرادمختلف به صورتهای متفاوتی آنرا شرح داده اند ودرمتون مختلف با عبارتهای گوناگون تعریف شده است.آنچه که دربین بسیاری ازاین تعاریفها وتوضیحات مشترک می باشدعدم تفهیم کامل موضوع تولید بهنگام است.دربسیاری ازاین نوشته هاوگفته ها ازتولیدبهنگام به عنوان تکنیکی درکنترل موجودی یادشده است وآن را مترادف با موجودی صفردانسته اند.موجودی صفرهدف تولید بهنگام نیست.نظرمبتکراین موضوع یعنی تائیچی اونو نیزهمین است وی درجایی می گوید:« موجودی صفرحرف بیهوده ای بیش نیست». فلسفه تولید بهنگام یکی ازجدیدترین پدیده ها درزمینه مدیریت تولید می باشد وامروزه درکتابهایی که درموضوعهای مدیریت تولید،کنترل موجودی،کنترل کیفیت، حسابداری صنعتی ورفتار سازمانی نگاشته می شودیک فصل یا قسمتهایی به آن اختصاص دارد. نظام تولیدبهنگام چیزی بیشترازمدیریت کالاوحمل ونقل مواداست.یک فلسفه وتفکراست که هدف آن«حذف جامع اتلاف»وجلوگیری ازبه هدر رفتن منابع درهمه فعالیتها می باشد. مبتکراین تفکردراین مورد گفته است:«هدف ما حذف جامع اتلاف وبیهودگی است.»

درباره اهمیت موضوع نویسنده ای معتقد است که نظام تولید بهنگام یک انقلاب درساخت وتولیداست وبا انقلاب سال 1908 هنری فورد یعنی ابداع روش نوین ساخت خودروبه طریقه تولیدانبوه وخط مونتاژکه به طورچشمگیرتولید اتومبیل را افزایش داد،قابل مقایسه می باشد. دریک جمع بندی ازتعاریف وتوضیحاتی که درموردتولید بهنگام ارائه شده است می توانیم بگوییم:

« نظام تولید بهنگام تفکرونگرشی نوین دراداره سازمانهای صنعتی است که با اصول،تکنیکهاوروشهای برخاسته ازآن،حذف جامع وکامل اتلاف وافزایش بهره وری رادرتمامی فعالیتها اعم ازداخل وخارج سازمان دنبال می کند.»

واژه به موقع معادل اصطلاحی انگلیسی است که درزبان فارسی می توان واژه هایی مانند «درست به موقع»،«دقیقا به موقع»و«فقط به موقع» را نیزبرای آن به کاربرد.اضافه کردن این پیشوندها به کلمه به مقع یا بهنگام برای تاکیدوپافشاری بیشتربربه موقع بودن،درمرتبه نخست کارراباکیفیت مطلوب انجام دادن، امورخرید،تولیدودیگرفعالیتهای لازم رادقیقا درزمان مناسب انجام دادن،صورت گرفته است.بهنگام بودن نظام مستلزم بهنگام بودن «همه اجزای آن» است.زودتربودن، دیرتربودن وزیادتروکمتربودن اشکال مختلف اتلاف هستند.ذکراین پسوندها حاکی ازتعهدوتقید مجموعه سازمان وکارخانه به اجرای مناسب وبه موقع برنامه ها وکسب اهداف می باشد.JITیعنی«فقط» به موقع،نه زودترنه دیرتر،لذا همچنان که تایچی اونوگفته است باید کلمه ای راکه حاوی تاکیدوتقید به بهنگام بودن باشد اضافه کنیم.

• · نظام بهنگام دریک نگاه:

قبل ازپرداختن به جزئیات نظام بهنگام،چگونگی عملکرد نظام بطورخلاصه ارائه می شود. کارنظام بابرنامه تفصیلی تولیدوکارکردن به سمت عقب یعنی ازقسمت فروش ومرحله نهایی تولید به سمت مراحل تولید ومونتاژ، و سرانجام تامین کنندگان قطعات و مواداولیه شروع می شود.برنامه تفصیلی برای یک تاسه ماه آینده طراحی می شدتامراکزکاری وتامین کنندگان موادوقطعات بتوانندبرنامه کاری خودراتهیه کنند.برنامه روزانه نیزباتوجه به برنامه ماهانه تدوین می شود.کوچک بودن حجم بهردرنظام بهنگام یک اصل مهم است.درنظام تولیدبهنگام ازیک نظام ساده گردش مواد که کانبان(kanban) نامیده می شود برای حرکت موادازیک مرکزکاری به مرکزکاری دیگراستفاده می شود.قطعات درپالتهای کوچک واستاندارد نگهداری می شوند.وتنها تعداد مشخصی ازاین پالتها درنظام وجود دارد.وقتی که همه پالتها پرشد،ماشینهاخاموش شده وتازمانیکه مرحله بعدی تولید(ایستگاه کاری بعد) پالت خالی ارائه نکند،هیچ قطعه دیگری تولیدنمی شود.بنابراین موجودی درجریان فقط محدودبه پالتهای موجودبوده وقطعات فقط درزمانیکه موردنیازاست تولید می شود.درزمانیکه تولیدقطعات موردنیاز قبل ازاتمام روز کاری تکمیل می شود کارگران درهسته های کنترل کیفی ودرکارهای تیمی دیگربرای بهبود سیستم شرکت می کنند.تولید قطعات دردسته یابهرهای یک عددی هدف ایده ال نظام بهنگام است.

تاکیدبرکاهش حجم بهرولزوم تغییرات زیادوسریع،آموزش وپرورش کارگرانی باچند مهارت ووظیفه راضروری می نماید.آموزشهای چندگانه بطوریکه کارکنان بتوانند ازیک ماشین به سراغ ماشین دیگربروندوهمچنین خودشان بتوانندکارهای آماده سازی،نگهداری وتعمیرماشین راانجام دهندلازم می شود.نظام بهنگام نه تنها نیازبه مهارتهای وسیعتری دارد،بلکه کارگروهی وهماهنگی افرادباهم نیزمهم است،زیرا موجودی کافی برای مقابله بامشکلاتی که به وجودمی آید،وجودندارد.لذاکل نظام تولیدبایدبه طورنزدیکتری به وسیله کارگران همامنگ شود.استقرارتجهیزات ودستگاههادرنظام بهگام باید استقراری متناسب باآن باشدزیراموجودی کالادرسطح کارگاه نگهداری می شود،نه درانبارهاوبین فرایندها.بطوریقین درنظام تولید بهنگام کیفیت کالا عاملی اساسی است.نه تنها اقلام معیوب سبب اتلاف هزینه مواد،دستمزدو سرباری که برای ایجاد آن انجام شده است،می گردد،بلکه باعث توقف خط تولیدنیزمی شود. ازآنجاکه هیچ موجودی برای جبران اشتباه نگهداری نمی شود،قطعات وموادارسالی به کارخانه باید دارای کیفیت کامل باشند.نظام بهنگام دستیابی به سطح کیفیت صددرصد مطلوب را آسان نمیکند ،زیرااقلام معیوب فوراتوسط کارکنان مرحله بعدی تولید کشف می شود.

سرانجام اینکه،رابطه سازمان باتامین کنندگان مواداولیه وقطعات درنظام بهنگام رابطه ای ویژه است،تامین کنندگان قطعات اولیه ومواداولیه درواقع قسمتی ازکارخانه محسوب می شوند.آنها نیزهمانند کارگاههای داخل کارخانه پالت وکانبان دریافت میکنند.از آنان خواسته می شودکه قطعات رابطور مکررودربهرهای کوچک مستقیما به خطوط تولیدحمل کنند.بهینه سازی روشهای حمل ونزدیک بودن سازندگان به کارخانه خریدار،برای هماهنگی بهترآن بانظام بهنگام ضروری است.همچنین ازفروشندگان درخواست می شود که قطعات وموادی را که دارای کیفیت کامل مطلوب است تولیدوارسال نمایند.

نظریه نظام بهنگام دربرگیرنده تمام بخشهای کارخانه ازقبیل برنامه ریزی،کیفیت،تولید،تامین کنندگان مواد وقطعات وروابط کارمی باشد.تغییراتی که دراین عملیات به وجود می آیدباخودسودوفایده بالقوه ای داردکه دربلندمدت ظاهرمی شود.نتیجه پیاده کردن نظام تولید بهنگام افزایش بازده مجموع داراییهای سازمان است.افزایش بازده مجموع دارایها ازراه افزایش درآمد،کاهش هزینه هاوسرمایه گذاری کمترحاصل شده است.باحذف موجودیها که ریشه واساس همه ضرروزیانها به شمارمی رود،ضرورت انجام فعالیتهای حل مسئله بهتر احساس می گردد.بنابراین نظام تولیدبهنگام براساس فلسفه بهبودمستمرشکل گرفته است.

فعالیتهای حل مساله توسط کارگران ومدیریت

کاهش موجودی

ایده برای تغییر فرایندها

ایده برای کاهش زمان اماده سازی

ایده درمورد بهبود کیفیت

تجهیزات واستقرار

کارگران چند وظیفه ای

برنامه تفصیلی تولید

تولید به دسته های کوچک

مشارکت تامین کنندگان

سیستم کانبان

کنترل کیفیت جامع

نظام تولید بهنگام

سرمایه گذاری کمتر

کاهش هزینه ازطریق حذف اتلافها

افزایش درآمد

افزایش بازده مجموع داراییها

«نظام تولید بهنگام»

• · مبانی تولید بهنگام:

برای دستیابی به مزایای «تولید بهنگام» بایدونبایدهای بسیارزیادی به صورتهای مختلف مطرح گردیده است. این بایدها ونبایدهابرپایه مطالعات وتحقیقات کاربردی که سازمانهای گوناگون به منظورتغییرسیستم آنهابه سیستم تولید بهنگام انجام گرفته،طرح وارائه شده اند. مواردی ازاین دستورالعمل ها که پس ازپیاده کردن تولید بهنگام درموقعیتهای متعددی عمومیت پیداکرده واصول این تفکرراتشکیل می دهند،عبارتنداز:

1- تدوین برنامه تفصیلی تولیدبراساس سفارش با تقاضای واقعی.

2- حرکت به سوی تولید یک واحدی (حجم بهریک واحد).

3- حذف جامع وکامل اتلاف.

4- بهبود مستمرجریان تولید.

5- کیفیت کامل.

6- اهمیت دادن واحترام به کارکنان.

7- حرکت درجهت حذف پیشامدهای تصادفی.

8- افق نگرش بلندمدت.

9- کاهش زمان آماده سازی تجهیزات.

10- تربیت کارگران چندوظیفه ای.

درمورداجرای اصول فوق دونظروجود دارد.عده ای معتقدندکه هریک ازاصول فوق به تنهایی قابل اجرا هستندومی توان هریک رادربخش یا بخشهایی ازسازمان نیز بکارگرفت، زیرا هیچ سازمانی وجودندارد که تمامی جنبه های تولید بهنگام رابکار گرفته باشد،بلکه همه سازمانها اعم ازسازمانهای تولیدکننده کالاوخدمات،چه آنهایی که به صورت سفارش کاروچه به صورت «تولیدانبوه»فعالیت می کنندمی توانندتاحدودی بیشترویاکمترازاین اصول استفاده کنند.حدودی که سازمانهاازاین اصول استفاده می کنندتعیین کننده درجه بهره مندی موردانتظارآنهاازمزایای تولید بهنگام است.نظریه دیگری وجودداردکه معتقداست به علت وجودارتباطی میان این اصول،باید شرایطی فراهم شودتاهمه آنهارا بتوان همزمان باهم درسازمان به اجرادرآورد.هرنظام تولیدبهنگام نیازبه وجود شرایط مناسب برای اجرای تمامی اصول وجزئیات آن دارد. توجه به تنها یک جنبه ازتولید بهنگام نه تنهاموجب عدم دستیابی به همه مزایای مورد نظرآن می شود،بلکه ممکن است خرابیهایی نیزدرپی داشته باشد.به عنوان مثال تهیه واجرای «برنامه های تولیدبراساس سفارش» و«حذف کردن موجودی ها» بدون انجام اقدامات لازم درجهت «حذف پیشامدهای تصادفی» ممکن است باعث ایجادموقعیتهای خطرناکی درسازمان گردد.یا درخواست ازفروشنده یاسازنده قطعات به حمل وارسال کالادر بهرهای کوچک ودردفعات زیاد،بدون وجودقراردادهای بلندمدت وبرقراری روابط مناسب با آنها،باعث انتقال هزینه نگهداری موجودی به فروشنده ومجدداانتقال آنهادرقالب قیمت تمام شده محصول خریداری شده،به خریدار می شود.

• · اجزای تولید بهنگام:

تولید بهنگام شامل عناصرو اجزایی است که می بایست بایکدیگراغدام شوندتا به صورت هماهنگ جهت دستیابی به اهدافJITعمل نمایند.این اجزادراصل شامل منابع انسانی،خرید، فرایندتولید،برنامه ریزی ووظایف هماهنگی دریک سازمان می گردند. بطورخلاصه این اجزا می تواننددرچندگروه طبقه بندی شوند:

1- مشارکت کارکنان:

جلب موافقت وحمایت تمامی کارکنانی که دردستیابی به اهداف سازمانی نقش دارندیک اصل کاملا ضروری درموفقیتJITاست. جلب حمایت وتوافق،نیازمند مشارکت دادن واطلاع رسانی به تمامی گستره هایی است که ازشرکت سود می برند.این می تواند میزان زمان وتلاش لازم دراجرایJITراتاحدزیادی کاهش داده ومی توانداحتمال ایجادمشکلات اجرایی را حداقل نماید.حمایت وتوافق می تواندازطریق گروههای زیرجلب شود:

الف) سهامداران ومالکین شرکت:دراینجا باید تاکیدروی کسب سوددربلند مدت قرارداده شودوبنابراین درآمدهای کوتاه مدت می بایست برای تامین مالی تغییرات مختلف وسرمایه گذاری لازم برای موفقیتJITصرف شوند.می بایست به روشنی تصریح شودکه منافع مرتبط باJIT تنهادربلندمدت عاید می گردد.

ب) سازمانهای کارگری:تمام اتحادیه های کارگری وکارمندی می بایست ازاهداف JIT مطلع شده ودرمورداینکه چطوراین سیستم برانجام کارهای آنهاتاثیرمی گذاردآگاه شوند.این مساله درجلب حمایت اتحادیه کارگری برای کمک به اجراوبرطرف ساختن مشکلات نهانی اهمیت دارد.

ج) حمایت مدیریت:این مساله دربرگیرنده حمایت مدیریت درتمامی سطوح می باشدو همچنین نیازمندآن است که مدیریت آماده ایجادمثالهایی برای کارگران وآماده سازی فرایندبرای تغییررفتارهاباشد.تلاش برای بهبود مستمرنه تنهانیازمندکارکنان کارگاهها است بلکه همچنین می بایست جزء لاینفک رفتارهای مدیریت می گردد.

د) حمایت دولت:دولت می تواند حمایت خودراازشرکتهایی که تمایل به اجرایJITدارند راباطولانی ترکردن مدت پرداخت مالیات وسایرتشویقهای مالی ارائه نماید.این می تواندبرای شرکتها ایجادانگیزش نمایدتا همچنان که برخی بارهای مالی مرتبط باهزینه های اجرایJIT را تحمل می کنند،خلاقترشوند.

2- کارخانجات:

تغییرات بسیارزیادی درکارخانجات واقع می شوندکه شامل جانمایی کارخانه،کارگران چندمهارته،سیستم کشش تقاضا،کانبان،خودکنترلی،برنامه ریزی موادموردنیازوبرنامه ریزی منابع تولید MRPII وبهبودمستمرهستند:

الف) جانمایی کارخانه:درتولید بهنگام،جانمایی کارخانه برای بیشینه سازی انعطاف پذیری کارگرانجام می شودواین ترتیب براساس محصول است تافرایند.این نوع ازجانمایی نیازمندبکارگیری کارگران چند مهارته است.

ب) تولیدبراساس کشش تقاضا: نظریه کشش تقاضاشامل استفاده ازتقاضابرای یک محصول است تانشان دهدکه تولید چه زمانی بایدانجام شود.استفاده ازسیستم کشش تقاضابرای یک شرکت امکان تولیدرادرزمانیکه بدان نیازاست درمقادیرمناسب ودرزمان صحیح فراهم می آورد.

ج) کانبان:یک کلمه ژاپنی است به معنای علامت ومعمولا کارتی است که محصول رادر کارخانه همراهی می کند.برای کارت کانبان اسم یا شماره سریال برای شناسایی محصول، مقدار،عملیات لازم ومقصدی که قطعه می بایست به آنجا حمل شوداشاره می گردد.استفاده ازکانبان درارتباط دادن فرایندهای تولیدی مختلف به یکدیگرکمک می نمایند.

د) خودکنترلی:استفاده ازتکنیک خودکنترلی توسط هرفردبرای اطمینان ازاینکه وارده های تولید آنها ایجادارزش افزوده نموده وباکیفیت بالایی است انجام شده است.خودکنترلی این اجازه رامی دهدکه اشتباهات وکارهای با کیفیت ضعیف شناخته شده ودرمحلی که این اشتباهات ازهمان ابتدا وقوع یافته اندبه شکل کارآمدی تصحیح شوند.

ه) بهبودمستمر:نظریه بهبودمستمرشامل تغییررفتارها به سمت کارایی جامع یک سازمان است.بهبودمستمریک قسمت جدانشدنی ازJITاست که برای موثرواقع شدن می بایست توسط هرفرددرسازمان ونه فقط توسط آن عده که مستقیما درگیر فرایند تولیدهستند موردقبول واقع شود.

فلسفه وچشم اندازتویوتافرهنگ سازمانی وارزشهاشرکت تویوتا

دانلود کارشناسی بررسی مسائل ومشکلات مدیران گروههای آموزشی

کارشناسی بررسی مسائل ومشکلات مدیران گروههای آموزشی

E درانجام هر کاری وتحقق بخشیدن به اهداف کم وبیش مشکلاتی پیش روی مجریان امرخواهد بود مسلماً گستردگی کارموجب افزوده شدن بر میزان مسائل ومتعاقباٌ حجم مشکلا ت خواهد شد آن چه که باید بیشتر به آن توجه نمود این است که در انجام کارهای بزرگ وخطیر ،علی رغم اینکه وجود مشکلات اجتناب ناپذیر می نماید ،کوچکترین مشکلات پیامدهایی راخواهند داشت که چون نوع کار ارز

دسته بندی	علوم اجتماعی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	51 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	75

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

مقدمه

E درانجام هر کاری وتحقق بخشیدن به اهداف کم وبیش مشکلاتی پیش روی مجریان امرخواهد بود .مسلماً گستردگی کارموجب افزوده شدن بر میزان مسائل ومتعاقباٌ حجم مشکلا ت خواهد شد .آن چه که باید بیشتر به آن توجه نمود این است که در انجام کارهای بزرگ وخطیر ،علی رغم اینکه وجود مشکلات اجتناب ناپذیر می نماید ،کوچکترین مشکلات پیامدهایی راخواهند داشت که چون نوع کار ارزش بالایی دارد ،این پیامدها نیز چشمگیرتر جلوه می نمایند .درواقع می توان گفت که اگر به ارزش کار توجه شود ،مشکلات بزرگ درکارهای کوچک شاید قابل چشم پوشی باشند اما مشکلات کوچک درکارهای بزرگ وشایسته نباید نادیده گرفته شوند وبا دیده غفلت از آنها گذشت .درک گذشته بشری به مانشان می دهد که پیشبرد کارها وتحقق اهداف همواره مستلزم سازماندهی امور می باشد .بر این اساس سازمانهای مختلف جهت تحقق اهداف مختلف به منصه ظهور می رسند .هدف توسعه وپیشرفت درهر جامعه مسلماٌ با ارزشترین هدف هر جامعه به حساب می آید وتحقق این هدف را باید سازمانهایی بر عهده گیرند . شاید بتوان گفت که مراکز علمی وپژوهشی وبخصوص دانشگاهها مهمترین مؤسساتی می باشند که می توانند بیشترین کمک راجهت محقق ساختن این هدف داشته باشند .اینکه جامعه تا چه اندازه ودرکدام زمینه ها بتواند پیشرفت وتوسعه یابد ،دردرجه اول به عملکرد همین مؤسسات وابسته باز می گردد .به عبارتی می توان گفت هر اندازه زمینه لازم برای فعالیت مؤسسات علمی وپژوهشی بیشتر فراهم گردد ،می توان عملکرد بهتری رااز آنها انتظار داشت .

همان طور که اشاره شد هر اندازه نوع کار خطیر وبا ارزشتر باشد وجود مشکلات حتی درسطح پایین ،لطمات بیشتری خواهد داشت .حال با توجه به رسالت عظیم دانشگاهها باید دید که چه مشکلاتی پیش روی این مراکز وجود دارد .

هدف ارزشیابی

هدف از انجام این پروژه « بررسی مسائل ومشکلات مدیران گروههای آموزشی » می باشد ،که البته دامنه آن محدودبه مسائل ومشکلات مدیران گروههای آموزشی دودانشکده علوم انسانی واجتماعی ودانشکده هنر دانشگاه مازندران می باشد .شاید برای این پروژه سطح بالایی درنظر نگیریم ،اما مصاحبه ها ومسائلی که در این پروژه به آنها پرداخته شده ، می تواند هشداری باشد برای تمام کسانی که به هر نحوه دربه انجام رسیدن فعالیتهای دانشگاهی نقش ایفا می کنند وبا تلاش خود به انحاء مختلف دراین راه تآثیر می گذارند .اما چرا هشدار ؟

همان طور که اشاره شد نقش واهمیت دانشگاهها تا به آن اندازه است که حتی کوچکترین مشکلات درسطح وعمق بیشتری بر عملکرد آن لطمه وارد می سازد.ازطرف دیگر،عاملین اصلی این نهاد که نقش اصلی درتحقق اهداف آن ایفا می کنند –گروههای آموزشی – تحت تآثیر عوامل اجرایی دچار مشکل می شوند .بنابراین پیداست که توجه به عوامل مختلف ونقشی آنها بر این نهاد می گذارند ازاهمیت زیادی برخوردار می باشد .

محدودیتهای طرح ارزشیابی

دراینجا لازم می دانیم که به برخی ازمشکلاتی که درانجام پروژه پیش روی ما قرار داشت اشاره کنیم .برای نمونه می توان گفت که ما حتی برای بدست آوردن چارت سازمانی وشرح وظایف گروهها با وجود اینکه به جاهای مختلفی –ازجمله دبیرخانه ومسؤول آموزش دانشکده علوم انسانی واجتماعی – مراجعه کردیم موفق به کسب آنها نشده وازاینکه خواسته باشیم ازاین طرق به کسب منابع بپردازیم منصرف شدیم .ازدیگر مشکلات ما مدیران گروهها بود که حتی دربرخی مواقع بر تعیین وقت قطعی جهت انجام مصاحبه می بایست دو یاسه هفته را پشت سر می گذاشتیم تاموفق به انجام مصاحبه می شدیم .با این وجود ازبین گروههای آموزشی مادرنهایت موفق به انجام مصاحبه با مدیران گروههای مدیریت ،اقتصاد نظری واقتصاد بازرگانی ،نشدیم .همین وقت گرفتن ها وانجام مصاحبه قسمت اعظم وقت پروژه را به خود اختصاص داده .علی رغم این مسائل بررسی مسائل ومشکلات دیگر مدیرگروهها به اتمام رسید ودرپروژه گزارش شده است.

¯ عوامل مورد ارزشیابی

ملاکهای انجام کار پروژه بررسی عوامل زیر به حساب می آید :

بررسی مسائل ومشکلات مختص هر یک ازگروهها در زمینه های آموزشی

بررسی مسائل ومشکلات پژوهشی هریک از گروههای آموزشی

بررسی مسائل ومشکلات اداری ومالی هر یک ازگروهها

بررسی زمینه های ارتقاء درهر یک ازگروهها

بررسی مشکلات کالبدی و فضاهای آموزشی هر یک از گروه ها

توصیف نظام (برنامه )

همانطورکه دربالا اشاره شد مسائل ومشکلات گروهها در5 زمینه عمده مطرح گردیده است . درمورد اول ،یعنی مسائل ومشکلات آموزشی گروهها مسائل مربوط به اساتید ،دانشجویان وبرنامه درسی گروه مورد بحث وبررسی قرار می گیرد ومسائلی که به عنوان مسائل آموزشی گروهها درمصاحبه مورد توجه قرار می دهیم شامل همین موارد – والبته مسائلی که خود مدیرگروه احتمالاً میافزاید-می باشد .

درمورد دوم یعنی مسائل ومشکلات پژوهشی گروهها لازم بود تا ابتدا درهر گروه زمینه های پژوهشی گروهها مطرح شود وسپس مشکلات پیش روی گروهها دراین خصوص بررسی گردد .بنابراین به تشخیص خود مدیرگروه زمینه های پژوهشی مطرح و توضیحات لازم ارائه می گردد .

درمورد سوم یعنی مسائل ومشکلات اداری ومالی ابتدا الزامات گروه دراین زمینه مشخص شده وخود مدیر گروه دراین زمینه توضیحات لازم را ارائه می دهد .

درارتباط با مورد آخر یعنی زمینه های ارتقاء گروه ،اینکه با توجه به وضعیت موجود چه پیشنهادی جهت ارتقاء می توان ارائه داد مورد بررسی قرار می گیرد .دراین ارتباط مدیر گروه با توجه به قابلیتهای گروه وزمینه هایی که می توان برای ارتقاء گروه درنظر گرفت ،به تشخیص خود این زمینه ها را برای ما طیّ مصاحبه مطرح می کند .

سوالهای مورد ارزشیابی

بنابراین مادر این پروژه درپی این نکات می باشیم که :

- چه مسائل و مشکلاتی درزمینه آموزشی برای هر یک ازگروهها مطرح است ؟

- چه مسائل و مشکلاتی درزمینه پژوهش برای هر یک ازگروهها مطرح می باشد ؟

- مسائل ومشکلات اداری و مالی گروهها کدامند ؟

- چه زمینه هایی برای ارتقاء هر یک ازگروهها وجود دارد ؟

برای پاسخگویی به سؤالات فوق ویافتن مسائل ومشکلات گروهها داده های مورد نیازما برگرفته از تمام اطلاعاتی می باشد که می باشد که مدیران گروهها طیّ مصاحبه به آنها می پردازند . بنابراین ما نیازمند آنیم که با مخاطب قرار دادن هر یک از مدیر گروهها –بعنوان فردی که بهتر از هر کس دیگری می تواند ما را از وضعیت گروه مطلع سازد – به جمع آوری اطلاعات درزمینه های فوق بپردازیم .

× لازم به ذکر است که مسلماً مسائل ومشکلات گروهها محدود به زمینه های فوق- الذکر نمی باشد ،اما به جهت اینکه تمام گروهها درچهارچوب خاصی فعالیت می کنند وازطرفی این چهارچوبها تا حدودی دربین گروهها یکسان می باشد (برای مثال بررسی زمینه های آموزشی گروهها ،وازطرف دیگر هر یک از این زمینه ها درهر یک از گروهها به شکل خاصی نمود پیدامی کند ،ما برآنیم که درچهارچوب وظایف گروهها به بررسی مسائل ومشکلات گروهها بپردازیم .براین اساس برای تعیین این چهارچوب منبعی را که ازآن استفاده کرده ایم شرح وظایف گروهها –اقتباس ازآیین نامه کلی دانشگاهها – می باشد .

تصور ما براین است که برای به انجام رسیدن فعالیتهای فوق حداقل نیاز به صرف سه ماه زمان می باشد طوری که اطلاعات لازم گردآوری شده وبه صورت گزارش تدوین گردد .

¯ طرح ارزشیابی وشیوه اجرای آن

طرح کلی که برای پروژه درنظر گرفته شده است به این صورت می باشد که :

الف ) تعیین مسائل ومشکلات گروهها ؛ برای اینکه بدانیم مسائل ومشکلات گروهها درچه زمینه هایی خود رانشان می دهند ، ابتدا زمینه هایی که گروهها درآن به فعالیت می پردازند ،باید تعیین گردد . به این منظور جهت تعیین زمینه فعالیت گروهها چهارچوب این فعالیتها را ازشرح وظایف گرههای آموزشی–برگرفته ازآیین نامه دانشگاهها- مشخص کرده ایم .

ب ) پس ازاینکه چهارچوب فعالیت های گروهها تعیین شد ،باید تعیین کرد که مشکلات گروهها دراین چهارچوب چیست ... . داده های ما نوعاً اطلاعاتی می باشد که مدیر گروه طی مصاحبه دراختیار ما قرار می دهد .

ابزار اندازه گیری

بدین جهت برای کسب این اطلاعات ابتدا ازهمه مدیرگروهها وقت می گرفتیم وسپس طی مصاحبه ای اطلاعات رااخذ کرده وضبط کرده ایم .ازجمله دلایلی که ازاین روش برای مصاحبه استفاده کرده ایم وروشهای دیگر را ،مثلاً پرسشنامه ، کنارگذاشتیم دلایلی را می توان ذکر کرد :

الف ) نخستین دلیل این است که استفاده ازپرسشنامه درواقع زمینه مشکلات گروهها را یکسان درنظر می گیرد .درحالی که با کمی دقت می توان متوجه شد که ،یکسان درنظر گرفتن مسائل گروهها درقالب پرسشنامه عملاً امکان ندارد به خصوص با توجه به تفاوتهای موجود بین رشته های کارگاهی - مثل جغرافیا،تربیت بدنی یا دروسی ازدانشجویان هنر– بارشته های غیرکارگاهی می توان بیشتر به این موضوع پی برد که ،یکسان درنظر گرفتن مسائل ،یکسان درنظرگرفتن گروهها می باشد ،درحالی که چنین امری به دور از واقعیت می باشد ،

ب ) دلیل دیگر اینکه پرسشنامه محدود کردن مسائل ومشکلات درقالبی ازپیش تعیین شده است ، به عبارتی چنانچه ما می خواستیم برفرض با کمک یک یا دو نفر ازمدیران گروهها به تعیین مسائل گروهها اقدام کنیم ،درواقع گذشته از اینکه مسائل گروهها را یکسان درنظر می گرفتیم ،محتوای پرسشنامه را محدود به همین مسائلِ مشخص ،می ساختیم .حال آنکه بسیاری ازمسائل و – بخصوص – مشکلات درگروهها شکل روتین ندارد که بتوان قالب یکسانی را برای آنها ،ازپیش تعیین کنیم .این امر خود مانع از آن می شود که ما بتوانیم از مشکلات خاص گروهها ، باز مانیم .

روشهای گرد آوری داده ها

ازجمله دلایلی که می توان درانتخاب این روش ذکر کرد می توان به موارد ذیل اشاره داشت :

- در تحقیقات کیفی ،روش گرد آوری داده های کیفی شامل سه نوع است ؛ 1 مصاحبه های عمقی 2 مشاهده مستقیم 3 داده های کلامی مکتوب .

- برای بررسی وتعیین مسائل ومشکلات مدیران گروهها بهتر دیدیم که طی مصاحبه با ایشان وضبط آن ،داده های لازم را گردآوری کنیم .

- این پروژه روی مسائل گروهها به صورت مجزا تأکید دارد ،بنابراین انتظار می رود که هر یک ازمدیران گروهها مسائل خاص گروه خود را به صورت اختصاصی عنوان کرده ودرمورد آن شرح دهد ،

- تعیین نقاط قوت وضعف موجود در هر یک ازگروهها

- جمع آوری اطلاعات تفصیلی پیرامون مسائل ومشکلا ت ،ازدید خود مدیران گروهها ،ضرورت پی بردن به ویژگی ها ،تفاوتها و جنبه های اختصاصی درهریک ازگروهها ، به جای مقایسه کلی آنها با شیوه ای استاندارد شده

- ارجاع علاقه مندان به داده های خام – اطلاعات ضبط شده –

- وجود دیدگاهها ومسائل مختلف ازجانب مدیران گروهها

- کلی بودن هدفهای پروژه وضرورت انجام ارزیابی به شیوه هدف– آزاد ،

دلایلی از این دست فواید به کارگیری شیوه مصاحبه باز پاسخ را تا حدی روشن می سازد ،هرچند که نمی توان ازکاستی های آن چشم پوشی کرد ،از جمله محدودیت زمان درانجام مصاحبه ،هرچند که سعی می شد تا با وقت قبلی به مدیران گروهها مراجعه شود ، با این وجود بررسی تمام مشکلات دراین زمان شاید واقعاٌ امکان پذیر نباشد .

به نظر می رسد تازمانی که نتوان راه حل کاربردی برای مشکلات فعلی گروهها پیدا کرد،مسلماً اعتبار وروایی این شیوه به قوت خود باقی خواهد ماند .

درخصوص مراحل انجام مصاحبه باید گفت که مراحلی درنظرگرفته شده است :

الف ) تعیین وقت قبلی برای انجام مصاحبه

ب ) حضوربرای مصاحبه

ج ) درخواست توضیح درخصوص وضع فعلی گروه

د) تعیین چهارچوبهای کلی محتوای مصاحبه

ه ) ضبط صحبتها وتوضیحات مدیرمحترم گروه

جامعه مورد مشاهده دراین پروژه تمام مدیران گروهها دو دانشکده علوم انسانی واجتماعی ودانشکده هنر (دانشگاه مازندران) درنظر گرفته شد ،که متآسفانه علی رغم مراجعات زیاد موفق به گرفتن وقت آزاد ازسه مدیر گروه – گروه مدیریت وگروههای اقتصاد نظری وبازرگانی – نشدیم .ولی مصاحبه با دیگر مدیر گروهها صورت گرفت .

برای تنظیم داده های بدست آمده ،به دو صورت عمل کرده ایم :

الف ) نوشتن گزارش مربوط به هر مصاحبه به صورت مجزا ، طوری که خلاصه ای از مصاحبه ضبط شده ،با اشاره به موارد مهم آن ،به صورت گزارش آمده است .

ب ) دوم اینکه مسائل مختلف درچهارچوبهای مشخصی تحت عنوان " بررسی مسائل برحسب عوامل " ارائه شده است . که دردوشکل متفاوت برای ارائه مطالب انتخاب شده است . این گزارشها در فصل چهارم پروژه ارائه شده است .

نکته ای که دراینجا لازم به اشاره می دانیم ،اینکه درمراحل انجام کار تغییری که صورت گرفت تبدیل روش انجام کار ازپرسشنامه به مصاحبه می باشد .در توضیح این نکته می توان گفت که دراین پروژه ابتدا بنا بود که مسائل ومشکلا ت مدیران گروهها درقالب پرسشنامه ای که از شرح وظایف گروهها اقتباس شده بود صورت گیرد .برای تعیین اعتبار این پرسشنامه ازاساتید محترم ،جناب دکتر حجت صفارحیدری ودکتر شارع پور خواسته شد تا این پرسشنامه رابررسی نمایند .عمده ترین مشکلی که البته هر دو استاد بعنوان نقص پرسشنامه مطرح نمودند :کلی بودن سؤالات آن ووقت کم اساتید درتکمیل آن بود ،که درنهایت تصمیم گرفتیم از همین پرسشنامه بعنوان منبع تعیین چهارچوبهای مصاحبه استفاده نماییم .

ê گروه آموزشی صنایع دستی

P سال تأسیس : 1379

P تعداد دوره ها : مجموعاً 4 دوره (با 100 الی 110 دانشجو)

P تعداد اعضای هیأت علمی : 4 نفر عضو ثابت ،با درجۀ استادی مربی (3 نفر ازاعضاء با مدرک فوق لیسانس و1 عضو دانشجوی دکتری)

> زمینه های آموزشی گروه ؛

درچهارمین دوره ،تقریبآً تجهیزات لازم برای کارگاهها درحال تکمیل شدن است .مشکل خاص، یادگیری حرف وزمینۀ علمی است که ما فقط بعد علمی دانشجویان را تقویت می کنیم ولی ازنظر عملی ما اساتید ،تخصص لازم رانداریم (درواقع لزوم هماهنگی حرف با آموزش آکادمیک دانشگاهی) .درنتیجۀ محدودیت اساتید ازسازمان صنایع دستی استاد کارهایی با مدرک دیپلم وحتی کمتراز آن به کار استادی می پردازند (البته این موضوع معضل صنایع دستی درتمام کشوربه حساب می آید) .این اساتید شیوۀ کاررا خوب بلد هستند اما نگرش آنها نگرشی سنتی است ،درحالی که باید بچه ها این فرصت داده شود که با خلاقیت خود کارها را انجام دهند نه اینکه به صورت کلیشه ای کاررا ازاستاد بیا موزند وبعضاً گمان می کنند که قسمت اعظم کار مربوط به ساخت وسایل است درحالی که دررشتۀ صنایع دستی می طلبد که بیشتر درآن به طرحها یی جدید آن هم با نگرشی نو پرداخته شود .اقدامی که دراین زمینه صورت گرفته این است که یک استاد کاربایکی از اعضای هیأت علمی همراه شود تا از این طریق تدریس یک درس عملی صورت پذیرد که این درواقع به علت کمبود استاد دراین گروه می باشد .دراین گروه فقط یک استاد صنایع دستی باید در هفت کارگاه مشغول به تدریس باشد چرا که اساتیددیگر تنها می توانند دروس نظری یا تئوری را ارائه دهند .

مورد دیگر اینکه تعداد کارگاهها می بایست کم شود (چرا که استرس بچه ها است که عملاً به دروس عملی خود نمی رسند وفکرمی کنند که باید این کارگاه را باید یاد بگیرند .درحالی که هدف ازتحصیلات دانشگاهی این است که بچه ها طرح کارها را باخلاقیت خود ارائه دهند .

ما باید سعی کنیم که پستهای خالی خود را (حدودآً 4 عضو) پر کنیم طوری که هریک حداقل تخصص یک یا دو مورد ازاین کارگاهها را برخوردار باشد .

لزوم رعایت یکسری از آیین نامه های آموزشی که قوانینی(مثلاً دروس پیشنیاز-هم نیاز) گریز ناپذیر هستند ،که اگر دانشجویان ازواحدهای پیشنیاز جابمانند مجبورند که یک دوره منتظر بمانند تا بتوانند تا بادانشجویان دوره های بعد واحدهای عقب مانده را بگیرند .

رغبت دانشجویان در دروس تئوری تقریباً پایین است البته با وجود این درکارهای عملی رغبت دانشجویان خوب است .درحالی که هدف ازتحصیلات دانشگاهی تخصص درزمینه های تئوری می باشد ،می بایست علاقة دانشجویان در این دروس تقویت گردد ،بدین جهت برای آنها پایان نامه هایی درنظر گرفته شده تا به آنها تأکید شود که شما فقط برای یادگیری دروس عملی به دانشگاه نیامده اید ،بلکه ازلحاظ تئوری هم باید پیش بروید .که درواقع هدف این است .

درکلاسهای تئوریک تأکید می کنیم که دانشجویان به عنوان افرادی خودجوش وخلاق عمل کنند نه اینکه فکر کنند که چون ازدبیرستان به دانشگاه آمده اند مسئولیت تمام کارها بر عهدة اساتید می باشد .

درحال حاضروضع کارگاهها بسیار مناسب است هرچند لزوم بعضی مواد اولیه هنوز احساس می شود .

وضعیت حق التدریس اساتید اینگونه می باشد که دانشگاه حق التدریس اساتید را بر حسب تعداد دانشجو پرداخت می گردد .که دراین صورت چنانچه تعداد دانشجویان (مثلاَ پنج نفر)باشد حق التدریس اساتید ،با اینکه وقت کامل رادر کلاس صرف کرده است ،صرفاً بر حسب تعداد دانشجویان (پنج نفر) پرداخته می شود که البته این موضوع به استاد هیچ ارتباطی ندارد .بنابراین او ترجیح می دهد که برای تدریس دیگر به دانشگاه نیاید .درنتیجه اوترجیح می دهد کلاسهایی را بردارد که از این نظر مشکلی نداشته باشد .

سرفصل ها نیز شدیداً نیاز به اصلاح وبازبینی دارند ، لازم است که تعادل بین دروس نظری وعملی برقرار شود .مشکل عمده دیگر اینکه دانشگاهها معمولاً یک یا دوگرایش را ارائه می دهند .دانشجویان نیز برحسب علاقه وارد رشته می شوند وادامه می دهند درحالی که دانشگاه ما هر هشت ،نه کارگاه را ارائه می دهد .بچه ها درهرترم یک کارگاه را یاد می گیرند وتا بخواهند موضوع آنرا خوب بفهمند سراغ کارگاه دیگر می روند .چنانچه این مشکل حل شود ،مشکل اعتبار حل می شود وهمچنین همچنین هزینه ها کاهش پیدا می کند وبالاخره اینکه دانشجویان نیز دریک رشته تخصص می یابند .

مشکل فضای آموزشی حدوداً یک سالی است که مرتفع شده وکارگاهها هم درحال تجهیز شدن می باشند .

درمورد طرح تصویب رشته اینکه درحال حاضر ما نمی توانیم کارشناسی ارشد ارائه دهیم .

قابل ذکراست که درسهای مااکثراً تئوری وعملی باهم است وکلاسهای ما تجهیزات بیشتری می طلبد .همچنین میزان حق التدریس دانشکدة ما بالاتر می باشد وسقف کلاسهای ما با تعداد 12 دانشجو بسته می شود .

از جمله مسائل دیگر اینکه فاصلة مابا کتابخانه زیاد است ووقت ما هم بسیار اندک است .قبلاً خود من چهار پست را دردانشکده داشتم (سرپرستی دانشکده ،معاونت آموزشی دانشکده ،معاونت پژوهشی ومدیر گروهی صنایع دستی) ودرحال حاضر هم دارای دو پست می باشم .کتابخانة تخصصی مورد نیاز ما می باشد .سوادی هم بچه های صنایع دستی دارند با عنوان ‹‹سواد بصری›› ،که درسواد بصری دانشجویان ،به لحاظ اینکه صرفاً با فکر بستة خود عمل نکنند ،باید به تصاویر کتابهای منبع خودشان مراجعه کنند .از جهتی بابلسر جایی برای مراجعة دانشجویان ندارد ،نه یک نگارخانه موزة هنرهای معاصر ،من اکثراً بچه ها را می دیدم که کتاب بغلشان است ولی الآن می بینم که خیلی با کتاب مأنوس نیستند .دراین خصوص نامه ای را هم که ما به اتفاق بچه ها پرکردیم نتیجه بخش نبوده است .

بودجه ای هم که برای خرید کتابهای کتابخانه داده می شود ،به کتابخانة تخصصی نمی رسد ،ازطرفی کتابها به زبان لاتین است وبچه ها هم نمی توانند کتابها راپیدا کنند .ولی اگرکتابها دردسترس باشد ،ما بهتر می توانستیم همراه آنها کتابها را بررسی کنیم .ولی الآن با وضع موجود کتابخانه ... .بهترین کار به نظر من این است که کتابهایی که جلدهای تکراری دارند انتقال یابند مثلاً از کتابهای پنج جلدی دوجلد به کتابخانة دانشکدة هنر انتقال یابد .وهمچنین پیشنهاد شد که کتب مرجع نیز به این دانشکده انتقال یابد .> پژوهش

تحقیقات میدانی (مثلاً صنایع دستی چالوس) وکاربردی ما درنقاط مختلف مازندران –بخصوص اینکه دانشجویان کارشناسی هستند وبرای آنها این بازدیدهای میدانی مؤثر است- بسیار محدود می باشد .

نبود هیچگونه وسیلة نقلیه برای انجام بازدیدها نیز همواره مشکلاتی را به همراه دارد .

منابع لازم برای پژوهش بسیار محدود است .همچنین ضرورت استفاده ازاینترنت بالا است درحالی که دانشکده هیچگونه دسترسی به شبکه را هم ندارد .باوجود اینکه می توان گفت حدود هفتاد درصد کاراستاد پژوهشی است ولی دسترسی به منابع لازم پژوهشی اندک است .

ê گروه علوم اجتماعی

P سال تأسیس گروه :1370

P تعداد اعضای هیأت علمی : 6 عضو هیأت علمی و9 نفر دانشجوی دکتری

درزمان جنگ به علت نیاز به رشتۀ تعاون این رشته مطرح بوده وبعد ازآن به تدریج از سطح دانشگاهها حذف شد .این گروه گرایش پژوهشگری ،مرده شناسی وکارشناسی ارشد ارائه می دهد وبیشترین تعداد استاد را دربین گروههای آموزشی درآینده خواهد داشت .ازمسائلی که می توان به آن اشاره کرد این است که برنامه ریزی مدوّنی را درسالهای گذشته برخوردارنبوده که مشکلات زیادی را به همراه داشته که این مسأله موجب تداخل درساعات کلاسی دانشجویان وتداخل درامتحانات دانشجویان گروههای مختلف می شد .که این مشکل تا حد زیادی مرتفع گردیده است. ازمشکلاتی که این گروه درآینده دچار آن خواهد شد بازگشت دانشجویان دکتری این گروه می باشد که با وجود این گروه باحجم زیادی از اعضای هیأت علمی روبروخواهد شد که برای ارائه واحد درسی به آنان برای تدریس،گروه دچارمشکل خواهد شد ،که این مشکل احتمالاً با گسترش رشته وافزایش گرایشهای آن حل خواهد شد .

ازمسائل دیگر کمبود منابع آموزشی چون کتاب ،دراین گروه می باشد که درواقع بودجۀ کافی برای تأمین آن به گروه اختصاص داده نمی شود که این مشکل دردانشگاه مازندران جنبۀ عمومی دارد .از دیگر مسائلی که دراین رشته مطرح می با شد درزمینۀ تحقیقهای خاصی چون خود کشی، اعتیاد ،ایدز ومواردی شبیه به آن که آماردرست ودقیقی ازسوی مراجع ومؤسسات رسمی به محقققان إرائه نمی شود ، می باشد .

ازموارد دیگر که می توان به آن اشاره کرد این است که مدیر گروه علوم اجتماعی براین امرمعتقد است که دردانشگاهها ،دیدی اقتصادی حکمفرما می باشد وبا آیین نامه های مختلف به سمت اقتصادی شدن درحال حرکت است به عنوان نمونه کلاسهای شبانه ویا آیین نامه های مربوط به حذف اضطراری واحدها و... از این دست می باشد .

ê گروه قرآن وعلوم حدیث ( الهیات )

این رشته به دلیل اینکه ازگروه معارف شده ،تقریباً درمقطع کا رشناسی ازمنابع خوبی برخوردار می باشد ولی با آمدن دورۀ کارشناسی ارشد این رشته قطعاً به منابع جدیدی نیازپیدا خواهد کرد .

ازجمله مسائلی که دراین گروه مطرح می باشد این است که به رشتۀ قرائت بی توجهی شده است درصورتی که دردانشگاهها ی عرب منطقه به این رشته مدرک کارشناسی اعطاء می شود. همچنین دانشکده اساتید مجرب ومورد نیازرا دراختیارندارد تا بتوان دورۀ کارشناسی ارشد را دراین گروه وارد کرد .ازمسائلی که درابتدای ورود دانشجویان به این رشته باید توجه شود این است که دروس عربی باید درابتدای سال تحصیلی به دانشجویان جدید ارائه شود تا آنان به زبان عربی که لازمۀ این رشته است مسلط شوند .

ازمشکلات دیگر بها ندادن به استاد راهنما می باشد که استاد راهنمابودن خود یک امتیاز پژوهشی دارد که درعمل این امتیاز به اوداده نمی شود . درارزشیابی سال 1383،اساتید علوم قرآنی وحدیث رتبۀ دوم از نظر رضایت دانشجویان را به خود اختصاص داده است .که این ارزیابی ازنظر مدیر گروه علوم قرآنی درحدود 80% مورد قبول بوده است .همچنین به اعتقاد مدیر گروه اکثر اساتید درسالهای نخستین تدریس تلاش بیشتری دارند وپس از اینکه به طور رسمی جذب هیأت علمی گروه شدند ازتلاش اولیۀ خود تا حدودی می کاهند به همین خاطر می بایست به ارزشیابی (دانشجویان) بیشتر توجه شود و سیستم ارتقاء جدی تر طراحی شود.

دررشتۀ علوم قرآنی وحدیث دانشجویانی که با علاقه وانگیزه قبلی وارد این رشته شده اند به موفقیت بیشتری دست پیدا کرده اند ولی دانشجویانی که بدون علاقۀ وانگیزۀ قبلی وارد این رشته شده اند تا حدودی سرگردان وفاقد هیچگونه موفقیتی می باشند .

ازنظر مدیر گروه علوم قرآنی وحدیث علت اصلی موفقیت گروه علوم قرآنی وحدیث پتانسیل فردی اعضای هیأت علمی گروه می باشد ،ازنظر ایشان بودجه ای که به گروههای آموزشی تعلق می گیرد تا حد زیادی به قدرت آن مدیر گروه یا اعضای با نفوذی که درآن گروه هستند بستگی دارد .

عمده منابعی که این گروه نیاز دارد ،تهیۀ کتب ومنابع درزمینه های قرآنی واحادیث می باشد که تا حدودی دردورۀ کارشناسی این منابع تأمین شده است .

یکی ازمشکلات مهم گروههای آموزشی این است که استادی راکه عملکرد ضعیفی دارد وازطرفی استخدام رسمی وعضو هیأت علمی می باشد ،متأسفانه دراین کاری ازعهده مدیر گروه بر نمی آید ،چراکه خود مدیر گروه هم توسط همین اعضا(هیأت علمی) انتخاب می شود .به این خاطر مدیر گروه مجبورمی شود تادراین مورد به صورت محافظه کارانه عمل کند .رئیس دانشگاه هم به همین ترتیب بوسیله رئیس دانشکده ها ورئیس شوراها انتخاب می گردد .به این علت رئیس دانشکده نیز تاحدودی نسبت به آنان به صورت محافظه کارانه ای عمل می کند تا درانتخابات مجدد ریاست دانشگاه موفقیت او حتمی باشد .

ولی دردانشگاههای مطرح ومعتبر وحتی دردانشگاههای عرب منطقه معمولاً کسی راکه ازنظرسطح سواد بالاتر می باشدانتخاب می نمایند وهمچنین دربعضی از جوامع غربی رئیس دانشگاه توسط فرماندار انتخاب می شود ورئیس دانشکده ها ازبین با سوادترین وعالمترین افراد انتخاب می شوند .

کارشناسی بررسی مسائل ومشکلات مدیران گروههای آموزشیمحدودیتهای طرح ارزشیابیزمینه های آموزشی گروه

دانلود نقش و تاثیر توسعه کشاورزی بر پیشرفت صنعتی

نقش و تاثیر توسعه کشاورزی بر پیشرفت صنعتی

انسان برای تامین نایزهای روزمره خود را پیش رو داشت ابتدا شکار و استفاده از گیاهان خودرو و سپس به مرور زمان و با فرا گرفتن فنون اولیه کشاورزی اقدام به تهیه مایهتاج خود نمود با توجه به خطراتی که در شکار حیوانات انسان را تهدید می کرد، لذا تمایل به سمت کشاوزی بیشتر و بیشتر شد تا جایی که در گذشته ای نه چندان دور، بیشتر مردم عدی در کره زمین پیشه کشاورزی

دسته بندی	کشاورزی و زراعت
فرمت فایل	doc
حجم فایل	649 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	220

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

مقدمه:

انسان برای تامین نایزهای روزمره خود را پیش رو داشت. ابتدا شکار و استفاده از گیاهان خودرو و سپس به مرور زمان و با فرا گرفتن فنون اولیه کشاورزی اقدام به تهیه مایهتاج خود نمود. با توجه به خطراتی که در شکار حیوانات انسان را تهدید می کرد، لذا تمایل به سمت کشاوزی بیشتر و بیشتر شد تا جایی که در گذشته ای نه چندان دور، بیشتر مردم عدی در کره زمین پیشه کشاورزی را برگزیدند. کشاورزان با سه عامل زمین، نیروی کار و آب روبرو هستند که اهمیت هر سه مورد به نوع خود بسیار مهم بوده و می باشد.

امروزه با مکانیزه شدن صنعت کشاورزی نوع محصولات و تنوع فصلی آنها و نیز مقدار تولید آنها تفاوتهای بسیاری بوده است با استفاده از ابزار آلاتی مانند کمباین، تراکتور و دستگاههای مخصوص شخم زنیف سم پاشی های هوایی و نیروی انسانی کمتری درگیر کشاورزی می شود که این امر موجب کاهش هزینه تولید در مجموع، و از طرف دیگر افزایش بیکاری را سبب می شود.

امروزه کشاورزی سنتی در مقایسه با سالهای گذشته بسیار کمتر شده است. اکثر کشاورزان یا کوچ کرده و به شهرهای بزرگ آمده اند و یا آنهایی که توان مالی داشته اند با سیستم های امروزه خود را وقف داده و از سیستم های نوین آبیاری و ماشین آلات کشاورزی استفاده می کنند.

در سالهای اخیر با استفاده از تکنولوژی نانو، تولید محصولات فصلی، در تمام فصول امکانپذیری شده است که این امر بمنزله انقلابی در کشاورزی به حساب می آید. از این رو می توان گفت دیگر می توان کشاورز را به همان دیدگاه قدیم نگریست بلکه نیازمند توجه و دیدگاه علمی و دقیق می باشد.

عنوان کامل پژوهش:

نقش و تاثیر توسعه کشاورزی به پیشرفت صنعتی

هدف پژوهش:

هدف از این پژوهش بررسی رابطه بین کشاورزی، صنعت و تاثیر متقابل آنها بر یکدیگر وضعیت کشاورزی فعلی ایران و نیز بررسی از جنبه اقتصادی مکانیزه کردن کشاورزی می باشد.

اهمیت مسئله (نظری علمی):

با توجه به اینکه نیاز انسان به مواد غذایی پایانی ندارد و نیاز انسان به غذا از نیازهای اساسی محسوب می شود، و نیز بیشتر نیاز از طریق محصولات کشاورزی برآورده می شود و همچنین کمبود زمین های قابل کشاورزی و اینکه بیشتر سطح زمین را آب فرا گرفته است، همه و همه بر اهمیت توجه به کشاورزی می افزاید، کشور ما ایران نیز که بیشترین سطح آنرا بیابان و کوه فرا گرفته استف و زمین های قابل کشت بسیار کمی دارد.

از سوی دیگر وضعیت آب و هوایی ایران و نیز تنوع فراوان محصولات کشاورزی و مزایایی که از قبل آن حاصل می شود مانند نیز کاهش هزینه های وارداتی، ایجاد اشتغال و جلوگیری از مهاجرت اهمیت دارد.

سوال ها یا فرضیه های پژوهش:

1- توسعه کشاورزی و پیشرفت صنعتی، رابطه مستقیم دارند.

2- استفاده از صنعت در کشاورزی موجب تسریع توسعه کشاورزی می شود.

3- توسعه کشاورزی، همپای توسعه صنعت، توجیه اقتصادی دارد

4- پیشرفت کشاورزی و استفاده از تکنولوژی در آن موجب شکوفایی اقتصادی کشور می شود.

تعریف علمی متغیرهای مورد بررسی:

(متغیر های مستقل)f= متغیر تابع

متغیرهای مستقل شامل پیشرفت در کشاورزی، تاثیر کشاورزی در اقتصاد و عوامل وابسته به کشاورزی می باشد و متغیر وابسته صنعت و توسعه صنعت می باشد.

مقیاس اندازه گیری نسبی است (توسعه صنعت)، با توجه به اینکه متغیرها وابسته هستند، مقیاس اندازه گیری در این پژوهش نسبی است.

مشخص کردن نقش متغیرها

در این پژوهش: پیشرفت، در کشاورزی متغیر مستقل و توسعه صنعت به عنوان متغیر وابسته مورد بررسی قرار می گیرد.

طرح پژوهش:

در بررسی این پژوهش ابتدا وضعیت کشاورزی ایران مورد بررسی قرار می گیرد و سپس رابطه میان صنعت و کشاورزی مورد بررسی قرار می گیرد و در پایان میزان تاثر گذاری کشاورزی بر صنعت مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرد.

جامعه و گروه نمونه مورد بررسی:

جامعه و گروه بررسی شده، جمعی از دانش آموختگان اقتصاد کشاورزی، مهندسین کشاورزی و مزرعه داران می باشند.

روش نمونه برداری:

با توجه به اینکه این پژوهش، یک پژوهش و تحقیق مکاشفه ای است، لذا جامعه آ‌ماری ما از مزرعه باران ودانش آموختگان اقتصاد کشاورزی استفاده شده است که با توجه به کم بودن تعداد آنها و عدم دسترس مناسب به آنها، به صورت انتخاب شده تعیین شده اند.

ابزار گرد آوری داده ها:

در این محقق برای گرد آوری داده ها از روش مصاحبه و منابع کتابخانه ای و آماری استفاده شده است اصلی ترین و روش گرد آوری مصاحبه با دانش آموختگان کشاورزی و اقتصاد کشاورزی می باشد و نیز استفاده از آمار سایتهای جهاد کشاورزی و وزارت بازرگانی می باشد. با توجه به نوع پژوهش، پرسشنامه امکانپذیر نبوده و بیشتر مصاحبه صورت می گرفته است.

روش تجزیه و تحلیل داده ها:

در این پروژه برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش های آمار استنباطی به آزمون فرضیه ها پرداخته شده است.

مقدمه

گرسنگی در دنیای امروز امر تازه ای نبوده و همیشه تهدیدی برای بقای نسل بشر بوده است.در بعضی از نقاط دنیا طی قرون متمادی کمبود مواد غذایی همیشه عامل عمده بدبختی امراض و حتی مرگ محسوب می شده است ولی هیچگاه مانند امروز تا این حد کمبود غذا و خطر گرسنگی دسته جمعی محسوس نبوده است.این تهدید به علت کاهش ظرفیت دنیا در تولید غذا نیست چون از بسیاری جهات این ظرفیت حتی بالاتر هم رفته و همچنان در حال ترقی است.

مسئله اصلی در این است که جمعیت دنیا با سرعت زیادی در حال افزایش است به طوری که ازدیاد تولید مواد غذایی به زحمت می تواند همگام با بالا رفتن جمعیت پیش برود.

پیشرفت علم را می توان در واقع عامل اصلی ازدیاد جمعیت در دنیا و به خصوص در کشورهای در حال توسعه دانست. تا اواسط قرن بیستم ، تولد زیاد دربیشتر کشورهای آمریکای جنوبی ، آفریقا و آسیا با میزان مرگ و میر زیاد از طریق مرگ و میر اطفال ، امراض ، و بهداشت غلط متعادل گردیده و مانع از افزایش سریع جمعیت می شد.

در چند دهه اخیر پیشرفت قابل ملاحظه علم پزشکی و کاربرد آن در سراسر دنیا وضعیت فوق را شدیدا" تغییر داده است؛ کاهش مرگ و میر اطفال ، کنترل امراض و ناقلین آنها و ایجاد خدمات پزشکی حتی در دورافتاده ترین نقاط سبب افزایش بی سابقه جمعیت دنیا شده است.

بیشترین افزایش در کشورهای در حال توسعه که حتی حالا با کمبود مواد غذایی مواجه هستند روی خواهد داد. با توجه به افزایش جمعیت تردیدی باقی نمی ماند که تأمین مواد غذایی کافی برای جمعیت دنیا جدی ترین مسئله ایست که بشر با آن روبروست و خواهد بود.

زندگی انسان با فراگیری زراعت و کشاورزی شکل جدیدی به خود گرفت و شخم زمین سرآغاز حرکتی نوین در استفاده مطلوب انسان از طبیعت بود ، اما هرچه زمان گذشت اشکال این نوع بهره برداری از زمین تغییر کرد به گونه ای که پس از انقلاب صنعتی به دلیل تنوع در محصولات کشاورزی و رشد تجهیزات و ادوات کشاورزی میزان برداشت از سطح زیر کشت به صورت چشمگیری افزایش یافت و در حال حاضر صادرات محصولات کشاورزی یکی از منابع درآمد ارزی کشورهای توسعه یافته محسوب می شود. به همین دلیل توسعه کمی و کیفی محصولات کشاورزی یکی از اهداف مهم دولت ها به حساب می آید.

بدون تردید کشور ما از این قاعده جهانی ، مستثنی نمی باشد ، ولی باید این اصل را پذیرفت که اگر استراتژی مشخصی برای کشاورزی نداشته باشیم ، همچنان بار هزینه های سنگین بی برنامه گی دولت را باید مردم پرداخت کنند.

توانایی یک کشور در تولید مواد غذایی به عوامل زیادی بستگی دارد که شامل عوامل اجتماعی ، اقتصادی و سیاسی است که همگی در برنامه ریزی کشاورزی ، انگیزه کشاورزان و کارآیی منابع تولید اثر قابل ملاحظه ای دارند. علاوه بر اینها عوامل بیولوژیکی و فیزیکی زیر که در واقع عامل اصلی تولید مواد غذایی هستند تأثیر دارند:

1- منابع طبیعی موجود به خصوص آب و خاک

2- تکنولوژی و ماشین آلات موجود و مدیریت صحیح دراستفاده از خاک ، حیوانات و نباتات

3- ایجاد واریته های مناسب از نباتات مختلف

4- تهیه و کاربرد کودها، حشره کش ها ، علف کش ها و آبیاری

جای تأسف است که زمین های قابل کشت دنیا به نسبت تراکم جمعیت بین ممالک تقسیم نشده است ، این مسئله، مشکلی برای کشورهای اروپایی و ممالک توسعه یافته آسیایی ایجاد نمی کند، زیرا آنها می توانند کمبود خود را از کشورهای دیگر خریداری کنند و فقط باید مسائل مربوط به حمل و نقل و معاملات بازرگانی را برطرف سازند.

در کشورهای در حال توسعه آسیا ، آفریقا و آمریکای لا تین وضعیت بحرانی تر است.در این ممالک سرعت افزایش جمعیت خیلی بیشتر از آهنگ افزایش تولید است ، به طوری که کشورهایی که تا اندک زمانی پیش ، از صادر کنندگان مواد غذایی بودند ، حالا مجبور به وارد کردن آن هستند. متأسفانه بسیاری از این کشورها فقیر و دارای رشد اقتصادی پایینی هستند ، به طوری که ارز کافی برای خرید کمبود احتیاجات غذایی در دسترس نیست.

تنها چاره این ممالک گرفتن کمک از کشورهای غنی تر و یا ازدیاد قدرت تولید کشاورزی خودشان است.

تاریخچه کشاورزی

بزرگترین مسئله ای که بشر همیشه در طول تاریخ چند هزار ساله اش با آن روبرو بوده، قحطی و کمبود مواد غذائی است و به این دلیل در زمانهای قدیم، پایه و اساس اجتماعات را کشاورزی تشکیل می داده است.

یکی از اولین اجتماعات کشاورزی دنیا طبق تحقیق دانشمندان، در منطقه خاورمیانه و به احتمال غالب در گوشه شمال غربی آن، که شامل قسمتی از ایران، آسیای صغیر و شمال بین النهرین می گردد، به وجود آمد و این کار با پیدا کردن بوته گندم و جو وحشی و نیز کاشت آن شروع شد. باغ های ایران در دنیای قدیم از معروفیت خاصی برخوردار بوده است. از شواهد و قرائن چنین بر می آید که فلات ایران یکی از مراکز اجتماعات اولیه بوده است و در هزاره چهارم پیش از میلاد در جنوب غربی این سرزمین یعنی ایلام آنروز، خوزستان و لرستان و پشتکوه و جبال بختیاری امروز مرکزیتی وجود داشته است.

گفته می شود که ایران یکی از اولین کشورهای دنیاست که در آن کشاورزی و تمدن شروع شده و انسان اولیه برای نخستین بار در فلات ایران به کشت و زرع و پرورش دام دست زده است. دین زرتشت به کشاورزی اهمیت فراوان داده و در اوستا آمده است که سومین جایی که زمین شادمان ترین است، آنجاست که یکی از خداپرستان بیشترین غله را کشت کند و بیشترین گیاه و میوه را به کارد.

گزنفون از قول سقراط نقل کرده است که در عصر هخامنشیان باغ هایی در ایران وجود داشته که آنها را پردیس می نامیده اند و در آنها درختان از حیث ارتفاع مساوی و روی خطوط منظم کشت شده و به وسیله چرخ چاه های بزرگی که توسط گاو گردانده می شدند آبیاری می گشت.

دانش کشاورزی نزد اسلامیان از اهمیت والایی برخوردار بوده است. احداث باغ و درخت کاری در میان مسلمین گسترش داشته است از جمله می توان از نخلستان های مدینه یاد کرد.

با وجود قدمت رویش و پرورش گیاهان و درختان در فلات ایران، متأسفانه از پیشرفت هایی که در قرون اخیر ( از قرن 16 به بعد ) در امر اصلاح نژاد و روش پرورش کشاورزی و باغداری در دنیا وجود داشته، کشور ما بی خبر مانده است و در نتیجه ایران با داشتن شرایط اقلیمی مناسب نتوانسته است جای شایسته خود را از نظر اقتصادی در میان کشورهای تولید کننده فرآورده های کشاورزی، احراز نماید.

نقش و اهمیت کشاورزی در جامعه

بخش کشاورزی نقش حیاتی در اقتصاد ملی ایران دارد به طوری که حدود 27% تولید ناخالص ملی 23% اشتغال و تأمین بیش از 80% غذای جامعه را در کشور تشکیل می دهد.

کشاورزی به عنوان محور مدیریت برای نیل به توسعه پایدار اقتصاد کشور مطرح شده است. بانک جهانی توسعه ، کشاورزی را یک استراتژی می داند که باعث بهبود وضع زندگی گروه خاصی از مردم به ویژه روستاییان می شود. بانک جهانی همچنین معتقد است که چون توسعه کشاورزی قصد تقلیل فقر را دارد ، بنابراین باید به طور واضح طوری طراحی و اجرا شود که تولیدات را افزایش داده و قدرت تولید روستاییان را بالا ببرد.مدیرکل سابق سازمان خواروبار جهانی آقای فورما می گوید:«در پیشرفت کشاورزی عامل انسانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و برنامه های آموزش کشاورزی در صورتی که منطبق با احتیاجات و شرایط روستایی طرح و اجرا شود از عوامل کلیدی توسعه روستایی به شمار می آید.»

تعریف توسعه: تغییرات مثبتی که باعث بهبود وضع زندگی مردم شود و به معنی تلاش آگاهانه و مبتنی بر برنامه ریزی دقیق که جهت ترقی اقتصادی- اجتماعی جامعه می باشد.

به طور خلاصه می توان گفت : هدف توسعه بهبود است. ولی با کدام وسایل موجود می توان فرآیند توسعه را در جهت بهبود به حرکت در آورد؟

در این زمینه می توان به آسانی دو جنبه کاملا" متمایز را مشخص کرد: رشد و توسعه در مورد یک ارگانیسم (گیاه یا حیوان)، ابتدا رشد که عبارت است از افزایش کمی و سپس علاوه بر رشد کمی تغییر دیگری نیز مشاهده می کنیم و آن گسترش پیچیده ساختار وجودی ارگانیسم است. این نوع گسترش را می توان توسعه کیفی نامید به همین ترتیب کاربرد مفهوم توسعه در مورد کشور، جامعه یا انسان نیز در چارچوب همین دوجنبه اساسی مطرح است به طور کلی توسعه دارای ویژگی هایی است که می توان آن را چنین توصیف کرد:

توسعه فرآیندی هدف دار است که به وسیله انسان آغاز می گردد و هدف آن بهبود بخشیدن به شرایط زیستی کلیه افرادی است که در یک جامعه زندگی می کنند. توسعه را از طریق آنچه که به محیط اضافه می شود و به چشم می آید و قابل اندازه گیری است ، می توان شناسایی کرد. از این رو اندازه گیری رشد یعنی اندازه گیری امکانات و خدمات اضافه شده به محیط که خوداز شاخص های توسعه مثل رشد و کیفیت زندگی محسوب می شود.

ترویج و آموزش کشاورزی اهرم عمران روستایی و بازوی قوی توسعه کشاورزی می باشد که این دو خود بخشی از توسعه ملی است.

بدون توسعه کشاورزی ، عمران ملی امکان پذیر نبوده و یا کشورهای جهان سوم با مشکلات زیادی روبرو بوده از این رو توسعه کشاورزی که مبتنی بر ترویج و آموزش کشاورزی است جزء لاینفک توسعه ملی محسوب میشود.

از دو دهه پیش که مفهوم توسعه پایدار در برنامه ریزی های اقتصاد کلان کشورها مورد توجه و تأکید مجامع علمی قرار گرفته، تعاریف متفاوتی ارائه شده است،لیکن در بخش های زیر توافق کلی وجود دارد:

1- تأمین نیازهای کنونی بدون به مخاطره انداختن توانایی تولید نسل های آینده

2- مدیریت صحیح منابع و ظرفیت های زیست محیطی موجود واحیا و بهینه سازی محیط زیست قبلی که در معرض انهدام و استفاده نامناسب قرار گرفته است.

در توسعه کشاورزی پایدار، مدیریت اقتصادی به ویژه در کشورهای رو به رشد باید به گونه ای باشد که منابع پایه زیست محیطی را حفظ یا اصلاح کند و شرایط زیست مناسب برای نسل آینده را تأمین نماید.پس می توان نتیجه گرفت:

مفهوم توسعه پایدار یعنی توسعه ای که از نظر زیست محیطی غیرمخرب ، از نظر فنی مناسب ، از نظر اقتصادی مانا و از نظر اجتماعی قابل پذیرش باشد.

نقش و جایگاه بخش کشاورزی در ایجاد اشتغا ل

بخش کشاورزی یکی از بخش های عمده اقتصادی کشور است و به دلیل دارا بودن پتانسیل های بالقوه و بالفعل بیشمار نقش بسزا در توسعه اقتصادی کشور خصوصا" از دیدگاه اشتغال زایی دارا ست . در این راستا رشد بی رویه جمعیت کشور به خصوص در دهه های اخیر از جمله مسائل مهمی است که لازم است به طور جدی مورد توجه برنامه ریزان و سیاست گذاران کشور قرار گیرد . ضرورت توجه به این امر زمانی روشن تر می شود که به دلیل توسعه تحصیلات عالی در مراکز آموزش عالی کشور در سال های اخیر و در نتیجه افزایش میزان عرضه نسبت به تقاضا موجب شده است که خطر پدیده بیکاری در سطح تحصیل کردگان دانشگاهی رواج یابد . برای پیشگیری از وقوع بیشتر این پدیده نامطلوب اجتماعی ، آگاهی از ساختار و پتانسیل های موجود در بخش های عمده اقتصادی کشور از جمله بخش کشاورزی یکی از عوامل مهم و اصلی موفقیت در برنامه ریزی های توسعه به شمار می رود.

آمار موجود در خصوص پتانسیل های بالقوه و بالفعل کشور بیانگر آن است که هنوز منابع بالقوه زیادی در کشور وجود داشته و دارد که در صورت برنامه ریزی صحیح بخش اعظمی از نگرانی های فوق را مرتفع می کند . آمار نشان می دهد که در حال حاضر ، حدود نیمی از پتانسیل های موجود در بخش های آب و خاک و منابع طبیعی تجدید شونده که شرط اصلی توسعه کشور می باشد ، مورد استفاده قرار نگرفته است .

امکانات بالقوه و مورد استفاده در بخش کشاورزی و منابع طبیعی

منابع	امکانت بالقوه	میزان استفاده فعلی	سهم (درصد)
آب: (میلیارد مترمکعب) میزان استحصال سالانه	120	70	58
خاک: (میلیون هکتار ) اراضی قابل استفاده	51	5/18	37
جنگل: (میلیون هکتار) استحصال سالانه چوب	4	2	50
علوفه مراتع:(میلیون تن)	35	5/15	44
تولید شیلات و آبزیان : (هزار تن)	740	187	25
تولید محصولات دامی : (هزار تن ) گوشت قرمز، سفید، تخم مرغ و شیر	6695	4450	66

ماخذ : برنامه 5 ساله اول توسعه ، بخش کشاورزی

با توجه به جدول در زمینه امکانات بالقوه اراضی حدود 51 میلیون هکتار از اراضی کشور مناسب برای تولید محصولات زراعی و باغی تشخیص داده شده که تاکنون تنها از 5/18 میلیون هکتار یعنی حدود 37% اراضی مستعد استفاده شده است . در مورد میزان آب از 120 میلیارد متر مکعب آب قابل استحصال تنها حدود 58% استفاده می شود در زمینه امکانات منابع تجدید شونده از قبیل جنگل و مرتع ، مطالعات کارشناسی نشان داده است که در صورت برنامه ریزی دراز مدت در جهت جنگل های شمال و غرب کشور و استفاده از پتانسیل موجود ، درآمد سالیانه ای معادل 280 میلیارد ریال معادل بیش از نیمی از درآمد تولیدات نفتی کشور عاید کشور خواهد شد . از نظر میزان گوشت قرمز و تخم مرغ تنها از حدود 50% امکانات بالقوه استفاده می شود که آن هم به دلیل وابستگی به دان مرغ ، دارو و سایر اقلام وارداتی دارای بازدهی ضعیف است . در زمینه شیلات تنها از 25% منابع بالقوه استفاده می شود که به دلیل رواج شیوه ها و روش های سنتی فرآوری و صید و وجود ضایعات فراوان دارای بازدهی خوبی نیست .

بنابراین با توجه به پتانسیل های موجود در بخش کشاورزی که به گوشه ای از آن اشاره شد ضروری است جهت ایجاد زمینه های اشتغال جمعیت فعال و جوان فعلی و آینده کشور هر چه سریعتر اقدام شود .

اهمیت نیروی انسانی ماهردر تولید

در چند دهه اخیر مراکز علمی و تحقیقاتی پیشرفته دنیا به دنبال راهکار های اساسی جهت توسعه جهانی هستند تا بدینوسیله راه پیشرفت و تکامل جامعه بشری را هموارتر گردانند و از این رهگذر مسائل و معضلات عصر حاضر را کم رنگ یا بی رنگ سازند. برای مثال در مواجهه با بحران گرسنگی 860 میلیون نفر در جهان و یا مسائل خطر آفرین محیط زیست نیاز به راهکارهای جدی و منطقی دارد. در این تلاش های علمی،نتایج ارزشمندی به دست آمده که جای توجه دارد.

برای نمونه بانک جهانی با بررسی و برآوردی که در ثروت های جهانی داشته، به این مهم رسیده است که از کل ثروت جهانی 64% آن از منابع انسانی تأمین گردیده و تنها 20% از منابع طبیعی و 16% از منابع فیزیکی و نیز اعلام کرده است که کشورهای توسعه یافته و صنعتی دنیا دوسوم ثروت خود را از منابع انسانی به دست آورده اند.

نام کشور	ثروت انسانی	ثروت طبیعی	ثروت فیزیکی
ژاپن	80%	2%	18%
آلمان	79%	5%	16%
ایران	34%	29%	37%

اگر نگاهی به ثرت سرانه برخی از کشورها مانند ژاپن و آلمان با کشور خودمان داشته باشیم به این مطلب خواهیم رسید که اگرچه منابع طبیعی مانند نفت، گاز، معادن و ......و منابع فیزیکی مانند کارخانجات، مراکزصنعتی، ساختمان هاو .....منابع ارزشمندی هستند اما باید این حقیقت الهی را یادآور شد که ثروت های انسانی بالاترین منبع ثروت هستند.

با دقت در جدول فوق مشاهده می شود که ژاپن با دراختیار داشتن تنها 2% ثروت طبیعی و خدادادی توانسته است به ثروت سرانه ای 15 برابرایران دست یابد در صورتی که ایران با دارا بودن 29% ثروت طبیعی و بالیدن به اینکه ما نفت، گاز، مس، آهن، دریا و غیره داریم هنوز نتوانسته است مردم خود را به چنین توسعه و رفاهی نزدیک سازد. با توجه به آنکه ژاپن هم مانند ایران بحران های بسیاری را مانند جنگ پشت سر گذاشته است.

آنچه مسلم است آن است که در کشورهایی مثل ژاپن با بها دادن به انسان ها و سرمایه گذاری در جهت تجهیز، تربیت و تقویت استعدادهای نهفته افراد جامعه خود، به چنین توفیقی رسیده است. ما باید بپذیریم که بالا ترین ثروت در درون مردم است.

ساختار و ترکیب شاغلان بخش کشاورزی از نظر سطح سواد

از نظر سطح سواد و دانش فنی نیز شاغلان بخش کشاورزی در وضعیت مطلوبی به سر نمی برند و توجه به این موضوع اجتناب ناپذیر است . بر اساس آمارهای موجود در سال 1345 میزان بی سوادان بخش کشاورزی 2/84% در سال 1355 ، 3/82% و در سال 1365 ، 6/70% گزارش شده است .

وضعیت فوق بیانگر وخامت سطح سواد و دانش فنی نیروی انسانی شاغل در بخش کشاورزی است . برای آنکه واقعیت فوق بهتر نمایان شود ، اشاره ای به ترکیب شاغلان دارای تحصیلات عالی به تفکیک بخش های مهم اقتصادی کشور می شود ، بر اساس اطلاعات موجود ، ترکیب شاغلان دارای تحصیلات عالی به تفکیک بخش های اقتصادی کشور بیانگر آن است که سهم شاغلان با تحصیلات در بخش کشاورزی از سال 1355 تا سال 1375 حدود 1% تقریبا روندی یکنواخت را طی کرده است ؛ در حالی که در سال 1375 در بخش های صنعت و خدمات سهم شاغلان دارای تحصیلات عالی به ترتیب 1/12% و 8/86% بوده است.

توزیع نسبی شاغلان دارای تحصیلات عالی در بخش های سه گا نه اقتصادی کشور در سالهای

1385-1365

بخش های اقتصادی	1355	1365	1370	1375
کشاورزی	1/1	1/1	8/0	1/1
صنعت	3/16	3/9	4/13	1/12
خدمات	6/82	5/89	8/85	8/86
جمع	100	100	100	100

ماخذ: سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال های 55 و 65 و 70 و 75

با همه مشکلاتی که شاغلان بخش کشاوزی از نظر درصد بسیار پایین تحصیلات عالی دارند ، آمار مراجعه کنندگان و جویندگان کار دارای تحصیلات عالی به مراکز کاریابی در سال 1373 نشلن می دهد که در بین مراجعه کنندگان 40 رشته دانشگاهی از نظر تعداد ، فارغ التحصیلان رشته های کشاورزی بیشترین تعداد مراجعه کننده را دارند .

مقایسه واقعیت موجود یعنی پایین بودن سطح سواد شاغلان بخش کشاورزی با آمار مراجعه کنندگان به مراکز کاریابی در خصوص فارغ التحصیلان رشته های کشاورزی ، علاوه بر مدیریت نابسامان و توزیع نیروی کار کشاورزی ضرورت ساماندهی این بخش از نظر کیفیت نیرو و استفاده از پتانسیل های موجود روشن می شود . در صورت عدم توجه به این امر و ادامه وضع حاضر به استناد نتایج مطالعات موجود، در بهترین حالت ، نرخ بیکاری نیروی کار متخصص قابل عرضه در سال 1385 حدود 3/30%پیش بینی شده است ، که در صورت وقوع چنین امری علاوه بر وارد شدن خسارت جبران ناپذیر بر منابع انسانی کشور در آینده ، نگرانی معضلات اجتماعی و سیاسی مربوط به آن را نیز نباید نادیده گرفت ، در چنین شرایطی که یافتن راهکارهای لازم و شناسایی توان بالقوه موجود در بخش های مختلف اقتصادی کشور جهت جذب نیروی کار فعال و تحصیل کرده ضرورتی دو چندان می یابد .

نقش و تاثیر توسعه کشاورزی بر پیشرفت صنعتیتاریخچه کشاورزینقش و اهمیت کشاورزی در جامعه

دانلود مهاجرت ،‌ حاشیه‌نشینی و امنیت اجتماعی شهرها

مهاجرت ،‌ حاشیه‌نشینی و امنیت اجتماعی شهرها

مهاجرت و حاشیه‌نشینی دو پدیده به ظاهر متفاوت می‌باشند که برآیند یک عامل مشترک بوده و نتایج و تبعات مشابهی هم بخصوص برای شهرها بدنبال دارد

دسته بندی	علوم اجتماعی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	9989 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	36

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

چکیده مقاله

مهاجرت و حاشیه‌نشینی دو پدیده به ظاهر متفاوت می‌باشند که برآیند یک عامل مشترک بوده و نتایج و تبعات مشابهی هم بخصوص برای شهرها بدنبال دارد.

مهاجرت که خود نتیجه ی نابرابری‌های مکانی و بی‌عدالتی‌های منطقه‌ای می‌باشد، به دلیل ویژگی‌های خاص مهاجران و علل مهاجرتشان پیامدهای منفی متعددی برای شهرها و روستاها بدنبال دارد که از جمله ی آنها ظهور و گسترش پدیده ی حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ می‌باشد.

حاشیه‌نشینان به علت فقر شدید و همه‌جانبه ( اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و…) و اعتراض نسبت به وضع موجود و ابراز وجود در شهرها ، اقدام به فعالیت‌هایی می‌نمایند که موجب سلب آسایش شهروندان و امنیت شهرها می‌گردد.

این موضوع در شهر مشهد از شدت بیشتری برخوردار بوده و مشکلات زیادی را هم ایجاد نموده است. سرقت‌های متعدد ، آدم‌ربایی و آدم‌کشی، قاچاق مواد مخدر ، شرارت ، تجمعات خیابانی و… از جمله ی این معضلات هستند.

آنچه مسلم است بدون توجه به علل مهاجرت روستاییان و سکنه ی شهرهای کوچک به شهر های بزرگی مانند مشهد، مبارزه با معلول و تلاش برای ساماندهی حاشیه نشینی نتایج ملموس و چندانی نخواهد داشت.

مقدمه :

مهاجرت بی‌رویه به شهرها و گسترش حاشیه‌نشینی در قرن گذشته و قرن اخیر از معضلات مهم شهرهای بزرگ جهان، بخصوص در کشورهای در حال توسعه می‌باشد، که پیامدهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و امنیتی متعددی به دنبال داشته است.

این دو پدیده جمعیتی و شهری اگر در راستای هم قرار گیرند و به هم پیوند بخورند، قطعاً مشکلات و پیامدهای منفی مضاعفی را برای یک جامعه بخصوص شهرهای بزرگ به دنبال خواهند داشت.

از آنجایی که علل حاشیه‌نشینی رانمی‌توان خارج از چارچوب علل مهاجرت ـ بخصوص مهاجرت روستا به شهر ـ بررسی کرد، می‌بایستی آنها را به طور توأمان مطالعه نمود. چرا که از یک طرف عوامل دافعه (Pushfactors) در روستا موجب تخلیه این واحدهای جمعیتی و مولد می‌گردد و از طرف دیگر عوامل جاذبه (Pull factors) آنها را به سوی شهرها کشانده و سربار جامعه شهری می‌نماید.

برای بررسی نقش این فرآیند در مسائل شهری و بخصوص امنیت اجتماعی شهرها لازم است دلایل مهاجرت، تیپ مهاجران و خصوصیات آنها و همچنین وضعیت مناطق حاشیه‌نشین شهرها و ساکنان آنها مورد توجه قرار گیرند. چرا که بخش اعظم بزهکاری ها، جرم های مشهود و نامشهود و جنایاتی که در این کانونهای جمعیتی اتفاق می‌افتد و یا ساکنان آنها در سطح جامعه مرتکب می‌شوند، ناشی از ساختار فیزیکی، فرهنگی، جمعیتی و اقتصادی این نواحی و ساکنان آنها می‌باشد.

حاشیه‌نشینان دارای وضعیت اجتماعی و اقتصادی نامناسبی بوده و بندرت جذب ساختارهای مدرن شهری می‌شوند. برداشت‌ها و روحیات خود آنها، نحوه برخورد و رفتار شهروندان دیگر با آنها، عدم توجه مسئولان سیاسی و خدماتی شهرها به آنها، موجبات ایجاد روحیه ی عصیان‌ورزی و حس انتقام در آنها شده که خود را به صورت رفتارهای نابهنجار و مشکل‌آفرین بروز می‌دهد.

بررسی نظریات مربوط به پاتولوژی شهری ( آسیب‌شناسی شهری ) و اکولوژی جرایم شهری و خشونت ها و ناآرامیهای شهری و انطباق آنها بر حاشیه ی شهر مشهد مبین ارتباط مستقیم بین ویژگیهای مهاجر و حاشیه‌نشین با بزهکاری و کاهش ضریب امنیتی شهرها می‌باشد.

مهاجرت:

« مهاجرت جابجایی بین دو واحد جغرافیایی یا به عبارت دیگر ترک یک سرزمین و اسکان در سرزمین دیگر است.»(1)

حرکات مکانی جمعیت یا مهاجرت یعنی « تغییر محل اقامت معمولی از یک نقطه جغرافیایی به نقطه دیگر» (2) که می‌توان آن را از نقطه نظرات مختلف تقسیم‌بندی نمود مانند: فاصله مبدأ تا مقصد، طول مدت اقامت در محل جدید، عبور از مرزها و …

از نظر عبور از مرزها مهاجرت ها یا « بین‌المللی » و یا « داخلی » هستند، که هرکدام به نوعی می‌تواند زمینه‌ساز مشکلاتی در مقصد باشد. در این بین هجوم آوارگان کشورهای مجاور ـ مانند آوارگان افغانی ـ و مهاجرت روستا به شهر در داخل یک کشور مشکلات و تبعات بیشتری دارند.

مهاجرت به عنوان یک پدیده اجتماعی می‌تواند نشانه ی پویایی و تحول جامعه باشد و موجب ترقی و پیشرفت شود، همانطور که پیرمن عقیده دارد که: « هجرت روستایی نه تنها انحطاط‌آور نیست بلکه مترقی نیز هست».(3)اما مهاجرت های بی‌رویه و بدون برنامه که نتیجه ی اجرای سیساست های غلط دولت ها و نابرابری‌های شدید مکانی می‌باشد، اثرات مخربی بر پیکر روستاها و شهرها وارد آورده و فضاهای جغرافیایی را از حرکت و پویایی باز می‌دارد.(4)

علل مهاجرت روستا به شهر:

برای هر حرکت که منجر به مهاجرت و در نهایت سبب حاشیه‌نشینی می‌شود می‌توان عوامل مختلفی را ذکر نمود که در بین آنها دو عامل اساسی « دفع‌کننده» و « جذب‌کننده» اهمیت بیشتری دارند. (لوئیس‌ـ‌1982)

مایکل تودارو تصمیم به مهاجرت از روستا به شهر را تابع دو متغیر اصلی «جذب و دفع» می‌داند:

1- تفاوت فاحش درآمد شهر و روستا(دافعه)

2- احتمال دستیابی به نوعی اشتغال در شهر(جاذبه)

به نظر تودارو یک روستایی در برابر امکان بیکاری در شهر و یا روستا، بیکاری در شهر را برمی‌گزیند چرا که چشم‌انداز آینده شهر روشن‌تر از روستا می‌باشد.(5)

صاحب‌نظران رشته‌های مختلف، علت های زیادی را برای این فرایند شوم برشمرده‌اند که همه ی آنها به نوعی مکمل همدیگر بوده و تنها زوایای ناخوشایند از بین‌رفتن تدریجی روستاها را به تصویر می‌کشد. انگیزه‌های اقتصادی، فرهنگی، روانی و عاطفی، طبیعی، اداری، سیاسی و حکومتی، جهانی و غیره که به برخی اشاره خواهد شد.

نظریات اقتصادی مهاجرت بیشتر بر تفاوت شاخص های اقتصادی مانند سطح درآمد، اشتغال، تفاوتهای مکانی و… تأکید دارند.

از دیدگاه اکولوژیکی و در تحلیل اکولوژیکی ـ جغرافیایی مهاجرت، عوامل اکولوژیکی روستا (آب و خاک و…) و موضع جغرافیایی روستا مؤثر می‌باشند که حتی بر عوامل اقتصادی هم تأثیر زیادی دارند.(6)

نظریه وابستگی، مهاجرت را امری اجباری می‌داند که بر اساس عدم توسعه یک محیط نسبت به محیط دیگر و وابستگی‌ بخش غیر سرمایه‌داری به سرمایه‌داری بوجود می‌آید. مهاجرت از یک طرف معلول توسعه ی نابرابر و از طرف دیگر عامل گسترش و تعمیق آن می‌باشد. این نظریه مهاجرت روستا به شهر را نتیجه ی نابرابری های ساختی و مکانی بین بخشهای جامعه می‌دانند.(7)

متأسفانه رشد وابسته و ناموزون اقتصاد کشور ایران در دهه‌های گذشته، در قالب نظام « مرکز ـ پیرامون » و سیاستهای نادرست اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی که متأسفانه تا به امروز هم با تفاوتهایی ادامه دارد، موجب رشد قطبهای شهری به قیمت افول مناطق روستایی شده است. این روند نامعقول منجر به عدم تعادل بین مناطق کشور بخصوص شهرها و روستاها شده است. بروز جنگ و نابسامانی های اوایل پیروزی انقلاب این نابرابری ها را تشدید نموده و موجب جابجایی و انتقال منابع اقتصادی و نیروی انسانی از نواحی محروم به نواحی برخوردار، بصورت مهاجرت های فصلی، کوتاه‌مدت و دائم شده است.(8)

خروج نیروهای جوان و فعال در گروههای سنی 29ـ20 سال از روستاها در نتیجه ی این روند نابرابر، موجب تشدید عقب‌ماندگی مناطق مهاجرفرست شده است. (9)

مهمترین علل مهاجرت را به طور اختصار می‌توان اینگونه بیان نمود :

1- علل اقتصادی :

درآمد کم، اختلاف درآمد بین شهر و روستا، عدم تضمین و ثبات درآمدها، نوسان قیمت محصولات کشاورزی، کمبود زمین، بیکاری و نبود فرصت های شغلی، وجود فرصت های اشتغال بیشتر در شهرها، علاقه به صیانت نفس، سیاست های نادرست اشتغال، مسکن و قیمت‌گذاری مواد غذایی و….

علاقه به صیانت نفس و حفظ بقاء در سرشت هر موجود زنده‌ای از جمله انسان نهفته است. اگر انسان در شرایطی قرار گرفت که از مایحتاج اولیه محروم ماند، طبیعی است که برای نجات از آن کوشش به خرج می‌دهد.(10)

در حقیقت آن ها از مرگ به سوی فقر و از فقر به سوی مرگ پناه می‌برند.

در مطالعات نگارنده در بخش مرکزی شهرستان بیرجند، 66% مهاجرین روستایی و 75% ساکنان روستاهای مطالعه شده، عوامل اقتصادی را از مهمترین دلایل مهاجرت و ترک روستا برشمرده‌اند.(11)

2- علل طبیعی :

محدودیت‌ها و مشکلات طبیعی بطور مستقیم یا غیرمستقم موجب دفع جمعیت از روستاها می‌شود و شاید بتوان به جرأت ادعا نمود، بسیاری از عوامل دیگر بخصوص عوامل اقتصادی مهاجرت، ریشه در عوامل طبیعی دارند.

مخاطراتی از قبیل: سیل، زلزله، بهمن، خشکسالی و محدودیت هایی مانند کم‌آبی و افت سطح آبهای زیرزمینی، شورشدن آبها، حرکت ماسه‌های روان، فرسایش خاک، سرمازدگی محصولات و…، که متأسفانه بیشتر این مشکلات طبیعی به دلیل عدم برنامه‌ریزی و مدیریت صحیح منابع و رفتارهای طبیعی مشکلات زیادی را برای روستانشینان ایجاد می‌نماید، بطوری که پس از هر حادثه‌ای مانند سیل یا زلزله و خشکسالی خانواده‌های زیادی به سوی مقصدی نامعلوم و سرنوشتی مجهول در شهرها حرکت می‌کنند.

3- علل اجتماعی و فرهنگی :

علاقه به تحصیل و بخصوص در سطوح عالی، تحصیل فرزندان، ازدواج، روابط خویشاوندی، جاذبه‌های فرهنگی و هنری در شهرها، احساس حقارت و سرخوردگی به دلیل روستایی بودن، رشد سریع جمعیت و عدم تناسب آن با فرصتهای شغلی در روستا، برنامه‌های دولت و نیازهای اداری، تمایل به زندگی بهتر و رفاه بیشتر، خدمت سربازی، کمبود امکانات آموزشی و فرهنگی مانند مدرسه و کتابخانه و … از جمله ی این عوامل هستند.

علاقه به سوادآموزی و ادامه ی تحصیلات توسط نوجوانان روستایی از یک طرف و نبود امکانات تحصیلی کافی در روستاها در مقاطع مختلف تحصیلی از سوی دیگر، خیل عظیمی از دانش‌آموزان را راهی شهر نموده و آرام‌آرام جذب شهر و جاذبه‌های فریبنده و یا واقعی آن می‌نماید.- مهاجرتی که در بیشتر موارد از سوی والدین آنها هم همراهی می‌شود ـ و این سرآغاز یک مهاجرت خاموش و بی سر و صدای نسل جوان روستا و سازندگان فردای آن می‌باشد.

2/56% روستاهای مورد مطالعه در بخش مرکزی بیرجند و 19% مهاجران روستایی تحصیل را علت مهاجرت ذکر کرده‌اند و بیش از 50% این روستاها فاقد فضاهای آموزشی در مقاطع مختلف بخصوص راهنمایی و دبیرستان بوده‌اند.(12)

مهاجران روستایی در شهرها

این افراد در شهرها بصورت گروههای متمایز باقی می‌مانند و اگرچه می‌کوشند ارزش های شهری را تقلید نمایند ولی به از خود بیگانگی دچار می‌شوند. شخص مهاجر نه تنها ارزش های شهر را در خود درونی نمی‌کند بلکه در بسیاری از موارد به دور خودیک دیوار فرهنگی نامرئی می‌کشد. شکل‌گیری خرده فرهنگهای مهاجرنشین در شهرها نشانگر عدم انطباق او با محیط جدید است. دوگانگی و داشتن فرهنگ دهقانی و فشارهای ناشی از محدودیت های شهری در آنها حس دشمنی، عداوت و حقارت بوجود می‌آورد و در برابر جامعه ی شهری به خشونت می‌ایستند. نابسامانی ها، کجروی ها، انحرافات، فسادهای اجتماعی و اخلاقی، سرقتها و… حاصل این روند می‌باشد. (13) (نگاهی به رفتارهای اجتماعی مردم در برخی مناطق مشهد بخصوص حاشیه شهر گویای این مسئله است).

در حقیقت شهرنشینی صورت گرفته اما بدون آمادگی های فکری، روحی و اقتصادی، که این مسئله تمایلات پنهان و حتی غیرعادی را بتدریج در میان مهاجران از قوه به فعل درمی‌آورد. شهرنشینی نیازهای فراوانی را برمی‌انگیزد که برآوردن آنها با توجه به محدود بودن امکانات آنها غیرممکن است.

مهاجران روستایی خصوصیات اجتماعی ـ اقتصادی متفاوتی دارند. برخی با سرمایه و تخصص می‌توانند خود را با نظام حاکم بر شهرها تطابق دهند، ولی عده کثیر دیگر بدون سواد و تخصص کافی و مهارت و سرمایه، قادر به جذب در نظام اقتصادی و اجتماعی شهرها نیستند و به حاشیه ها( حاشیه های اقتصادی، فرهنگی و فیزیکی) رانده می‌شوند و موجب افتراق اجتماعی‌ـ‌اقتصادی در شهرها می‌شوند که این شکاف در الگوهای اکولوژیکی و فیزیکی شهرها به خوبی و به وضوح منعکس می‌باشد.

دسته ی اول در مرکز نظام اقتصادی ـ اجتماعی قرار گرفته و شغل و جایگاهی یافته‌اند و در نقاط مناسب ساکن می‌شوند و گروه دوم که در حاشیه ی اقتصادی و اجتماعی شهر هستند از لحاظ فضایی هم در حاشیه ی فیزیکی شهرها قرار می‌گیرند و به طور کامل به حاشیه رانده می‌شوند.

ارتباط تنگاتنگ مهاجرت با حاشیه‌نشینی و تأثیر شدید مهاجرت بر الگوهای رفتاری شهرها از همین‌ جا مشخص می‌شود. ضعف و ناتوانی پدر در حکمرانی خانواده، تضادهای ارزشی میان اعضای خانواده، ایجاد ارزشهای جدید، از بین رفتن کنترل اجتماعی روستا، آشنایی جوانان و نوجوانان با مظاهر و لوازم فساد و انحراف، شیادان و باندهای تبهکاری که در کمین افراد بیکار و سرگردان نشسته‌اند و دهها عامل دیگر حاشیه‌نشینان شهری امروز و مهاجران روستایی دیروز را بسوی انحطاط سوق می‌دهد و بر دامنه ی نابسامانی های اجتماعی می‌افزاید.(14)

نگارنده در بازدیدی که از حاشیه ی شهر مشهد به همراه دبیران جغرافیای ناحیه ی ‌یک مشهد داشتیم، در مصاحبه با افراد متعدد این رهاشدگی از قیود و کنترل های شدید اجتماعی روستا را به وضوح در صحبت ها و رفتارهای ساکنان آن مناطق مشاهده نمودیم.

ارتباط زیاد مهاجرت با حاشیه‌نشینی ایجاب می‌نماید که هرگونه طرح و برنامه، یا مطالعه‌ای در ساختار مناطق حاشیه‌ای ، بر مطالعه ی علل مهاجرت ها و تیپ مهاجران تکیه نماید و صد البته که ساماندهی حاشیه‌نشینی امکان‌پذیر نخواهد بود جز با حذف و یا لااقل کمرنگ نمودن علت های گریز جمعیت از روستاها.

در اینجا ذکر چند نکته اهمیت زیادی دارد:

1- همه ی مهاجرانی که وارد شهرها می‌شوند، روستایی نیستند و بخش قابل توجهی از آنها را هم مهاجران شهرهای کوچکتر و مناطق غیر برخوردار تشکیل می‌دهند.

2- تمامی مهاجران( روستایی یا غیر روستایی ) در حواشی اسکان نمی‌یابند و در حاشیه قرار نمی‌گیرند،بلکه به عنوان عوامل فعال در نظام سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شهرها ایفای نقش می‌نمایند.

3- در برخی کشورها بخصوص ممالک جهان سوم پدیده ی مهاجرت به شهرها، در بیشتر موارد واکنش به دافعه‌های نواحی روستایی می‌باشد تا جاذبه‌های نواحی شهری.

حاشیه‌نشینی چیست و حاشیه‌نشین کیست؟ (15 )

حاشیه‌نشینی (shanty town) از دیدگاه صاحبنظران مختلف بصور گوناگون تعریف شده و هر گروهی از دیدگاهی خاص به آن پرداخته‌اند: حاشیه‌نشینی از کلمه ( slumer) گرفته شده است. از لحاظ جامعه‌شناسی، حاشیه‌نشینی یک شیوه ی زندگی است، خرده‌فرهنگی با مجموعه‌ای از ارزشها و هنجارها که در محل‌هایی نامناسب و در یک انزوای اجتماعی با پارامترهای بهداشتی و رفتاری پایین قرار گرفته‌اند.

ــ برخی پژوهشگران از دیدگاه اکولوژی شهری تلاش نموده‌اند با توجه به بافت فیزیکی شهر، به توجیه آن بپردازند. گروهی دیگر حاشیه‌نشینی را نوعی مسکن اطلاق می‌نمایند که افراد بدون اجازه و یا پرداخت اجاره‌بها، مکان‌ها را اشغال نموده و آن را پناهگاه خویش قرار داده‌اند.(16)

ـ آقای حسین‌زاده دلیر حاشیه‌نشینی را معادل slum) ) به مفهوم محله، با کوچه‌های کثیف یا مسکن انحطاط یافته و غیرمعمولی در نظر گرفته‌اند.

ـ منصوریان و آیت‌اللهی از مرکز جمعیت‌شناسی دانشگاه شیراز معتقدند: حاشیه‌نشینان کسانی هستند که در سکونتگاه های غیر متعارف همراه با ساکنان بافت اصلی شهر زندگی می‌کنند. این افراد بیشتر بر اثر نیروی دافعه ی زادگاه خود و کمتر تحت تأثیر نیروهای جاذب شهری ترک وطن نموده‌اند، و چون اکثریت آنها بیسواد و فاقد مهارت لازم برای جذب در بازار کار شهری هستند، عامل «پس‌رانی شهری» آنها را از شهر به حاشیه سوق می‌دهد.(17)

ـ سید سعید زاهد زاهدانی معتقد است: حاشیه‌نشین کسی است که در محدوده ی اقتصادی شهر زندگی می‌کند، اما جذب نظام اجتماعی ـ اقتصادی شهر نشده است.(18)

در کشورهای توسعه یافته این مسئله مولود نابرابری ها و تبعیضات نژادی می‌باشد، مانند محلات سیاهان یا آسیائی‌ها در آمریکا. ولی در کشورهای توسعه نیافته این پدیده معلول رشد سریع و ناهماهنگ اقتصاد و فزونی دوگانگی های اجتماعی‌ ـ اقتصادی و نابرابری های مکانی بین مناطق مختلف این کشورها می‌باشد.

از دیدگاه جغرافیای شهری، حاشیه‌نشینی، آلونک ‌نشینی و زاغه ‌نشینی نیست، بلکه یک روند است. روندی که عده‌ای در حاشیه ی یک شهر زندگی می‌کنند که ممکن است مرفه یا فقیر باشند. (حاشیه‌های ثروتمند نشین موضوع این مقاله نیست).

در حواشی فقیرنشین ممکن است آلونک، زاغه، کپر، زیرزمین، چادر، اتاق، گرگین، اتاق حلبی و… به عنوان انواع مساکن وجود داشته باشد.

ـ زاغه‌نشین یا حاشیه‌نشین به کسی گفته می‌شود که از روی فقر در مکانی به نام خانه، سوای خانه‌های عادی و متعارف شهری زندگی می‌کند. (19)

این مفهوم با « مناطق فقیرنشین شهر» ( urban slums) تفاوت دارد. مناطق فقیرنشین شهری معمولاً در نتیجه ی صنعتی شدن بوجود آمده‌اند و به مناطقی از شهرها اطلاق می‌شود که قدیمی بوده و بصورت مخروبه هستند و دارای تراکم جمعیت زیاد می‌باشند. در حالی که حاشیه‌نشینی مربوط به خانه‌هایی است که با مصالح نامناسب و غیرمتعارف و در کناره‌های شهرها ساخته می‌شوند.(20)

آنچه می‌توان روی آن تأکید نمود این نکته است که این مناطق دارای مساکن نامتعارف و متفاوت با سایر نواحی شهر، از نظر مصالح و نوع مساکن هستند. ساکنان این نواحی از نظر شاخص های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در پایین‌ترین سطح جامعه شهری هستند. آنها تنها منشأ روستایی ندارند، بلکه گروهی از آنها، شهرنشینانی هستند که به دلایلی مانند: عدم تمکن مالی، ناآشنایی با مناطق شهر، جابجایی های داخل شهر از این نواحی سر در آورده‌اند و یا تبهکارانی که این مناطق را حاشیه ی امن برای فعالیت های خود می‌دانند.

انواع حاشیه ها

حاشیه های شهری به دو دسته تقسیم می شوند:

الف) حاشیه های درون شهری :

این حاشیه ها معمولا در بخش های قدیمی تر شهرهادیده می شوند.این قسمت از شهر در گذشته وضعیت مطلوب و سامان یافته ای داشته ، ولی به تدریج شرایط آن ها نامناسب شده و ساکنان آن به نقاط بهتر و جدیدتر ی از شهر رفته ودر آن جا سکنی گزیده اند.(مانند بافت فرسوده و قدیمی اطراف حرم امام رضا(ع) )

هالدر حاشیه های درون شهری را این گونه تعریف می کند:" منطقه ای با وسعت بیش از 70 متر مربع که برای مقاصدی هکچون خانه های محقر و کلبه مانند جهت سکونت انسانی استفاده می گردند."

ب) سکونتگاهای غیر قانونی ( عدوانی):

سکونتگاه غیر قانونی ، یک منطقه ی مسکونی است بدون مطالبه ی قانونی برای دریافت زمین و یا اجاره از سوی مقامات مربوطه برای ساختن خانه ، توسعه یافته است.

در دایره المعارف بریتانیا Slum یا زاغه ی درون شهری به شرایط سکونتگاه اشاره می کند ، در حالی که یک سکونتگاه غیر قانونی squatter settlement به موقعیت قانونی آن اشاره می کند.(21)

علل حاشیه نشینی

علل حاشیه‌نشینی را نمی‌توان خارج از چارچوب علل مهاجرت از روستا به شهر بررسی کرد، چرا که با هجوم سیل مهاجران به شهر، این پدیده را باید جزئی از فرایند کلی گرایش به شهر (شهرنشینی urbanisation) دانست. بسیاری از محققین علل مهاجرت و به تبع آن علل حاشیه‌نشینی را در چارچوب الگوی «دفع و کشش» (push – pull) بررسی نموده‌اند. که فرد نسبت به دافعه‌های روستا یا محیط قبلی خود واکنش نشان داده و آن را ترک می‌کند و جذب جاذبه‌های شهری می‌شود و یا حداقل خود را به سرنوشتی نامعلوم می‌سپارد و بدون توجه به آینده خود در شهرهای بزرگ، محیط روستا یا شهر خود را ترک می‌نماید.

برخی علل اصلی حاشیه‌نشینی عبارتند از:

1- افزایش بی‌رویه جمعیت شهرها در نتیجه ی مهاجرت های بی‌رویه و توده‌ای.

2- پیشرفت و توسعه سیستم های حمل و نقل و سهولت جابجایی حاشیه‌نشینان با مراکز شهرها.

3- انزواطلبی فرهنگی مهاجران،بدلیل عدم انطباق با الگوها و ارزش‌های فرهنگی جامعه‌ی شهری.

4- عدم تمکن مالی و افزایش قیمت زمین و مسکن و اجاره‌بهاء در سایر مناطق شهر.

5- جدایی گزینی اقلیتهای مذهبی و قومی.

6- فرایند صنعتی شدن که موجب تحولات زیادی در زندگی اجتماعی شده و شکاف عمیقی را بین جنبه‌های مادی و غیرمادی فرهنگ ایجاد نموده است.

اصطلاح حاشیه نشینی در کشور های مختلف(22)

• هند- گالیچا واستی ( سکونتگاه کثیف) ( Gallich washi)
• پاکستان- کاتچی –(Katchi )
• بنگلادش- سوکوم باشی((Sukum bashi
• مالزی و اندونزی – کامپونگ –(Kampong)
• کامبوج – ساهام خوم-(Saha kum)
• تایلند- چومچن-(Chumchon)
• ترکیه – جکندو-(Gecekendu)
• برزیل- فاولاس-(Favelas)
• کره ی جنوبی- موهاگا چونگ چاک جی –(Muhaga chongchakji)
• ژاپن- هین مین کوتسو-(Him min kutsu)

تاریخچه ی حاشیه‌نشینی در مشهد (23)

شهر مشهد مانند بسیاری از شهرهای بزرگ کشورهای توسعه نیافته و کشور ایران (مانند تهران، تبریز، اصفهان، …) در قرن گذشته و حال حاضر با این پدیده ی شوم مواجه بوده است و متأسفانه با دارابودن دهها کانون حاشیه‌ای در مناطق جنوبی، غربی و شمالی و شرقی در محاصره ی کامل 650 هزار حاشیه‌نشین قرار گرفته است. که فشارهای اقتصادی اجتماعی و امنیتی آنها بر شهر مشهد کاملاً مشهود می‌باشد.

مهاجرت ،‌ حاشیه‌نشینی و امنیت اجتماعی شهرهاتاریخچه ی حاشیه‌نشینی در مشهد (23)علل حاشیه نشینی

دانلود مقایسه ی بهداشت روانی دانشجویان سیگاری و غیر سیگاری دانشگاه مشهد باز نگری

مقایسه ی بهداشت روانی دانشجویان سیگاری و غیر سیگاری دانشگاه مشهد باز نگری

در هر جامعه­ای نیروی فعال و جوان بعنوان یکی از ذخایر و سرمایه­های آن جامعه محسوب و مطرح می­باشد و در عمل نیز چرخه­ی فعالیت­های مختلف پیکره اجتماع بطور مستقیم و غیرمستقیم متکی به نیروهای فوق است که متاسفانه قشر وسیعی از جوانان و نوجوانان ما اکنون گرفتار سیگار شده­اند که آنان را در کام خویش فرو می­برد و توان حرکت و فکر را از آنان می­گیرد و هستی را ا

دسته بندی	بهداشت عمومی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	185 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	150

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فصل اول: کلیات

1-1 . مقدمه:

در هر جامعه­ای نیروی فعال و جوان بعنوان یکی از ذخایر و سرمایه­های آن جامعه محسوب و مطرح می­باشد و در عمل نیز چرخه­ی فعالیت­های مختلف پیکره اجتماع بطور مستقیم و غیرمستقیم متکی به نیروهای فوق است که متاسفانه قشر وسیعی از جوانان و نوجوانان ما اکنون گرفتار سیگار شده­اند که آنان را در کام خویش فرو می­برد و توان حرکت و فکر را از آنان می­گیرد و هستی را از آن­ها ساقط میکند .

۱ - بالاترین رقم سنی معتادان در ایران را افراد ۲۷ - ۲۱ساله تشکیل می­دهند.

۲ - افرادی که به انواع سیگار اعتیاد پیدا کرده­اند، اغلب اولین تجربه­شان را به صورت تفریحی و در دوران نوجوانی با کشیدن سیگار شروع کرده­اند.

۳ - تشخیص رفتارهای آشکار دوره نوجوانی از رفتارهای ناشی از مصرف سیگار دشوار است.

۴ - نوجوانانی که از بودن در خانواده­یشان احساس رضایت داشته­اند و روابط صمیمی بین اعضای خانواده وجود داشته­است، کمتر به دنبال سیگار، الکل و انواع مخدرها بوده­اند.

یکی از مشکلات عمده­ای که نسل جوان جامعه با آن رو به روست، خطر گرایش به مصرف سیگار است. از آن جا که مصرف این گونه مواد (انواع سیگارها، قرص­ها، مخدرها و...) در بین جوانان و نوجوانان رو به افزایش است، وظیفه والدین، مربیان و سایر نهادهای اجتماعی و آموزشی برای آگاه ساختن قشر جوان از عواقب مصرف سیگار به مراتب سنگین­تر از قبل می­شود. با توجه به این موضوع، والدین و مربیان باید سعی کنند با استفاده از روش­ها و آموزش­های لازم، بچه­ها را از همان دوران کودکی و پیش نوجوانی با آثار زیان بار مصرف سیگار و اثرات و پیامدهای ناشی از آن بر جسم و روان شان مطلع سازند.

به رغم نکوهش و مذمت در مضرات سیگار و هشدار محققان، پزشکان و کارشناسان بهداشتی و فعالیت رسانه‌ها در مورد این بلای خانمانسوز و قاتل خاموش، باز هم به وفور مشاهده می‌کنیم که افراد بسیاری در جامعه همچنان به کشیدن سیگار و دود کردن وجود خود مشغول هستند و هیچ توجهی به این هشدارها و علایم خطر ندارند و افراد دیگر را به این ورطه و منجلاب می‌کشند.

آیا می‌دانند که چرا سیگار می‌کشند و چه چیزی از کشیدن سیگار نصیب آن­ها می‌شود یا چه خسارات جبران‌ناپذیری به روح و جسم و اگر صاحب خانواده هستند به خانواده بیگناه آن­ها وارد می‌شود و جدای از این چه ضربه‌ای به افراد جامعه­ به خصوص نوجوانان، جوانان و قشر دانشجو که در حالت هشدار قرار دارد وارد می‌شود؟!

باید بدانیم که اگر راهکارهای پیشگیرانه و موثر در شیوع مصرف سیگار و سیگار در میان نوجوانان و جوانان در نظر گرفته نشود، همواره باید نگران عواقب به مراتب بدتری از این بلای خانمانسوز در میان نسل فردای جامعه باشیم!

افرادی که نگرش­ها و باورهای مثبت و یا خنثی به سیگار دارند، احتمال مصرف و اعتیادشان بیش از کسانی است که نگرش­های منفی دارند. این نگرش­های مثبت معمولاً عبارتند از: کسب بزرگی و تشخص، رفع دردهای جسمی و خستگی، کسب آرامش روانی، توانایی مصرف مواد بدون ابتلا به اعتیاد.

از آنجا که محیط آموزشی بعد از خانواده، مهم­ترین نهاد آموزشی و تربیتی است، می­تواند از راه­های زیر زمینه ساز مصرف سیگار در نوجوانان باشد:

بی توجهی به مصرف سیگار و فقدان محدودیت یا مقررات جدی منع مصرف در محیط آموزشی، استرس­های شدید تحصیلی و محیطی، فقدان حمایت اساتید و مسئولان از نیازهای عاطفی و روانی به خصوص به هنگام بروز مشکلات و طرد شدن از طرف آنان. تحقیقات نشان می­دهند، افرادی که به انواع سیگار اعتیاد پیدا کرده اند، اغلب اولین تجربه­شان را به صورت تفریحی و با کشیدن سیگار و در دوران نوجوانی کسب کرده بودند و به تدریج اعتیاد آنان، از حالت تفریح خارج شده و با تکرار و زیاد شدن میزان مصرف، معتاد شده­اند. گروهی دیگر از جوانان و نوجوانانی که شروع به مصرف سیگار می­کنند، اظهار می­دارند که برای فرار از مشکلات و مسائل زندگی روزمره و داشتن احساسی بهتر از احساس فعلی شان دست به این کار زده­اند.

1-2 . بیان مسأله:

پدیده گرایش به سیگار بعنوان یکی از مهمترین آسیب‌های اجتماعی خاصه در میان نسل جوان توجه بسیاری از متخصصان و مسئولین، سیاسی فرهنگی، تربیتی و آموزشی بسیاری از کشورها را به خود معطوف ساخته است.

در کشور ایران به دلیل وجود بافت جوان جمعیتی این موضوع پیچیدگی خاص خود را یافته است. لذا شناسایی و تبیین درست آن برای یافتن ‌راه‌حلهای مناسب ضروری به نظر می‌رسد . اما از آنجایی این گروه نقش‌های متعدد و تعیین‌کننده‌ای در جامعه بعهده دارند، آسیب آنان حتی در میزان پایین لطمه‌های جبران ناپذیری فردی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و غیره را بدنبال خواهد داشت؛ لذا اتخاذ برنامه‌های پیشگیرانه در مورد آنان از الویت بسیار برخوردار است.

بررسی مصرف سیگار در زمان حاضر از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. از یک طرف جمعیت جامعه­ی ایران جوان است و از طرف دیگر جوانان اصلی­ترین قربانیان مصرف سیگار هستند چرا که جوانان به خاطر خصوصیات جوانی، آسیب پذیری بیشتری دارند چون پویا و جستجو گرند.

امروزه کارشناسان و صاحب نظران معتقدند که در حال حاضر بحران مصرف سیگار و سیگار را در کنار 3 بحران یعنی((بحران نابودی محیط زیست، بحران تهدید اتمی و بحران فقر)) به عنوان مسئله روز در آمده است. طبیعی است که حل این بحران و معضل و بلای خانمانسوز از عهده یک سازمان و یا چند مرجع، آن هم صرفاً با یک بر خورد قهری نه تنها خارج بوده بلکه نگرش یک بُعدی به مسئله است و وضعیت فعلی را بدتر خواهد نمود. به گونه­ای که عمیقاً احساس می­شود تنها راه حل موضوع، خارج شدن از ((برنامه روزی)) و گام برداشتن در مسیر ((برنامه ریزی)) و ایجاد عزم ملی و بسیج همگانی در این راستا است. کسی نیست که در خصوص مضرات و اثرات سوء سیاسی، اجتماعی و فرهنگی معضل سیگار که در قرن حاضر از مهمترین و دردناکترین معضلات بشری است آگاهی نداشته باشد. سیل خروشان مصرف سیگار بیرحمانه در مسیر حرکت خود، کودکان، نوجوانان و جوانان و حتی سالخوردگان را طعمه قرار داده و علاوه بر متلاشی کردن کانون گرم و پاک خانوادگی سبب ناکامی در زندگی و تمایل بخودکشی و مرگ در آن­ها نیز می­گردد.

مشکل مصرف سیگار به عنوان یک پدیده مهلک که نتایجش می­تواند اثرات بسیار سویی در
زمینه­های سیاسی، اقتصادی وفرهنگی جامعه داشته باشد در هر جامعه­ای مطرح است ومعمولاً گروهی که در برابر این پدیده خطرناک بیش از سایرگروه­ها آسیب­پذیر است همانا (گروه جوان) یک جامعه می­باشند به طورکلی وقتی صحبت از گروه جوانان می­شود مقصود افرادی بین پانزده تا بیست سال است که گروهی وسیعی از جمعیّت جهان یعنی حدود % 5/8 ازجمعیت کشورهای پیشرفته و %9/10 ازجمعیت کشورهای در حال توسعه را تشکیل می­دهند .

آنچه مسلم است دلایل مصرف سیگار بسیار پیچیده است و از فرهنگی به فرهنگ دیگر و کشوری به کشور دیگرتفاوت می­کند. تحقیقات متعددی در داخل کشور و از آن جمله در سطح دانشگاه­ها صورت گرفته است که به نحوی به علل گرایش به مصرف سیگار و غیره پرداخته­اند و در این زمینه به نتایجی نیز دست یافته­اند امّا همچنان که ذکر شد گرایش و مصرف سیگار بسته به فرهنگ،مذهب، قومیت، منطقه­ی جغرافیایی، شرایط آب و هوایی، سطح اقتصادی، فرهنگی و علمی نه تنها با خارج از کشور بلکه حتی در داخل کشور ما نیز تفاوت می­کند. به همین خاطر و با توجه به اهمیت موضوع یعنی مصرف سیگار در بین دانشجویان دانشگاه، از آنجایی که پژوهشی در این خصوص در سطح دانشگاه فردوسی صورت نگرفته بود بر آن شدیم تا با انجام این پژوهش به بررسی مصرف سیگار و مقایسه­ی بهداشت روانی در بین دانشجویان سیگاری و غیر سیگاری بپردازیم.

1-3. اهمیت و ضرورت تحقیق:

دانشجویان قشری هستند که سکانداران آینده­ی هدایت کشور محسوب می­شوند و اگر این قشر عظیم خود دارای زمینه و بستر مناسب برای رشد و تعالی نباشند چه بسا پس از اینکه وارد جامعه و نیروی کار کشور که شدند با توجه به پیشینه­ی نامناسب خود بسیاری دیگر از اقشار و گروه­­های مختلف جامعه را نیز تحت تأثیر خود قرار داده و از این طریق لطمات جبران ناپذیری به پیکره­ی اجتماع بزنند. برای مثال دانشجویی که اکنون خود سیگار مصرف می­کند و در آینده نیز قرار باشد معلم شود و به تربیت و تعلیم فرزندان ما بپردازد، چگونه می­تواند مانع از این شود که الگوی دانش­آموزان خود واقع نشود و از این طریق آن­ها را تحت تأثیر خود قرار ندهد. از اینگونه مثال­ها زیاد می­توان بیان نمود اما آنچه که مهم است این است که مسئولان آموزشی و فرهنگی کشور و بخصوص دانشگاه­ها اقدام به آموزش و فرهنگ سازی در این زمینه در سطح کشور و دانشگاه­ها نمایند.

آنچه که تقریبا همگانی است و در بین جوانان بیشترجامعه­ها دیده می­شود مصرف سیگار به منظور برطرف کردن اضطراب وافسردگی نهفته است. در صورتی که جوانان به علت نا آگاهی به جای استفاده ازمکانیسم­های دفاعی موجود در از بین بردن ناراحتی­هایشان به دنبال یک راه­حل فوری و معجزه­آسا می­کردند که اضطراب یا افسردگی خود را برطرف کنند که معمولا در این گونه موارد به وسیله دوستان همسن و سالشان سیگار به آن­ها معرفی می­گردد به عقیده­ی یکی از متخصصان عادت به مصرف سیگار مانند سایر عادت­ها، عادت نمی­شود مگر با انجام و تامین نیازهای فرد البته باید ذکر کرد که فقط یک شخصیت فکری مضطرب و یا افسرده نیست که به مصرف سیگارروی می­آورد بلکه گروه­های دیگر جوانان نیز ممکن است دچار این دام شوند. جوانان به علت اینکه مانند بزرگسالان آمادگی پذیرش و مقابله با مشکلات زندگی را ندارند و برخی از مشکلات عادی برای آنان به صورت شدید و جدّی جلوه و تظاهر می­کند بنابراین دربرابرمشکلات وخطرات احتمالی آسیب پذیرند به ویژه دوران بلوغ که جوانان دچار مشکلات و بحران­هایی می­گردند. وظیفه­ی بزرگترها ایجاب می­کند که به طورمنطقی و صحیح با جوانان و مشکلاتشان روبه­رو گردند. متاسفانه والدین یا مربیان آگاهی و اطلاعات اندکی در مورد تحولات روحی دوران بلوغ جوان دارند. لذا به جای برخورد منطقی و درست با مشکل جوانان او را هدف انتقادها وملامت­های خود قرار می­دهند. لذا نمی­توانند آنچنان که باید و شاید جوان را در برابر مشکلات زندگی و یا ناراحتی­هایش که ناشی ازدوران بلوغ و احیانا کمبود محبت و عدم درک ازطرف بزرگترها از خانواده و اجتماع فراری شده و به دنبال یک ماده معجزه­گر باشند که سیگار را می­یابند زیرا جوان می­بیند که دوستانش نه تنها او را ملامت نمی­کنند بلکه وی را بیشتر و بهتر نیز درک می­کنند لذا هرگونه راه­حلی را که آنان برای رفع مشکل پیشنهاد کنند بدون هیچ­گونه تامل و تعلقی میپذیرد...........و همه چیز از همین جا شروع می­شود..........ابتدا سیگار..............سپس سیگار همراه حشیش ...........وبلاخره هروئین.

پیشینه مصرف دخانیات به طور تخمینی به حدود ده هزار سال پیش می­رسد. در چین و یونان باستان، بر اساس نوشته های تاریخ نویسان و آثار حکاکی شده، از تنباکو و توتون به عنوان گیاهی داروئی یاد شده است.

پژوهش­های انجام شده نشان می­دهد که اکثر معتادان، سیگار مصرف می­کنند و نیز اعتیاد را از سیگار شروع کرده­اند. بر اساس معیارهای تشخیصی سازمان بهداشت جهانی، سیگار در ردیف مواد اعتیادآور محسوب می­شود. سیگار، در ورودی اعتیاد، و چراغ سبزی برای سایر اعتیادها است. مصرف سیگار، نخستین قدم به سوی اعتیاد است. سیگار، زمینه­ساز اعتیاد به سیگار بوده و مادر اعتیاد به سیگار محسوب می­شود.

بنابراین، آشنایی با عوامل زمینه­ساز مستعد کننده در مقابل آن از دو جهت ضرورت دارد:

1- شناسایی افراد در معرض خطر مصرف سیگار و اقدام­های پیشگیرانه لازم برای آنان؛

2- انتخاب نوع درمان و اقدامهای خدماتی، حمایتی و مشاوره­ای لازم برای معتادان به سیگار.

در بررسی تاریخ، بشری را نمی توان یافت که با مسائل مربوط به سیگار دست به گریبان نبوده و شاید بتوان گفت سیگار همزاد با بشر در این جهان یافت شده و تا زمانی که انسان در این عرصه وجود دارد آن نیز پا بر جاست. مسائل مربوط به سیگار تازگی نداشته و اثرات آن نیز همواره در سرنوشت ملت­ها و اقوام قابل جستجو است. در کتب تاریخی ایران و حتی در کتاب قانون ابن سینا از اثرات این مواد نامبرده شده است. اما بیشتر گزارشات در مورد سیگارمربوط به زمان صفویه و سپس قاجاریه تا عصر کنونی است همراه با فراز و نشیب­های این دوران که اشاعه مصرف مواد افیونی مورد توجه بوده است. قوانین یکصد ساله در مورد محدود نمودن مصرف مواد نیز یافت میشود.

در زمان ما مسئله سیگار شکل مخاطره آمیز و کاملا پیچیده ای به خود گرفته و در عین حال گسترش جهانی یافته است.

استعمال دخانیات همچنین عامل موثری در ابتدا به انواع بیماری­هاست زیرا براساس آمار در مراکز بیمارستانی کشور 90 درصد سرطان ریه 75 درصد بیماری­های ریوی 40 درصد کل سرطان ­ا و 50 درصد بیماری­های قلبی بخاطر استعمال دخانیات به وجود می­آید.

مصرف سیگار به عنوان یک آسیب ومعضل اجتماعی بهداشتی اقتصادی و فرهنگی با پیچیدگی­های خاص خود حاکمیت ملی امنیت و استقلال کشور ما را تحت تاثیر قرار داده است با توجه به مسائل جنبی آن میتوان ادعا نمود که ارزش­های انسانی و اسلامی و نیز هویت ملی ما در معرض خطر و آسیب این آفت بزرگ قرار گرفته است. توجه به آمارها نشانگر رشد روزافزون مصرف کنندگان سیگار در اجتماع رو به قوت ما دارد. این موضوع که قشر جوان جامعه بیشتر در معرض آسیب و آماج سیگار می باشند وظیفه همگان را در موضع تقابل با این مشکل خطیرتر می­سازد. براستی وظیفه ما افراد این جامعه درقبال این دیو بدسیرت چیست؟ خانواده­های ما و والدین ما چه وظیفه و مسئولیتی را بر عهده دارند ؟ دستگاه­های تعلیم و تربیت ما چطور ؟ و یا اینکه عزم ملی و جزم تک تک افراد این جامعه در هر لباس و در هر مکان و هر زمان را می طلبد، براستی کدام یک چاره کار است ؟

هم‌اکنون مصرف سالانه سیگار در کشور ما بیش از 50 میلیارد نخ است که حدود 27 میلیارد نخ آن توسط شرکت‌های داخلی تولید و بقیه از مبادی رسمی وارد کشور می‌شود! حال، چقدر از مبادی قاچاق وارد می‌شود معلوم نیست! هر سیگاری در کشور ما در هر روز از 13 تا 15 و ماهانه معادل 450 نخ سیگار دود می‌کند و این در حالی است که در سال 3 تا 4 هزار میلیارد تومان برای خرید و هزینه‌های درمانی ناشی از سیگار مصرف می‌شود که با این هزینه گزاف هزاران شغل ایجاد می‌شود؟!

تحقیقات نشان می‌دهد سالانه 5/1 میلیون نفر در اثر کشیدن سیگار در جهان فوت می‌کنند که این رقم در سال 2020 به 10 میلیون نفر خواهد رسید، این در حالی است که 25/1 میلیارد نفر از جمعیت کره زمین سیگاری هستند و تقریبا 100 هزار نفر در هر روز کشیدن سیگار را به صورت حرفه‌ای شروع می‌کنند و اکثر آن­ها را جوانان و نوجوانان تشکیل می‌دهند که بیشتر در سنین 15 تا 25 سالگی هستند که این امر دریچه‌ای برای ورود به اعتیاد و ناهنجاری‌های اجتماعی و حرکتی آرام و خاموش برای ویرانگری زندگی است. تلفات انسانی ناشی از مصرف دخانیات هم در کشور ما در مرز خطرناکی قرار دارد زیرا به طور میانگین هر 8 دقیقه یک ایرانی به واسطه بیماری­های ناشی از مصرف سیگار جان خود را از دست می­دهد. به اعتقاد پژوهشگران افرادی که سیگار کشیدن را از سنین نوجوانی آغاز کرده باشند حتی اگر این عادت خود را ترک کنند بیشتر از کسانی که در سنین بالاتر به سیگار روی آوردند ولی آن را ترک کرده­اند دچار صدمات ژنتیکی می­شوند.

تحقیقات بیانگر آن است که اکثر افراد سیگاری در کشورهای در حال توسعه هستند، یعنی می‌توان گفت از هر 10 نفر 8 نفر در این کشورها سیگاری هستند که با این احتساب حدود 80 درصد از بیماری‌ها و مرگ ومیرها نیز به این کشورها تعلق می‌گیرد و جالب است که این روند رو به افزایش است در حالی که در کشورهای توسعه یافته روبه کاهش است و این نشان از عدم آگاهی کافی کشورهای فقیر و در حال توسعه در مورد آثار مخرب و زیانبار مصرف سیگار و دخانیات و آگاهی کافی در کشورهای توسعه یافته است چرا که آن­ها معتقدند این کار نوعی عقب‌افتادگی و بی‌تفکری است.

طبق آخرین آمارها در کشور ما 12 درصد از افراد جامعه مصرف کننده دخانیات هستند، حال اگر تنها یک درصد سیگاری‌ها درایران کم شوند یعنی به 11 درصد برسند، 700 هزار سیگاری کم می‌شوند و به ازای صرفه‌جویی در هزینه آن می‌توان 18 هزار شغل جدید ایجاد کرد! برخی آمارها شمار سیگاریهای کشور را 10 میلیون نفر اعلام می کنند یعنی از هر 7 ایرانی یک نفر به مصرف دخانیات (سیگار قلیان پیپ ) معتاد است. هم اکنون حدود 28 درصد مردان و 4 درصد زنان و در کل 10 میلیون نفر از جمعیت کشور روزانه 13 4 نخ سیگار می­کشند که اگر روزانه به طور متوسط 5000 ریال صرف استعمال دخانیات نمایند رقمی معادل 50 میلیارد ریال در روز در کشور دود می­شود که همین رقم هم از سوی دولت برای هزینه­های درمانی بیماران ناشی از مصرف سیگار بودجه درمانی صرف می­شود.

شاید در باب علت­یابی بتوانیم به دوستان زیاد و ناباب، در دسترس بودن آسان مواد دخانی، سیگاری بودن والدین (دلیل سیگاری بودن 50 درصد دختران و پسران)، عدم ممنوعیت و ارزان بودن سیگار، سهل انگاری والدین و عدم برخورد مسئولانه و منطقی با فرزندان و موارد گوناگون دیگر اشاره کنیم که این باعث تأسف است.

به هر حال، پیگیری مجدانه دست اندرکاران و مسئولان ذیربط در ممنوعیت تبلیغ و تشویق مستقیم و غیر مستقیم افراد و تحریک آن­ها نسبت به فروش و مصرف سیگار در اماکن عمومی و محیط اداری و آموزشی و فروش و مصرف آن توسط افراد زیر 18 سال - که قانون ممنوعیت آن هنوز حالت اجرایی جدی به خود نگرفته است ـ، گسترش شعارها و هشدارهای بهداشتی در اماکن فرهنگی- آموزشی و اماکن عمومی بخصوص روی پاکت‌های سیگار،تا حد زیادی در پیشگیری و اعتیاد به مواد دخانی موثر است.

همچنین، عزم جدی و جهانی در برابر تبلیغات سوء شرکت‌های تولیدی (اکثرا آمریکایی با سود سالیانه بیش از 300 میلیارد دلار)، افزایش قیمت سیگار و همچنین مالیات (که در این صورت درآمد دولت نیز افزایش می‌یابد)، برنامه‌ریزی و اقدامات پیشگیرانه از سوی کارشناسان و مسئولان به عنوان ضرورتی انکارناپذیر در خصوص گرایش افراد زیر 20 سال، چرا که اعتیاد به سیگار در این سنین زمینه‌ساز بیشتری برای اعتیاد به مواد مخدر است، ارائه آموزش‌های لازم در زمینه مضرات و زیان‌های ناشی از استعمال دخانیات از طرف سازمان‌هایی نظیر مراکز دانشگاهی و آموزش و پرورش که درصد بالایی از ارتباط با جوانان و نوجوانان را دارند، گسترش مراکز دولتی و غیردولتی ترک سیگار، خدمات بیشتر مشاوره‌ای ترک دخانیات و ... از راهکارهای بسیار موثر در این امر مهم است.

همانطورکه می دانیم بر اساس هرم­های سنی کشور ما با جمعیتی جوان روبرو است و درصد بیشتری از جامعه ما را جوانان تشکیل می­دهند. جوانی جمعیت بر تمامی مسایل در همه جنبه­ها تأثیر می­گذارد. اثرات تخریبی فردی و اجتماعی مصرف سیگار باعث شده است که مصرف سیگار به عنوان بیماری (فردی و اجتماعی) مورد بررسی قرار گیرد.

در جریان آموزش و پرورش عوارض نامطلوبی می گذارد ازقبیل:

الف:با پیش زمینه­ی اعتیاد می­تواند مانع ادامه تحصیل جوان شود.ب: بر روند آموزشی تأثیر منفی بگذارد.ج: تأثیر سیگار منحصر به فرد نمی شود،بلکه کل جامعه را در بر می گیرد.

از طرف دیگر چون تحقیق در زمینه سیگار هم بنیادی و هم کاربردی است. لذا با توجه به مسایل فوق از آنجایی که جامعه انتخاب شده ((دانشجویان)) که مشاهده می­شود اعتیاد یه مصرف سیگار و در ببین آنان رو به گسترش است. بدین جهت هر گونه بررسی و مطالعه در جهت روشن­تر شدن ابعاد مختلف این پدیده اجتماعی، هر چند اندک باشد.امری ضروری و اساسی به شمار می­رود.

1-4 . هدف پژوهش

1-5 . فرضیه­ها یا سئوالات:

سوء مصرف مواد در دانشجویان سیگاری در مقایسه با دانشجویان غیر سیگاری میزان بهداشت روانی را بطور معنی­داری کاهش می­دهد.

1-6 . تعریف اصطلاحات، مفاهیم کلیدی و متغیر ها:

1-6 -1. تعاریف نظری:

1-6 -1-1. تعاریف اعتیاد

□ اعتیاد یعنی خوگرفتن و وابسته شدن جسمی‌، روانی و عصبی فرد به سیگار که ترک یا فرار از آن ناممکن و یا بسیار مشکل است.

□ دکتر پرویز پیران، اعتیاد را عادت کردن، وابسته شدن فرد به وسیله یا ابزار اعتیاد می­داند که معمولاً دارای مابه ازای خارجی و شخصی است و عادت کردن وابسته شدن به نیاز جسمی و فکری یا هر دو مبدل شده به نحوی که فرد برای به دست آوردن وسیله­ی اعتیاد، به هر کاری تن می­دهد. و چنانچه کنش و واکنش به فعل در بیاید، مشکلات جسمی و روانی رفتاری هر کدام به تنهایی یا به هم پدید می­آید(آقا بخشی، 1378).

□ اعتیاد یعنی مصرف نابجا و مکرر سیگار که موجب وابستگی به آنها می‌شود. این وابستگی بدنی و روانی است، ترک مصرف مواد افیونی مشکلات و محرومیت های بدنی و روانی را در پی خواهد داشت ( از مقاله دکتر سید حسین فخر ).

□ اعتیاد عبارتست از وابستگی به عوامل یا موادی‌ که تکرار مصرف آنها با کم و کیف مشخص و درمان معین از دیدگاه معتاد ضروری می‌نماید. ( از مقاله دکتر احمد حسنی ).

□ اعتیاد یک بیماری روانی، اجتماعی، اقتصادی است که بر اثر فعل و انفعال تدریجی بین بدن انسان و مواد شیمیائی تحت تأثیر یک سلسله شرایط و اوضاع و احوال خاص روانی، اقتصادی، اجتماعی و سنتی به وجود می‌آید. ( از تحقیق خانم دکتر ربابه شیخ‌الاسلام )

□ از نظر فارماکولوژی اعتیاد عبارت است از حالت مقاومت اکتسابی که در نتیجه استعمال متمادی دارو در بدن حاصل می‌شود به قسمی که استعمال مکرر دارو موجب کاسته شدن اثرات تدریجی می‌گردد و پس از مدتی شخص می‌تواند مقادیر سمی دارو را در بدن بدون ناراحتی تحمل کند و در صورتی که دارو به بدن نرسد اختلالات جسمی و روانی موسوم به سندروم محرومیت بروز می‌کند. در سال 1950 سازمان جهانی بهداشت تعریف زیر را برای اعتیاد ارائه دادند:

□ اعتیاد داروئی حالتی است که در اثر مصرف دوره‌ای یا مداوم یک ماده شیمیائی ( طبیعی یا مصنوعی ) که برای انسان یا جامعه مضر باشد ایجاد می‌گردد و ویژگی‌های آن به قرار زیر است: 1- اشتیاق یا نیاز اجباری به استفاده مداوم آن ماده و ظهور رفتاری اجباری برای پیدا کردن آن به هر وسیله. 2- تمایل به افزودن به مقدار مصرف به مرور زمان. 3- پیدا شدن وابستگی‌های جسمی و روانی براثر استفاده از آن ماده.

سازمان جهانی بهداشت برای استفاده مداوم یا دوره‌ای مواد شیمیائی که برای فرد و جامعه مضر نبوده و نیز حالت ایجاد شده توسط آن خصوصیات بالا را نداشته باشد واژه عادت داروئی را در نظر گرفت. ولی به مرور زمان مشخص گردید که تعاریف خصوصاً برای عادت داروئی نارسا هستند و به همین دلیل در سال 1957 میلادی تعاریف توسط کمیته کارشناسان سازمان جهانی بهداشت مجدداً به این صورت تصحیح گردید که وابستگی روانی به یک دارو “بدون پدیده محرومیت” را عادت و وابستگی روانی و جسمی “همراه با پدیده محرومیت” را اعتیاد نامیده‌اند. اما تعاریف فوق نیز با شروع مصرف داروهائی از قبیل ال . اس . دی و آمفتامین‌ها نارسا شدند. چون مصرف آمفتامین‌ برای گروهی موجب افزایش فعالیت‌های روزانه می‌گشت و برای گروهی حمله جنون ایجاد می‌کرد به همین جهت در سال 1964 کمیته مزبور اصطلاح وابستگی داروئی را Drug Dependence برای هر دو حالت فوق انتخاب کرد و چنین استدلال نمود که یک بیمار ممکن است نسبت به داروی خاص وابستگی روانی پیدا کند، در حالی که بیمار دیگر نسبت به همین دارو، علاوه بر وابستگی روانی از لحاظ جسمانی نیز وابسته شود. کمیته مزبور وابستگی داروئی را حالتی ناشی از استعمال مکرر یک دارو به طور دوره‌ای یا مداوم می‌داند، که خصوصیات آن بسته به ماده مورد استفاده متغیر است و به هیم دلیل ذکر شده است که نام شیمیائی مورد بحث در جلو عبارت “وابستگی داروئی” قید گردد. به هر حال با توجه به اینکه در کشور ما واژه اعتیاد از همه جهت قابل درک عموم می‌باشد در این سایت از کلمه اعتیاد بیشتر استفاده شده است. با توجه به تعاریف فوق در رابطه با اعتیاد مشخصاً در چند مقوله با یکدیگر شریکند و آن اینکه:

1- وابستگی شدید وجود دارد.

2- وابستگی جسمی و روانی است.

3- قطع این وابستگی مشکلاتی را به همراه دارد.

وابستگی به مواد(Substance dependence)

امروزه در محافل دانشگاهی به جای اعتیاد از وابستگی نام برده می شود، هر چند که میان مردم این بیماری به “اعتیاد” و خود بیمار به عنوان “معتاد” شناخته شده است. بر اساس آخرین جمع بندیهای علمی که در دهه هشتاد انجام گرفت “وابستگی” یک نشانگان بالینی است که در پی مصرف مواد علائمی در حالات رفتاری، شناختی و فیزیولوژیکی فرد مصرف کننده ظاهر می گردد میزان وابستگی کمی است و به درجات مختلفی می تواند وجود داشته باشد. شدت وابستگی با رفتارها متعاقب مصرف مواد، سنجیده می شود. بیمار وابسته به مواد علیرغم تجربه مشکلات متعدد ناشی از مصرف مواد، قادر به قطع مصرف آن نیست و به طور اجباری و وسواس گونه به مصرف آن ادامه می دهد.

تفاوت عادت و اعتیاد

« عـادت » و « اعتــیاد » دو اصطلاح و عنوانی هستندکه در افکار عمومی به غلط مشابه و معادل هم در نظر گرفته می‌شوند در صورتیـکه اختلاف کلی و اساسی با هم دارند .

« عادت » در اصل عبارتست از تطابق موجود زنده با محیط زیـست یا شرایـط جدید و بی‌سابقه که در انسان انواع مختلف وجود داشته و در کتاب « معمای عادت » طرح جدیـدی در مورد تعریف و تقسیم‌بندی آن ارئه گشته و « عادت » بر چهار گروه اصلی بشرح زیر تقسیم شده‌اند:

اول - « عادت روحی » که عبارتست از تطابق روحی و معنوی با مسائل و موضوعات و کلیه پدیده‌های جدید و بی‌سابقه‌ایـکه با آنها انس و عادتی از پیش وجود نداشته تا آثار معنـوی حاد آنها از بین برود ؛ از قبیل خبر خوش یا ناخوش مهمی که در ابتدا انـسان را بشدت متأثـر نموده و تحت تأثیر خود قرار میـدهد ، مانند اثرات خبر فوت پدر یا مادر و نزدیکان مورد علاقه یا خبر موفقیت در کنکور ورودی دانشگاه و یا خبر اصابت جایـزه بزرگی در قرعه‌کشی و غیـره . به مرور زمان که خبر کهنه میـشود ( انسان ضـمن انس گرفتن به آن عادت کرده ) اثرات روانی آن از بین میرود .

دوم - « عادت عضوی » عبارتست از عادت دادن عضوی از اعضاء بدن بکار و فعالیت منظم و مداوم غیرارادی معینی که قبلاً‌ از روی علم و آگاهی و دخالت شـعور و اراده انسان صورت میگرفته ولی پس از تمرین و تکرار کافی میتواند بطور خودبخودی و غیر ارادی و ناآگاه نیز انجام گیرد ، مانند عادت دادن انگشتان به حروف ماشین تایپ یا عادت دادن دستها و پاها بکارهای معینی مانند دوچرخه سواری و راننـدگی یا به هنرها و صنایع .

سوم - « عادت غریزی » عبارتست از عادت عضوی مشخصی که به اقتضـای فطری و ناآموخته از بدو حیات در اعضاء وسـلولها و نسوج معینی بوجود آمده و همان خـصوصیات عادت نامبرده دو فوق را داراست مانند کار قلب و کلیـه‌ها و ریـه‌ها و فعالیتهای درونی اعـضاء و نـسوج و سلولهای داخلی بدن که بطور غیر ارادی و منظم انجام میگیرد .

چهارم - « عـادت حیاتی » عبارتست از تـطابق بدن مـوجود زنده ( تطابق بیولوژیکی ) با شرایط جدید محیط زندگی بخصوص از نظر عوامل فیزیکی وشیمایی مانند تـطابق بدن با گرما و سرما ( عامل فیزیکی ) یا با رژیم‌های غذائی و داروئی مختلف ( عامل شیـمیائی ) یـا با آب و هواهای مختلف ( عامل فیـزیکی و شیمیائی توأم ) .

در استعمال دارو بمدت دراز ( و هر نوع ترکیبات شیـمیائی مختلف در حد تحمل بدن ) نوعی تطابق بیـولوژیکی بوجود می‌آید که در صورت قطع استعمال آن دارو یا ماده شیمیائی معین و بخصوص ( مانند استعمال طولانی داروهای مسـکن یا خواب آور ) ممکنست اختلالات فیزیکی و شیمیائی و بدنبال آن اختلالات فیـزیولوژیکی و بیولوژیـکی محسوس و گاهی غیرقابل تحمل در شخص بوجود آید زیرا بدن در اثر عادت به آن دارو و تطابق با شرایـط مربوط بمصرف آن به یک اعتدال مجازی موقتی رسیـده که با حذف آن ، اعتدال بدن بر هم میخورد و شخص موقتاً‌تحت فشار خاصی قرار میگیرد زیرا بدن مستقیماً به آن دارو عادت کرده و خو گرفته است که ایـن امر در مورد سیگار بسیـار سخت و از تمام انواع عادات بیـولوژیکی یاحیاتی ( تطابق بیـولوژیکی ) دردناکتر و غیرقابل تحمل‌تر است .

« اعتیـاد » عبارتست از تطابق بدن با هر دارو یا ماده شیمیائی خارجی غیرلازمی بمدت طولانی که یکی از انواع عادات حیاتی یا عادات بیولوژیـکی محسوب میگردد . استعمال مداوم و طولانی سیگار منجر به ایـجاد سخت‌تریـن انواع عادات حیـاتی در بدن میشود که همان « اعتیـاد به سیگار » میـباشد .

تـریـاک یا تغییر « عـادت » عموماً سهلتر و سریعتر و بـدون عوارض سخت بوده و به مانند ترک اعتیاد با مـشکلات بزرگ روبرو نمی­گردد ، در حالیکه « اعـتیاد » علاوه بر لطمات سنگین جانی و خـسارات مالی بسیـار و آماده کردن بـدن به انـواع بیـماریهای جسمی و روحی گوناگون ، از نظر تـرک و رهائی با مشکلات بزرگ و گاهی با زحمات و مشقات و سختـی‌ها و نامـلایمات بیشتری همراه است ولی البته نباید فراموش کنیم که « ترک اعتــیاد غیر ممکن نیست » و چون عنوان « اعتــیاد »‌ از طرفی اکثراً با « عادت »‌قابل اشتباه بوده و در تمام موارد نمی­تواند مطابق با واقعیـت امر در استعمال طولانی داروهای مختلف و مواد ، صدق و تطابق نمایـد از اینروست که در سال­های اخیر از طرف محافل علمی و پزشکی تعاریف دیگری انتخاب گردیده که بیش از همه تعاریـف سازمان بهداشت جهانی کامل­تر و جامع‌تر و مطمئن‌تر و نیز قابل استفاده در تمام جهات استعمال مداوم داروها ( اعم از مخدر و غیره ) بوده و آن انتخاب عنوان « وابستگی به دارو » است.

1-6 -1-2. پیشگیری چیست؟

لغت «پیشگیری» یعنی جلوگیری از وقوع یک اتفاق، از نظر بهداشتی، پیشگیری عبارت است از مداخله ای مثبت و اندیشمندانه برای مقابله با شرایط مضر قبل از اینکه منجر به اختلال یا ناتوانی شود.

هدف از پیشگیری اولیه پیشگیری از شروع اختلال است که منجر به کاهش میزان بروز (Incidence) ودرنتیجه،کاهش میزان شیوع (Prevalence) می‌گردد.

روش‌های پیشگیری اولیه عبارتند از:

1- از بین بردن علل

2- کاهش عوامل مخاطره آمیز

3- افزایش مقاومت فرد

4- جلوگیری از سرایت بیماری

بر طبق نظر مرکز پیشگیری از سوء مصرف مواد (CSAP) یکی از سه مرکز تحت نظرمدیریت سرویس‌های بهداشت روانی و سوءمصرف مواد (SAMSHA)، بخشی از خدمات بهداشت عمومی آمریکا، دپارتمان خدمات انسانی و بهداشتی، پیشگیری بعنوان مجموعه کوشش­های ما برای تامین زندگی سالم و سازنده برای همه افراد گفته می‌شود.

پیشگیری سبک‌های زندگی سازنده را ارتقاء و بهبود می‌بخشد که این سبک­ها مخالف سوء مصرف مواد است و ایجاد محیط‌های اجتماعی را تشویق می‌کند که سبک‌های زندگی عاری از مواد را تسهیل می‌کند. پیشگیری باعث جلوگیری از مشکلات مربوط به سوء مصرف مواد می‌شود.

پیشگیری موفق از تنباکو، الکل، و دیگر مواد به این معنی است که نوجوانان، زنان حامله و دیگر جمعیت‌های در معرض خطر، الکل، تنباکو و دیگر مواد را مصرف نکنند. پیشگیری خطر مصرف مواد را کاهش می‌دهد و محیط ایمن را بوجود می‌آورد. پیشگیری موفق منجر به کاهش در مرگ و میرهای مربوط به ترافیک، خشونت. HIV/AIDS و دیگر بیماری­های مقاربتی جنسی (STDs)، تجاوز، حاملگی نوجوان، سوء رفتار با کودک، سرطان و بیماری قلبی، صدمات و تروما و دیگر مشکلات مربوط به سوء مصرف مواد می‌شود. پیشگیری فرآیند پویایی است که باید مرتبط با هر نسل باشد و استمرار پیدا کند.

1-6 -1-3. بهداشت روانی:

بهداشت روانی به مفهوم عام خود یعنی سلامت فکر و تعادل روانی و دارا بودن خصوصیات مثبت روانی و نیز راه‌های دستیابی به سلامت فکر و روح که تکامل فردی و اجتماعی انسان‌ها با پرداختن به آن روشن می‌شود.

1-6 -2. تعاریف عملیاتی:

در این پژوهش منظور از علل سیگار کشیدن نمره­ای است که فرد از پرسشنامه­ی علل سیگار کشیدن بدست می­آید.

فصل دوم

2-1. موضع گیری­های نظری و یافته­های پژوهشی در خصوص اعتیاد به سیگار و سیگار

2-1-1. دیدگاه­های مربوط به سوء مصرف مواد

1. 1. دیدگاه زیست شناختی و پزشکی

دیدگاه پزشکی اولین دیدگاهی است که به اعتیاد به چشم یک اختلال نگریسته است(دیویسون و نیل[1]، 2001). تحقیقات مختلفی در زمینه­­ی پایه­های زیست شناختی اعتیاد انجام می­گیرد. در سال 1974، آنکفالین یک پناپپتید درونزا با اثرات شبیه به تریاک شناسایی شد. این کشف به شناسایی سه طبقه از مواد درونزا در مغز از جمله اندروفین­ها و آنکفالین­ها منجر شد. اندروفین­ها در انتقال عصبی وقفه دادن درد، درگیر هستند. این مواد وقتی کسی از نظر جسمی آسیب می­بیند آزاد شده و تا حدودی مسئول فقدان درد در ضمن تصادفات حاد هستند. اثرات اولیه­ی ترکیبات تریاک و شبه تریاک از طریق گیرنده­های مواد افیونی اعمال می­شود.(کاپلان، سادوک و گرب، 1994).

فرد مبتلا به اختلال وابسته به مواد افیونی ممکن است کاهش فعالیت با منشأ ژنتیکی در سیستم افیونی داشته باشد، این کاهش فعالیت ممکن است نتیجه­ی کمتر بودن تعداد یا حساسیت کمتر گیرنده­های افیونی، آزاد شدن کمتر مواد افیونی درونزا یا غلظت بالای آنتاگونیست­ها فرضی مواد افیونی درونزا باشد(کاپلان، سادوک و گرب، 1994). یکی از پایه­های نورولوژیکی مهم که واسطه­ی اثرات­ تقویت کنندگی سوء مصرف مواد است سیستم میان مغزی دوپامین[2] است که هسته­های سلول آن در ناحیه­ی تگمنتال بطنی است. و مغز قدامی، خصوصاً هسته آکومبنس را عصب می­دهد(گیلدر و همکاران، 1996). این راه­های دوپامینی بخشی از سیستم پاداش فیزیولوژیکی را تشکیل می­دهد که خاصیت بالا بردن فراوانی رفتارهای فعال کننده آن را دارد. این دیدگاه تبین­های بسیار جالبی در مورد وابستگی ، تحمل و درد دارو فراهم ساخته­اند و همینطور تا حدودی زمینه­های ژنتیک سوء مصرف مواد را آشکار ساخته­اند.

1. 2. دیدگاه اجتماعی

نظریه­های جامعه شناسی اعتیاد را یک مسئله اجتماعی تلقی کرده و سعی می­کنند آن­ها را از این دید بررسی کرده و تحقیق کنند. بر اساس پژوهش­های انجام یافته معلوم شده است که وابستگی به مواد افیونی محدود به طبقات پایین اجتماعی- اقتصادی نیست، هر چند میزان بروز وابستگی در این گروه از طبقات اجتماعی- اقتصادی بالاتر است. انواعی از عوامل اجتماعی وابسته به فقر بشری احتمالاًدر وابستگی به مواد افیونی دخالت دارند. حدود 50 % مصرف کننده­های هروئین در شهرها کودکان تک والد یا والدین از هم جدا شده هستند و از خانواده­هایی برآمده­اند که در آن­ها حداقل یک عضو مبتلا به اختلال وجود دارد(کاپلان، سادوک و گرب، 1994). خطر سوء مصرف دارو در جوامعی بالاست که به نوعی نسبت به مصرف دارو سهل انگار هستند. ممکن است در گروه­های همتا، جوان برای مصرف دارو به منظور کسب شأن و قابلیت تحت فشار اجتماعی قرار گیرد. بعضی از پژوهش­ها، شواهدی نشان داده­اند مبنی بر این که مصرف دارو توسط افرادی را می­توان با توجه به مصرف مواد، توسط همتاهای او پیش­بینی کرد(گیلدر و همکاران، 1996).

بین سوء مصرف دارو و شاخص­های محرومیت اجتماعی نظیر بیکاری و بی­خانمانی رابطه وجود دارد(گیلدر و همکاران، 1996). از عوامل دیگری که در دیدگاه­های اجتماعی مطرح است قابلیت وصول دارو توسط افراد می­باشد. استفاده از داروهای نسخه شده که به راحتی از اکثر داروخانه­ها قابل وصول است. بعضی از داروها مثل نیکوتین که به راحتی قابل وصول است. سیگار هم که در اکثر کشورها از طریق قاچاق قابل وصول است دیدگاه­های جامعه شناختی اطلاعات بسیار زیادی در زمینه­ی سوء مصرف مواد فراهم ساخته­اند.

1. 3. دیدگاه روان­تحلیلی

در مقالات روان­تحلیلی، رفتار معتاد به سیگاربر حسب تثبیت لیبیدویی، با پیشرفت به سطوح پیش تناسلی، دهانی یا حتی سطح ابتدایی­تر رشد روانی- جنسی توصیف شده است. اکثر نظریه­پردازان روان­تحلیلی بیش از همه روی حالت دهانی تاکید کرده­اند. نیاز به توضیح روابط سوء مصرف مواد، دفاع، کنترل تکانه، اختلالات عاطفی و مکانیسم­های انطباقی باعث شده تا روان­تحلیلگران معاصر بیشتر بر روی ضابطه­مندی روان­شناسی ایگو تاکید کنند. غالباً تصور می­شود آسیب دیدگی شدید ایگو با سوء مصرف دارو رابطه دارد و حاکی از آشفتگی­های عمیق مربوط به رشد می­باشد. در نظریه­های معاصر مسائل مربوط به رابطه بین ایگو و عواطف به عنوان یک ناحیه کلیدی موضوع اعتیاد مطرح شده است.

1. 4. دیدگاه­های یادگیری و شناختی- رفتاری

نظریه پردازان افراطی دیدگاه یادگیری سعی کرده­اند که با الگوی محرک- پاسخ مسئله پیچیده اعتیاد را تبیین کنند ولی با توجه به ناکارآمدی این الگو، در درمان و پیشگیری از سوء مصرف مواد اکثر پژوهشگران به الگوی محرک- ارگانیسم- پاسخ روی آورده­اند و این الگو را در تبیین و درمان سوء مصرف مواد کارآمد و اثربخش یافته­اند(بندورا[3] ،1997؛ گزوپ، 1994).

در رویکرد یادگیری مشاهده­ای بر عوامل زمینه­ساز شناختی، رفتاری و عاطفی تواماً توجه می­شود و در این میان بر موضوعات کلیدی چون خویشتن­داری [4] ، خوداثربخشی[5] و تغییرمحیط و رفتار تأکید می­شود. پژوهشگران زیادی با استفاده از این رویکرد، طرح­های درمانی متنوعی را برای درمان اختلالات مختلف سوء مصرف مواد فراهم ساخته­اند.

رویکرد شناختی- رفتاری نیز تقریباً مثل طرفداران نظریه­ی یادگیری مشاهده­ای بر شناخت نگرش افراد، عواطف، هیجانات، رفتار و شیوه­های مقابله­ای معتادان تأکید دارد (گزوپ، 1994). از این دید افراد معتاد قبل از شروع مصرف دارو تا حدودی کمبود مهار­ت­های شناختی و رفتاری دارند که آسیب پذیری آنان را شدت می­بخشد. غالباً به نظر می­رسد که آن­ها توان مقابله با چالش­های روزمره­ی زندگی را ندارند، احساسات ایشان بی­ثبات است و از افسردگی، اضطراب، مشکلات زندگی، بد­ خلقی و مواردی از این قبیل شکایت می­کنند (گیلدر و همکاران، 1996). دیدگاه­های شناختی- رفتاری از جمله آموزش مهارت­های مقابله­ای و سبک حل­مسئله کارآمدی خود را در پیشگیری از بروز و نیز پیشگیری از عود مجدد سوء مصرف مواد نشان داده­اند (گزوپ، 1994).

عوامل مخاطره آمیز

عوامل مخاطره آمیز مصرف مواد شامل عوامل فردی، عوامل بین فردی و محیطی و عوامل اجتماعی است.

عوامل مخاطره آمیز فردی

□ دوره نوجوانی و جوانی

□ استعداد ارثی

□ صفات شخصیتی:

● صفات ضد اجتماعی

● پرخاشگری

● اعتماد به نفس پایین

□ اختلالهای روانی:

● افسردگی اساسی

● فوبی

□ شرایط عاطفی

□ نگرش مثبت به مواد

□ موقعیتهای مخاطره آمیز:

● ترک تحصیل

● بی سرپرستی

□ تاثیر مثبت مواد بر فرد

در اینجا به شرح هر یک از عوامل فوق می پردازیم:

دوره نوجوانی و جوانی

طی دورة کودکی، فرد بشدت تحت تأثیر خانواده است اما بتدریج وبا افزایش سن ، نقش افراد خارج از خانواده بخصوص همبازی‌‌ها و همکلاس‌‌ها افزایش می‌یابد و از اهمیت خانواده کاسته می‌شود. این شرایط با افزایش سن فرد سیر فزاینده می‌یابد و طی دورة نوجوانی به اوج خود می‌رسد. دورة نوجوانی به خودی خود یکی از حادترین ادوار زندگی است؛ چرا که مخاطره­آمیزترین دوران زندگی از نظر شروع به مصرف مواد است. نوجوانی دوره انتقال از کودکی به بزرگسالی و کسب هویت فردی و اجتماعی است. در این دوره، میل به استقلال و مخالفت با والدین به اوج می­رسد و نوجوان برای اثبات بلوغ و فردیت خود ارزش­های خانواده را زیر سوال می­برد و سعی در ایجاد و تحلیل ارزش­های جدید خود دارد. مجموعه­ی این عوامل، علاوه بر حس کنجکاوی و نیاز به تحرک، تنوع و هیجان، فرد را مستعد مصرف مواد می­نماید.

در این دوره فشار دوستان و همسالان ممکن است افکار و نوع تربیت خانوادگی او را تحت‌الشعاع قرار دهد . بسیاری از نوجوانان متعلق به خانواده‌‌های عاری از سیگار ممکن است اولین تجربة استعمال مواد را از دوستان خود فراگیرند (لیاقت،1374) . علاوه براین شرایط ، طی دورة جوانی برای فرد نیاز‌های جدیدی بوجود می‌آید. بعنوان مثال نیاز به کسب هویت ازآن جمله است. چنانچه خانواده و جامعه شرایط لازم برای نیل به هویت فرد را فراهم آورند این نیاز بصورت مناسب برآورده می‌شود، درغیر اینصورت فرد برای نیل به هویت و ابراز وجود راه‌های انحرافی را برمی‌گزیند، ازجمله این راه‌های انحرافی عضویت در گروه‌‌های کجرو است، نوجوانی که خوا‌هان تثبیت هویت خود بعنوان عضوی از گروه است با رغبت تام درهمه­ی فعالیت‌‌های گروه شرکت می‌کند تا وفاداری خود را به گروه ثابت نماید. براساس همین شرایط درحدود 73 % از مددجویانی که بدلیل اعتیاد به کانون اصلاح و تربیت اهواز فرستاده شد‌ه‌اند مصرف سیگار را از مدرسه و در سنین بین 14 - 12 سالگی آغاز کرد‌ه‌اند ( مرکز جرم­شناسی اداره­ی کل زندان‌های استان خوزستان : 15 ).

چنانکه ذکر شد فرآیند هویت‌یابی جوان با مشکلاتی همراه است که به شرط آگاهی والدین و جوانان از این مشکلات، طی کردن این دوره تسهیل می‌شود. امّا در برخی خانواده‌‌ها آنقدر مشکل و درگیری وجود دارد که افراد درگیر فرآیند هویت‌یابی، به ناگزیر از راه‌‌های انحرافی به این مهم نایل می‌آیند. بدلیل این مشکلات، جوان در خانه امکان ابراز وجود نمی‌یابد، درعین حال ابراز وجود برای او یک نیاز است. این موقعیت درکنار یک محیط جرم خیز که درآن استعمال سیگار نشانه‌ای برای بلوغ و به اصطلاح ‹‹ کسی شدن ›› است، باعث می‌شود فرد بسوی کسانی سوق داده شود که امکانات ابراز وجود را در اختیار او قرار دهند. وقتی والدین با جوان برخوردی کودکانه دارند، سبب می‌شوند تا وی با انجام رفتار‌های مربوط به بزرگسالان، نشان دهد که دیگر کودک نیست. دراین شرایط ممکن است فرد به سیگار، مصرف الکل یا سیگار روی آورد (کرباس، 1377).

ژنتیک

شواهد مختلفی از استعداد ارثی اعتیاد به الکل و مواد وجود دارد. تاثیر مستقیم عوامل ژنتیکی عمدتاً از طریق اثرات فارماکوکینتیک و فارکودینامیک مواد در بدن می باشد که تعیین کننده تاثیر ماده بر فرد است. برخی از عوامل مخاطره آمیز دیگر نیز تحت نفوذ عوامل ژنتیکی هستند مانند برخی اختلالهای شخصیتی و روانی و عملکرد نامناسب تحصیلی ناشی از اختلالهای یادگیری.

صفات شخصیتی

عوامل مختلف شخصیتی با مصرف مواد ارتباط دارند. از این میان، برخی از صفات بیشتر پیش بینی کننده احتمال اعتیاد هستند و به طور کلی فردی را تصویر می کنند که با ارزشها یا ساختارهای اجتماعی مانند خانواده، محیط آموزشی و مذهب پیوندی ندارد و یا از عهده انطباق، کنترل یا ابراز احساسهای دردناکی مثل احساس گناه، خشم و اضطراب بر نمی آید. این صفات عبارتند از: عدم پذیرش ارزشهای سنتی و رایج، مقاومت در مقابل منابع قدرت، نیاز شدید، احساس فقدان کنترل بر زندگی خود، اعتماد به نفس پایین، فقدان مهارت در برابر پیشنهادهای خلاف دیگران، فقدان مهارتهای اجتماعی و انطباقی. از آنجا که اولین مصرف مواد، معمولاً از محیطهای اجتماعی شروع می شود هر قدر فرد قدرت تصمیم گیری و مهارت ارتباطی بیشتری داشته باشد، بهتر می تواند در مقابل فشار همسالان مقاومت کند.

اختلال­های روانی

در حدود 70 درصد موارد، همراه با اعتیاد اختلالهای دیگر روانپزشکی نیز وجود دارد. شایع ترین تشخیصها عبارتند از: افسردگی اساسی، اختلال شخصیت ضد اجتماعی، فوبی، دیس تایمی، اختلال وسواسی- جبری، اختلال پانیک، مانیا، اسکیزوفرنی.

نگرش مثبت به مواد

افرادی که نگرشها و باورهای مثبت و یا خنثی به سیگار دارند، احتمال مصرف و اعتیادشان بیش از کسانی است که نگرشهای منفی دارند. این نگرشهای مثبت معمولاً عبارتند از: کسب بزرگی و تشخص، رفع دردهای جسمی و خستگی، کسب آرامش روانی، توانایی مصرف مواد بدون ابتلا به اعتیاد.

موقعیتهای مخاطره آمیز فردی

بعضی از نوجوانان و جوانان در موقعیتها یا شرایطی قرار دارند که آنان را در معرض خطر مصرف مواد قرار می دهد. مهمترین این موقعیتها عبارتند از: در معرض خشونت قرار گرفتن در دوران کودکی و نوجوانی، ترک تحصیل، بی سرپرستی یا بی خانمانی، فرار از خانه، معلولیت جسمی، ابتلا به بیماریها یا دردهای مزمن. حوادثی مانند از دست دادن نزدیکان یا بلایای طبیعی ناگهانی نیز ممکن است منجر به واکنشهای حاد روانی شوند. در این حالت فرد برای کاهش درد و رنج و انطباق با آن از مواد استفاده می کند.

تاثیر مواد بر فرد

این متغیر وقتی وارد عمل می شود که ماده حداقل یک بار مصرف شده باشد. چگونگی تاثیر یک ماده بر فرد، تابع خواص ذاتی ماده مصرفی و تعامل آن با فرد و موقعیت فرد مصرف کننده است. تاثیر مواد بر فرد مصرف کننده، به میزان قابل توجهی، به مشخصات او بستگی دارد. این مشخصات عبارتند از: شرایط جسمی فرد، انتظار فرد از مواد، تجربیات قبلی تاثیر مواد و مواد دیگری که هم زمان مصرف شده اند. مواد مختلف نیز تاثیرهای متفاوتی بر وضعیت فیزیولوژیک و روانی فرد دارند، مثلاً: هروئین و کوکائین سرخوشی شدید، الکل آرامش و نیکوتین مختصری هشیاری و آرامش ایجاد می کند.

مقایسه ی بهداشت روانی دانشجویان سیگاری و غیر سیگاریاستعمال دخانیاتدیدگاه اجتماعی

دانلود مطالعه اثرات تداخلی روی در جذب و انتقال آهن

مطالعه اثرات تداخلی روی در جذب و انتقال آهن

در طبیعت دهها عنصر وجود دارند که با مقادیری هر چند اندک، در بدن موجودات زنده اعمال و وظایف بسیار حیاتی را انجام می دهند و همچنین وجود این عناصر در رژیم غذایی موجدات زنده برای رشد و ابقاء حیات امری ضروری است همچنین میزان این عناصر در رژیم غذایی بایستی در یک حد مطلوب و متعادل باشد تا حیات موجودات زنده دچار اختلال نگردد متابولیسم و نقش این عناصر و ما

دسته بندی	شیمی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	2144 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	148

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

فصل اول- مقدمه

(1) مقدمه. 1

1-1 متابولسیم روی. 2

1-1-1 پیشگفتار. 2

1-1-1-2-خصوصیات فیزیکی و شیمایی روی:. 2

1-1-1-3تاریخچه. 3

1-1-2متابولسیم روی. 3

1-1-3-کمبود روی در بدن. 4

1-1-3-1چطور کمبود روی را معالجه کنیم؟. 6

1-1-4-مسموم کنندگی ZinC.. 6

1-1-6-استفاده‌های پزشکی. 8

1-1-7-دیدگاه فیزیولوژیکی. 8

1-1-7-1-عملکردها و فار موکولوژی:. 8

1-1-7-2-مکانیسم فعالیت. 8

1-1-8-محرکهای دارویی:. 9

1-1-9-نتیجه. 9

1-1-9-1فعل و انفعالات. 11

1-1-9-2مکملهای مغذی (83) Nutritinal supplement 11

1-1-9-3-نحوه مصرف روی:. 12

1-1-2-متابولیسم آهن در بدن (Iron Metabolism) 12

1-2-1-توزیع آهن در بدن:. 13

1-2-2-هموگلوبین. 13

1-2-3-ذخیره آهن. 13

1-2-4-جایگاه انتقالی ‌آهن. 14

1-2-5-جذب آهن (Iron absorption) 14

1-2-5-1مکانیسم جذب آهن. 15

1-2-6-فریتین سرم (serum ferritin) 15

1-2-6-ساختمان فریتین :. 15

1-2-6-2برداشت و آزاد سازی آهن توسط فریتین. 16

1-2-6-3-عمل فریتین در بدن. 16

1-2-6-4-فریتین سرم و مقدار آن در افراد طبیعی. 16

مقادیر نرمال آهن سرم. 17

1-2-7-1تغییرات روزانه در آهن سرم. 17

1-2-8-اندازه گیری مقدار آهن سرم. 17

1-2-8-1- ملاحضات کلی:. 17

1-2-8-2 اندازه گیری آهن سرم با رسوب پروتئینی: 18

1-2-8-3 اندازه گیری آهن سرم بدون رسوب پروتئینی: 18

1-2-9 اندازه گیری ظرفیت پذیرش آهن سرم:. 18

1-2-9- روش اول:. 18

1-2-9-2-روش دوم (روش رزین):. 18

1-2-9-3- روش سوم:. 19

فصل دوم- - مواد و روشها

2- مواد، وسایل، روشها. 21

2-1 مواد. 21

2-2- وسایل و دستگاههای آزمایشگاهی مورد استفاده: 21

3-3- روشهای دستگاهی. 21

2-4 آزمایشات تیتراسیون اسپکتروفتومتری :. 22

2-4-1 تعیین طول موج ماکزیمم:. 22

2-4-2- بررسی چگونگی جذب آهن توسط آپوترانسفرین: 22

2-4-2-1 اثر غلظت مختلف آهن بر روی باندینگ با ترانسفرین 22

2-4-2-2 اثر زمان بر روی باندینگ آهن با ترانسفرین 22

2-4-2-3 اثر یون بیکربنات بر روی باندینگ آهن با ترانسفرین 22

2-4-2-4 اثر سیترات بر روی باندینگ آهن با ترانسفرین 23

2-4-2-5 اثر غلظت مختلف اکسالات بر روی باندینگ آهن با ترانسفرین: 23

2-4-2-6 اثر PH بر روی باندینگ آهن با ترانسفرین 23

2-4-3 بررسی اثر روی. 23

2-4-3-1 اثر غلظتهای مختلف آهن وروی بر ترانسفرین 23

2-4-3-2 تعیین اثر غلظت مشخصی از بی کربنات بر باندینگ غلظتهای مختلف آهن با ترانسفرین. 24

2-4-3-3 اثر غلظت مشخص بی کربنات بر روی باندینگ روی با ترانسفرین 24

2-4-3-4 اثر غلظت مشخص بی کربنات بر باندینگ آهن با ترانسفرین در حضور روی:. 24

2-4-3-5 اثر غلظتهای مختلف روی در باندینگ باترانسفرین در حضور یون بی کربنات. 24

2-5- آزمایشات دیالیز تعادلی:. 24

2-5-1 محلول‌های لازم:. 25

2-5-2- طرز کار با دستگاه:. 25

2-5-3- اثر روی بر برداشت آهن توسط ترانسفرین:. 26

2-5-4- روش کنترل PH: 26

2-5-5- طرز اندازه گیری آهن:. 26

2-5-5-1- روش کار:. 26

2-5-6- تعیین ثابت باندینگ آهن با ترانسفرین. 27

فصل سوم-نتایج

3- نتایج :. 30

3-1 تیتراسیون اسپکتروفتومتری:. 30

3-1-1 تعیین طول موج ماکزیمم:. 30

3-1-1-2- اثر روی بر روی متالوتایونین. 31

3-1-1-3 اثر روی بر روی جذب ماکزیمم اسیدهای آمینه: 31

3-1-2 بررسی چگونگی جذب آهن توسط آپوترانسفرین: 47

3-1-2-1 اثر غلظت‌های مختلف آهن بر روی باندینگ با ترانسفرین 47

3-1-2-2 اثر زمان:. 47

3-1-2-3 اثر یون بیکربنات:. 47

3-1-2-4 اثر اسید سیتریک. 47

3-1-2-6 اثر PH.. 48

3-1-3 بررسی اثر روی. 48

3-1-3-1 اثر تغییرات غلظت روی. 48

3-1-3-2 اثر رقابتی روی با آهن. 48

3-2 نتایج حاصل از آزمایشات دیالیز تعادلی:. 49

3-2-1 تعیین ثابت باندینگ آهن به ترانسفرین:. 49

فصل چهارم- بحث

بحث. 69

آزمایشات Invitro:. 69

Refrences. 71

1-1 متابولسیم روی

1-1-1 پیشگفتار

در طبیعت دهها عنصر وجود دارند که با مقادیری هر چند اندک، در بدن موجودات زنده اعمال و وظایف بسیار حیاتی را انجام می دهند و همچنین وجود این عناصر در رژیم غذایی موجدات زنده برای رشد و ابقاء حیات امری ضروری است همچنین میزان این عناصر در رژیم غذایی بایستی در یک حد مطلوب و متعادل باشد تا حیات موجودات زنده دچار اختلال نگردد. متابولیسم و نقش این عناصر و ماهیت بیماریهای ناشی از کمبود یا ازدیاد آنها بر موجودات زنده توسط متخصصین بیوشیمی پزشکی و تغذیه مورد مطالعه قرار گرفته است. از آنجایی که مقادیر آهن سوم (Capacity total Iron binding) TIBC در وضعیتهای گوناگون انسانی، جغرافیایی، جنسی و ... بر حسب عادات غذایی (Food habit) مردم متفاوت است. لذا هدف از این تحقیق مطالعه اثرات تداخلی فلز روی در جذب و انتقال آهن سرم می‌باشد.

روی به عنوان یک عنصر حیاتی و مهم در تغذیه روزانه انسان و حیوان به شمار می رود نقش بیولوژیکی بزرگی در طبیعت ایفا می کند. روی نقشهای کاتالیکی ، ساختاری و اثر گذاری در بیش از 200 متالوآنزیم روی که در سیستم‌های بیولوژیکی شناسایی شده اند را ایفا می کند. این آنزیمها در متابولیسم نوکلئیک اسید و پروتئین و تولید انرژی وبسیاری مواد دیگر دخیل هستند (83) روی به عنوان یکی از مواد معدنی موجود در بدن انسان که دارای اثرات و ویژگی‌هایی در بافتهای مختلف است، به عنوان بخشی مهم از 300 آنزیم مختلف عمل می کند. به همین دلیل این ماده معدنی نقش مهمی در پروسه‌های فیزیولوژیکی و مسیرهای متابولیسمی زیست شیمی ایفا می کند. بیش از90% این ماده معدنی به صورت ذخیره در بدن : (30% آن در استخوانها 60% آن در ماهیچه‌ها) موجود است (82) غنی ترین منابع غذایی روی مرکب از جانوران دریایی علی الخصوص صدفهای خوراکی، گوشت، ماهی، مرغ و تخم مرغ است. ترمیم و التیام زخمها، حمایت ایمنی بدن، کاهش توان و سختی بیماری سرماخوردگی، حمایت و مراقبت از غده پروستات، افزایش باروری و تولید اسپرم از مهمترین وظایف و کار کردها و اثرات ماده معدنی روی در بدن می باشد.به این دلیل روی دارای نقش مهمی در سی صد میسر متابولیسی و عملکرد‌های مختلف بیوشیمی دارا می باشد. این ادعا بر اساس نقش و وظیفه تغذیه، در ترکیب وسیعی از پروسه‌ها و فعالیتهای بدن که شامل هضم، ترمیم، زخم، تولید انرژی در بدن، رشد عضلات، ترمیم بافتهای سلولی، سنتز کولاژن، استقامت استخوانها، عملکردهای هوشی وذهنی، متابولسیم کربوهیدارتها و عملکردهای تناسلی می باشد. حتی کمبود متوسط و معمولی روی در بدن باعث تاثیر منفی بر روی سیستم ایمنی بدن کاهش میزان اسپرم و عملکرد نادرست حافظه همراه است. شاید مشهورترین ادعایی که اخیرا درباره کارایی روی در بدن ارائه گردیده، نقش مهم آن در رابطه با سیستم ایمنی بدن است.

1-1-1-2-خصوصیات فیزیکی و شیمایی روی:

روی فلزی با وزن ملکولی 4/65 گرم بر مول می باشد و در گروه IIB و ردیف چهارم از جدول تناوبی قرار گرفته است. روی را با علامت اختصاری Zn نمایش می دهند و دارای عدد اتمی 30، وزن اتمی 38/65، چگالی gr/cm³ 14/7 در ^oc 20، انرژی نخستین یونش آن 394/9 و دارای 5 ایزوتوپ رادیواکتیوی طبیعی و یا حاصل شکافت هسته ای دیگر می باشد، فراوانترین ایزوتوپهای آن Zn ⁶⁴ با فراوانی 6/48% و Zn ⁶⁶ با فراوانی 9/27و Zn ⁶⁸ با فراوانی 8/18% می باشد نیمه عمر روی d 244 65 می باشد. جزء عناصر احیاء کننده قوی و خود اکسید می شود 763/0 و بیشتر در حالت دو ظرفیتی موجود می باشد. یکی از عناصر کمیاب و ضروری بدن است. زیرا در اعمال اساسی مولکولی زیادی شرکت می کند. دسته ای از نمکهای کم محلول روی شامل هیدروکسید ، اکسالات و سولفید می باشد. روی با برخی از ترکیبات معدنی شامل سیترات لیدروکسید تولید کمپلکسهای محلول می کند.

1-1-1-3تاریخچه

ضرورت این عنصر برای میکروارگانیسم‌ها اولین بار در سالها 1869و 1926 مورد توجه قرار گرفت. کمبود این عنصر عملا در حیوانات آزمایشگاهی مشاهده شد. (115) ولی در انسان کمبود این عنصر نادرست است، زیرا روی در همه جا موجود است. روی بعد از آهن فراوانترین عنصر کمیاب با میزان حدود 5/1 تا 5/2 گرم در کل بدن است. غلظت این عنصر در کروئید چشم (لایه عروقی میان کره چشم که بین صلبیه و شبکیه واقع است) و غده پروستات بالا است ولی بیشترین میزان این عنصر در بدن در استخوانها و عضلات یافت می شود. غلظت زیاد آن مخصوصا در ناحیه مغز، پانکراس و غده آدرنالین می‌باشد همچنین در تمام سلولها واعصاب وجود دارد. روی ساختمان شیمیایی کاتالیستی (آنزیمی) و قوانین خاصی دارد و بیشتر از 60 آنزیم برای فعالیت خود به روی نیاز دارند که RNA پلیمراز هم شامل آن‌هاست. روی فعالانه به وسیله حفره‌های سیناپسی جذب می شود و فعالیت نورونها و حافظه را حمایت می کند. متابولیسم روی در مدت بیماری و استرسهای فیزیکی با هورمونها سازگار می شود. احتمالا سیتوکسین‌ها و توکسین‌ها قسمتی از سیستم دفاعی را به عهده دارند (3) این عنصر در لوزالمعده دارای فعالیت زیادی می باشد و مرتبا از طریق شیره لوزالمعده مقداری از آن به خارج ترشح می گردد. میزان روی در پلاسما دستخوش تغییرات روزانه است. منحنی تغییر غلظت این عنصر نسبت به ساعات روز به شکل u می باشد. ماکزیمم غلظت در صبح و کمترین آن در اواسط عصر است. بطور متوسط میزان روی در پلاسما 98 و یا 15 می باشد که آن با الفا -2- ماکروگلوبین و باقیمانده آن با آلبومین باند شده است. در خون تنها 10% تا 20% میزان روی در پلاسما و باقیمانده آن در گلبولهای قرمز موجود است. همچنین غشاء گلبولهای قرمز دارای مقداری روی می باشد. غلظت عنصر روی در نطفه 100 برابر میزان آن در پلاسما است. روی تشکیل دهنده تعداد زیادی از آنزیمها در پستانداران (بیش از 150 آنزیم) است که به عنوان جایگاه فعال یا به عنوان جزئی از ساختمان آنها یا هر دو عمل می کند. تعدادی از این آنزیمها عبارتند از : کربنیک انیدراز، کربوکسی پتیپداز، آلکالین فسفاتاز، ترانس فرازها، لیگازها، لیازها، ایزومرازها، DNA,RNA پلیمرازها و سوپر اکسیدویس موتاز (115)

روی در فرآیند‌های متابولیکی که شامل سنتز اسید نو کلئیک و پروتئین باشند دخالت دارد و همچنین برای سنتز و فعالیت انسولین ضروری است و به ثابت بودن هگزامرهای پروانسولین و انسولین به وسیله تشکیل کمپلکس‌هایی با آنها کمک می کند. روی همچنین در تشکیل پروتئین zinc finger نقش دارد. (115) این پروتیئن در نواحی خاصی با DNA باند می شود. روی یک عنصر ضروری برای باند شدن این پروتئین با DNA است. روی در تشریع ترمیم زخمها دخالت دارد و برای رشد طبیعی عنصری ضروری است. این عنصر در قوه چشایی تاثیر می گذارد و می تواند خطر تغییرات شبکیه را در افراد مسن
تعلیل کند.

1-1-2متابولسیم روی

روی بطور عمده از طریق دوازدهه و میزان کمی از طریق روده کوچک جذب می شود. جذب روی وابسته به سن نیست و با تعدادی از عوامل تغذیه ای مثل وجود امینو اسیدها (بویژه هیستیدین) و لاکتوز و همچنین وجود میزان کم آهن در رژیم غذایی افزایش می یابد. کمبود دریافت پروتئینها و افزایش دریافت فیتات باعث کاهش جذب روی می شود که این اثر با افزایش دریافت و جذب کلسیم تشدید خواهد شد. روی پس از جذب به کبد منتقل می شود و با آلبومین باند می شود. مسیر اصلی دفع روی، روده و سپس از طریق کلیه و پوست است. مقدار کمی از طریق ادرار و ریزش پوست دفع می شود، همچنین در مردان فعالیتهای جنسی با از دست دادن روی همراه است کمبود این عنصر در افراد بالغ برای اولین بار در کشور مصر و ایران مشاهده شد، مورد اصل مرد 21 ساله بود که پسر 10 ساله ای به نظر می رسید. این بیمار مقدار زیادی نان و خاک می خورد.

موارد دیگر بیمارانی بودند که به عفونتهای ناشی از کرم قلابدار مبتلا بودند در سال 1996 بیماری (AE) [1] که یک بیماری نادرژنی بود و با کمبود خیلی زیاد روی مواجه بود شناسایی شد (81) مثالی خوب برای فهمیدن و درک کمبود روی وجذب ناکافی این عنصر است. این بیماران نمی توانند تریپتوفان را سوخت و ساز کنند که منجر به پائین آمدن سطح مقدار (PA) picolinic acid می شود. PA نتیجه یک سوخت و ساز طبیعی از متابولسیم تریپتوفان در بدن است که وجود آن خیلی مهمتر از جذب روی است. پیکولینات روی بیشترین تاثیر را در برگشت روی از دست رفته در اثر بیماری AE و همچنین جذب بیشتر روی از دیگر جانشینهای طبیعی را دارد. همچنین مصرف مواد طبیعی حاوی روی کاهش روی در بدن تامین می کند.

جدول 1-1

1-1-3-کمبود روی در بدن

بر اساس آخرین تحقیقات نشان داده شده است که کمبود روی در بدن با بیماریهای روانی و مشکلات اجتماعی ارتباط نزدیک دارد. دانشمندان باور دارند که نورونهای عصبی حمل و نقل روی را بر عهده دارند وقتی میزان روی پایین است فعالیت نورونها کاهش می یابد و باعث رفتارهای نامتعادل می گردد. دانشمندان هنوز نمی دانند که این رفتار‌ها چطور اتفاق می افتد ولی می تواند به میزان انتقال و قابلیت دسترسی به روی در ارتباط باشد. خیلی از بیماران Carl Pfeiffer از این مشکل رفتاری در عذاب هستند. بیشترین بیمارانی که این مشکل را به طور مشترک دارند دارای ADHD [2] هستند و یا به نام ODD [3] معروف هستند و یا OCD [4] و CD [5] که از کمبود روی به وجود می آیند.

بسیاری از این بیماران مدت‌ها به روانشناسی مراجعه کردند و با داروهایی مختلف در بیمارستان تحت درمان قرار گرفتند. درصد زیادی از افراد که مبتلا به این بیماری بودند سطوح نامتعادلی از مس، روی، جیوه، کلسیم، کادمیم، منیزیم و منگنز درخون، ادرار و بافت آنها بر طبق آزمایشات شیمیایی که در هزاران بیمار مبتلا انجام شد، داشتند. در بررسی بعمل آمده به نظر می رسد که در ترکیب پروتئین این بیماران علائم کمبود روی در خون مشاهده می شد. این مطالعه در مورد مردان جوانی که کمبود روی داشتند انجام گرفت و تحقیقات پزشکی را راجع به کمبود روی در 40000 بیمار روانی تایید کرد. شواهد پزشکی و تحقیقات نشان دادند که مس و روی را نمی توان جداگانه از هم مورد بررسی قرار داد. کمبود روی بیشتر در نتیجه افزایش میزان مس در خون می باشد به این دلیل که این دو فلز باهم در بدن رقابت می کنند.بالا رفتن میزان مس خون علائمی از قبیل ناهنجاریهای روانی، تحرک زیاد، ناتوانی در یادگیری و افسردگی را نشان می دهد اندازه گیری کمبود روی با آزمایش خون به دلیل دفع زیاد آن مشکل است لذا کمبود روی را در ادرار و بافت مو دنبال می کنند.

محققینcarl توانستند به دلیل فشردگی روی در پلاسما و وجود علائم پزشکی در کاهش روی به وسیله جانشینهای روی کمبود روی را کشف کنند.

در مرکز تحقیقات بیماریهای کودکان (Tx, Houston) نیز بیماری رایج سیستم گوارشی CD [6]که باعث تورم می شود مورد تحقیق و بررسی قرار گرفت به دو گروه کودکان سالم و بیمار در طول 6 روز میزانmg 4/0 روی Zn ⁷⁰ از طریق تزریق وریدی و mgr 2 روی Zn ⁶⁷ از طریق خوراکی تجویز کردند. مدفوع، ادرار و پلاسما خون کودکان بیمار و کودکان شاهد مورد آزمایش قرار گرفت کودکانی که بیماری CD داشتند روی در پلاسمای آنها کمتر بود و جذب روی کمتری داشتند و میزان روی دفع شده هم در مقایسه با گروه شاهد بالاتر بود (6) در نتیجه می توان گفت متابولیسم روی در افرادی کهCD دائم دارند غیر طبیعی است این موضوع را می توان از طریق ردیاب رادیواکتیو اثبات کرد. این بیماری در مراحل پیشرفته دارای علائمی شبیه علائم کمبود روی است ولی می توان گفت که متابولیسم روی در بیماران مبتلا به CD دچار اختلال می شود.

تاخیر در رشد، هیپوگنادیسم و تاخیر در بلوغ جنسی در اثر کمبود روی عارض خواهد شد. همچنین اثرات دیر رس کمبود این عنصر عبارتند از: لکهای مختلفی از ضایعات پوستی، مختل شدن روند التیام زخمها، کاهش غیر طبیعی حس چشایی، اختلالات رفتاری، شب کوری وکاهش ایمنی بدن، این علائم همیشه ظاهر نمی شوند. مثلا در بیمارانی که از طریق غیر گوارشی تغذیه می شوند و دچار کمبود عنصر روی هستند، اختلالات فکری وذهنی، افسردگی، اگزما و کچلی مشاهده خواهد شد. در اطفال کمبود روی،کاهش اشتها، از دست داد حس چشایی، کاهش رشد را به دنبال خواهد داشت همچنین شب کوری که در اثر کمبود ویتامین A ایجاد می شود می تواند تحت تاثیر کمبود روی مشاهده شود. زیرا روی در فعالیت آنزیم رتینول دهید روژناز نقش دارد. و این آنزیم عهده دار تبدیل رتینول به رتنیول دهیدرات [7] است. در تحقیقی که در مورد مردان جوانی که رفتاهای ناهنجار داشتند انجام شد به این نتیجه رسیدند که در این افراد میزان نسبت مس به روی بالاتر از گروه شاهد می باشد. در این تحقیق که 20 سال به طول انجامیده، غلظتهای غیر طبیعی مس و روی یعنی بالا بودن غلظت مس سرم و پایین بودن غلظت روی پلاسما و در این گروه نسبت به افراد عادی مشاهده شده است.

روی با غلظت نسبتا بالایی در هیپوکامپس مغز وجود دارد. فرض بر اینست که روی ممکنست عمل سیناپس و نورونهای عصبی را تعدیل کند. کمبود روی در این محلها می تواند فعالیت نرونها را تغییر داده و در نتیجه بر رفتار انسان تاثیر بگذارد. میزان روی در پلاسما در طی فشارهای عصبی و عفونتها، حاملگی ، وجود زخمها، سیروزهای کبدی و آنمی ‌بد خیم کاهش می‌یابد.

شرایطی که باعث ایجاد کمبود روی در بدن می شوند عبارتند از:

1-کمبود دریافت از رژیم غذایی

2- کاهش جذب به علت دریافت موادی مثل فیتات

3- اعتیاد به الکل یا مسمومیت با الکل

4- افزایش دفع در شرایطی مثل اسهال و استفراغ شدید.

5- افزایش نیاز به این عنصر در شرایطی مثل دوران رشد، بارداری، شیر دهی.

1-1-3-1چطور کمبود روی را معالجه کنیم؟

کمبود روی با مکملهای از روی و مکملهای تغذیه ای که شامل پیروکسیدین، اسید اسکوربیک، ویتامین E ،L سیستئین می باشد. منگنز هم در سوخت و ساز خوب و عرضه مناسب آن مفید است و کاربرد دارد. معالجه بیماری در شرایط اولیه ممکنست چند ماه و در موارد شدیدتر تا یکسال به طول انجامد. با کمک میزان آسیب دیدگی و میزان استرس ایجاد شده می توان یک تعادل مناسب برای بیماری به دست آورد. بعلاوه افرادی که قابلیت جذب روی را ندارند یا گروه خونی آنها A است به این روش درمان پاسخ نمی دهند. (7)

1-1-4-مسموم کنندگی ZinC

در مورد مسمومیت با روی کمتر توجه می شود ولی مسمومیتهای حاد ناشی از روی بعلت تماس با مواد صنعتی و مصرف غذاهای اسیدی یا نوشابه‌های موجود در ظروف گالوانیزه مشاهده شده است. بحران مسمومیت با روی به وسیله علائم تهوع و سرگیجه و معده درد مشخص می شود نشانه‌های به وجود آمده در اثر مسموم شدن شامل مشکلات گوارشی بیماریهای داخلی روده، همین طور PHA و کاهش HDL در کسترول است. میزان روی در روز باید mgr/day 150 باشد در غیر این صورت باعث استفراغ می شود. (3 و115).

علائم مسمومیت با روی عبارتست از: تحریکات معده ای و روده ای همراه با تب، تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکم، و احساس طعم فلزی در دهان.

منابع غذایی:

روی به مقدار زیادی در صدف، گوشت سفید و قرمز، آجیل، جوانه گندم و غذاهای متنوع دیگری موجود است. روی موجود در فراورده‌های حیوانی، خرچنگ، نرم تنان نسبت به غذاهای گیاهی جذب بیشتری خواهند داشت. اسید فیتیک در گیاهانی مثل دانه سویا، حبوبات، بنشن به حالت طبیعی به صورت غنی یافت می شود. در نتیجه تغذیه با این مواد باعث کاهش جذب روی می شوند. هر چند میزان روی در حبوبات به حالت طبیعی نسبت به حبوبات تصفیه شده (بدون پوست) بالاتر باشد. ولی به علت میزان زیاد اسید فیتیک موجود در پوست حبوبات که در طی تصفیه کردن برداشته می شود دستیابی حیاتی به این عنصر در حبوبات تصفیه شده افزایش می یابد. رژیم غذایی روزانه باید بطور متوسط شامل 10 تا 20 میلی گرم روی باشد مقدار طبیعی روی در سرم خون 156-78 یا 24-12 می باشد. همچنین روی موجود در شیر انسان به مراتب بیشتر از روی موجود در شیر حیوانات دیگر مانند گاو است (4)

مقایسه غلظت عنصر روی بر حسب جنس در گروه آزمون

غلظت روی Mg/dl جنس	میانگین	بیشترین خطای برآورد
مرد	78/94	46/7
زن	96/77	39/12

مقایسه غلظت عنصر روی بر حسب جنس در گروه شاهد

غلظت روی Mg/dl جنس	میانگین	بیشترین خطای برآورد
مرد	43/76	45/7
زن	49/80	42/13

1-1-6-استفاده‌های پزشکی

روی بطور عمومی در پزشکی استفاده نمی شود مگر در موارد درمانی برای ترکیباتی که در پزشکی کاربرد دارد. روی در ترکیبات ایدئوپاتیک پوستی، در موارد التهاب و کمبود ایمنی کاربرد وسیعی دارد. روی معمولا در درمان برای سوء تغذیه در کودکان و بزرگسالان وهمچنین در سیستم غذایی برای نوزادان نارس نو پا و نوزادان معمولی که ترکیبات TPN محلول را دارند استفاده می شود. جانشینی روی در اسهال‌های بحرانی و سیستم ایمنی استفاده می شود (3)

رژیمهای پیشنهادی (RDA) [8] عبارتند از: (رژیم مصرف روازنه روی)

نوباوگان 5 میلی گرم در روز، کودکان: 10 ساله 10 میلی گرم در روز، پسران 10 ساله mg/day 15، دختران 10 ساله mgr/day 12، خانمهای حامله mgr/day 15، . زنان شیرده 19می باشد. (3)

1-1-7-دیدگاه فیزیولوژیکی

از دیدگاه فیزیولوژیکی فلز روی برای رشد اندام و پیشرفت سریع آنها، بلوغ جنسی و باروری، سازگاری و انطباق دید، فعالیت حس بویایی و چشایی، تجمع انسولین و آزاد سازی آن و به طور وسیعتر سیستم دفاعی بدن از تمام موارد دیگر حیاتی تر و ضروری تر به نظر می رسد نیاز است. کمبود روی در بدن باعث تاخیر در رشد، عدم عملکرد درست و صحیح دستگاه ایمنی بدن، احتمال افزایش عفونتها، هیپوگنادیسم، اولیگوسپرمیا، آنورکیسا، اسهال، کمبود و کاهش وزن، التیام و ترمیم ناکارآمد و دیر هنگام زخم، به وجود آمدن عیب ونقص عصبی در جنین و بالاتر از آن خطر سقط جنین، ریزش مو و طاسی، بی حالی و رخوت در عضلات و عدم ثبات ذهنی و تغییرات پوستی می شود. (83)

کمبود متعادل تا شدید فلز روی در بدن در کشورهای توسعه یافته بسیار نادرست است در حالیکه در کشورهای در حال توسعه بسیار شایع و رایج است. بیماریها و موقعیتهای متعددی که زمینه را برای کمبود روی در بدن مهیا می سازد شامل: آنترپاتیک آکرو میداتین: بیماری ارتجاعی مروبط به کروفورم غیر جنسی، اعتیاد به الکل، عدم جذب درست و کارایی روی در بدن (نقصان در جذب روی)، سوختگی، تغذیه غیر روده ای مطلق (TPN) بدون مکملهای روی و داروهای مشخص از قبیل: داروهای مدر (دیورتیک) پنی سیلامین، والپروت سدیم و اتامبوتول می باشد. جذب روی در بدن افراد مسن ممکن است زیر حد مطلوب آن باشد، اگر با داروی مشخصی همراه باشد و یا حتی بیماریهای قطعی و مشخص می تواند منجر به کمبود یا ضعف روی در بدن گردد. استات روی تنها داروی مجرد مورد تایید FDA برای درمان و مداوای نقص تجمع بیش از حد مس در بدن که باعث عدم جذب روی می گردد می باشد (83)

1-1-7-1-عملکردها و فار موکولوژی:

فلز روی ممکنست دارای فعالیت تلفیق سازی ایمنی باشد و حتی ممکنست دارای فعالیت آنتی اکسیدانی باشد. روی دارای قابلیت ضد ویروسی است. همچنین توانایی افزایش قدرت با روی و دارای فعالیت حمایت از شبکیه چشم می باشد.

1-1-7-2-مکانیسم فعالیت

فلز روی برای برخی عملکرد‌های مربوط به دستگاه ایمنی بدن مورد نیاز و ضروری است. این عملکرد‌ها شامل فعالیت لنفوسیت T می باشد. کمبود روی در بدن منجر به وخیم شدن اوضاع غده تیموس، حساسیت شدید تاخیر یافته فرو برنده، کاهش در میزان و تعداد تشکیل دهنده تی لیفوسیت، کاهش عملکرد پاسخگوی و واکنش رشد دهنده تی لمفوسیت به فیتو هماگلوتینین (PHA)، کاهش فعالیت مسمومیت زدایی لمفویست T ، از بین برنده سلولهای ضعیف شده، عملکرد ضعیف ماکروفاژها، عملکرد‌های ضعیف نوتروفیل وتولید ضعیف آنتی بادی مکمل روی می تواند عملکرد‌های نقصان یافته دستگاه ایمنی بدن را ترمیم کند. عملکرد‌های نقصان یافته ای که به جهت کمبود روی در بدن به وجود آمده و حاصل شده اند. شواهد کمی مبنی بر اینکه مکمل روی پاسخ‌های دستگاه ایمنی بدن را افزایش می دهد (در آنهایی که بدنشان از کمبود روی رنج می برد) وجود دارد. مصارف بالای روی حتی ممکن است متوقف کننده دستگاه ایمنی نیز باشد. مصرف مکملهای روی ممکنست در اشخاص مسن سالم عمکلرد خوبی را از خود نشان دهد، افرادی که به طور حاشیه ای و به ندرت دارای کمبود روی می باشند. مکانیسم‌هایی که تاثیرات روی را بر دستگاه ایمنی نشانی می دهد تماما توسط دانشمندان شناخته شده است. روی ممکنست فعالیت آنتی اکسیدان ثانویه داشته باشد. روی تحت شرایط فیزیولوژیکی فعالیت کاهش دهندگی از خود نشان نمی دهد. روی می تواند ساختار پوستی را توسط توانایی آن در تثبیت سازی فسفولیپید تحت تاثیر قرار دهد. همچنین می تواند مکانهایی را تحت اشغال قرار دهد، مکانهایی که در غیر آن صورت دارای فلزهای فعال رداکس همانند آهن می باشند. این تاثیرات ممکن است بتواند از پوست و غشاء‌های بافتها و اندامها در مقابل آسیب‌های اکسیداسیون مراقبت کند. روی حتی شامل ساختار سوپراکسید مس- روی دیسموتاس (Cu/zn- soD) می باشد (83) فلز روی دارای یک نقش ساختاری در Cu/ zn- soD می باشد. روی حتی می تواند دارای فعالیت آنتی اکسیدان به صورت همکاری آن با پروتئین مس- متالوتایونین باشد. مکانیسم تاثیر روی بر دوره درمان سرما خوردگی ارائه شده است عبارتست از نقش بازدارنده روی در اعمال متقابل رینو ویروس و / یا بازداری ویروس از اینکه به داخل سلول نفوذ کند. روی در شکل دادن اسپرمهای انسانی و حیوانی و همچنین متابولیسم تستوسترون دخیل است.

1-1-8-محرکهای دارویی:

نقصان در جذب روی در یک معده خالی بین 40 تا 60 درصد تفاوت می کند. جذب کسری روی به همراه غذا به نظر کمتر به چشم می خورد. هیستیدین "روی"، میتیونین روی، و تجمع‌های سیستئین روی به صورت خیلی بهتر نسبت به فرمها و گونه‌های دیگر مکملهای روی جذب می شوند. روی بیشتر از میان روده کوچک جذب بدن می گردد. بیشتر روی بلعیده شده توسط ژژونوم جذب می گردد. مکانیسم دقیق میزان روی فرستاده شده به داخل آنتروسیت هنوز غیر واضح و حل نشده می باشد.

انتقال دهنده‌های روی در مدلهای حیوانی شناسایی شده اند. همینکه روی در داخل آنتروسیت قرار گرفت. می تواند برای پروسه‌ها وفعالیت‌های مربوط و وابسته به روی مورد استفاده قرار گیرد. در اینجا باید به متالوتایونین وابسته باشد و در داخل آنتروسیت نگهداری و یا از میان سلولها عبور می کند. میزان "روی" یی که به داخل پلاسما هدایت می شود وابسته به آلبومین (در حدود 80 درصد)، آلفا – 2 – ماکروگلوبین (در حدود 18%) و به برخی پروتئین‌ها از قبیل ترنسنفرین و سرولوپلاسمین (در حدود 2 درصد) می باشد. دفع روی نیز بیشتر از طریق مسیر گوارشی- روده ای صورت می گیرد. (بخشهایی که مربوط و در ارتباط با روده می باشد) بیشتر محرکهای دارو شناختی در انسان هنوز ناشناخته است و مطالعات همچنان در این موارد
ادامه دارد. (83).

1-1-9-نتیجه

کمبود روی در بدن نشان داده است که می تواند در آسیب رساندن به سیستم ایمنی بدن موثر واقع گردد. می تواند عملکردهای لمفوسیت T,B را کاهش داده و پاسخها و واکنشهای سریع به میتوژنها را تحت تاثیر منفی خود قرار دهد. علاوه بر آن می تواند فعالیت بیولوژیکی بسیاری از لمفوسیتها را کاهش دهد. کمبود روی نشان داده که می تواند انتقال جفتی، آنتی بادیها از مادر به جنین را کاهش دهد. حتی مقدار کم کمبود روی در بدن نشان داده است که می تواند یک نوع عدم توازن در سلولهای میانی و ایمنی همورال ایجاد نماید. مکمل‌های ضروری در بدن بسیاری از نقصانهای ایمنی دیگر را در موارد گسترده در خارج از بدن (در لوله آزمایش و مطالعات انسانی و حیوانی) معکوس گرداند. استفاده از روی در دوران کودکی می تواند کودکان را از ابتلا به ذات الریه یا سینه پهلو تا 41% حفظ نماید. و همچنین موارد مربوط به اسهال را در کودکان تا 25% کاهش دهد. و این همه بر اساس تحقیقات و مطالعات تصادفی و کنترل شده در کشورهای در حال توسعه می باشد. بر اساس این تحقیقات فلز روی موجود در بدن موثرترین راه برای درمان و جلوگیری از ذات الریه در کودکان و همچنین درمان اسهال در جمعیتهای کشورهای در حال توسعه می باشد (10) مساله قابل توجه در این تحقیقات اینست که عفونتهای تنفسی و ذات الریه علی الخصوص، باعث تقریبا مرگ و میر بچه‌ها و کودکان در کشورهای در حال توسعه می باشد.بسیاری از افراد مسن سالم و بسیاز از افراد مسن که دارای یک نوع عدم سلامتی در بدن خود می باشند دارای نوعی کمبود قابل توجه روی می باشند. مکمل‌های روی در بدن این افراد می تواند درمان عملکردهای ناقص تی لمفوسیت و بیماریهای مربوط به آن موثر واقع گردد. همینطور این مکملها می توانند اثرات و نتایج مختلفی در بازگرداندند سیستم ایمنی بدن به حالتهای قبل از بیماری داشته باشند. آسیبهای متابولیسم و همینطور کمبود روی در بدن با تورم همراه است برخی تورمهای توپی شکل در بدن و آرتریت روماتوئید شامل می شود و استفاده از مکملهای روی ومیزان روی کافی در بدن در درمان نواحی مربوط به روده بسیار جالب است . برخی از شواهد اولیه کلینیکی نیز وجود دارد که ورود روی کافی به بدن می تواند در برخی موارد در میان ارتریت روماتوئید مفید واقع شود. روی موجود در پلاسما در این بیماری از بین می رود و کمبود روی مانع از عکس العمل لمفوسیت در برخی بیماریها می گردد. فلز روی تخریب شده در بدن با بیماری HIV نیز ارتباط دارد، علاوه بر آن می تواند بر عفوننتهای جدی تر نیز تاثیر گذار باشد (83) مکملهای روی می تواند در افزایش تعداد سلولهای لمفوسیست T CD₄ و کاهش عفونتهای باکتریائی در میان بیماران مبتلا به ویروس HIV موثر باشد. افزایش روی در بدن، بسیاری از مشکلات ناباروری مردان و زنان را در افرادی که از کمبود روی رنج می برند را مرتفع ساخته است. میزان مناسب و کافی روی در بدن برای شکل دهی مناسب به بلوغ اسپرماتوز ضروری و حیاتی است. فلز روی در موارد مربوط به زنان باردار نقش مهی ایفا می کند. و نقصان و آسیب در متابولسیم روی می تواند تاثیرات معکوسی بر شخص باردار و بر رشد جنینی داشته باشد. فلز روی حتی بر روی کودک و نوزاد تازه متولد شده نیز موثر است از آنجایی که تنها راه ورود روی به بدن از طریق شیر مادر است. (در ماههای اولیه زندگی) کودکان نارس حتی بیشتر در خطر ابتلا به کمبود روی می باشند.

مطالعه اثرات تداخلی روی در جذب و انتقال آهنمسموم کنندگیدیدگاه فیزیولوژیکی

دانلود کاربرد میکروارگانیزم ها (زیرسازواره ها) در تولید آنتی بیوتیک ها پادزیست ها و ارتباط آن با صنعت

کاربرد میکروارگانیزم ها (زیرسازواره ها) در تولید آنتی بیوتیک ها پادزیست ها و ارتباط آن با صنعت

بنام او که نامش درمان دلهای خسته، یادش شفای قلبهای شکسته و معرفتش معراج عارفان است دنیایی که ما در آن زندگی می کنیم، از میلیون ها سال نوری در عمق فضا گرفته تا هزاران کیلومتر در اعماق زمین از دشت ها و جنگلها و کوهستانها گرفته تا دریاها و اقیانوس های بیکران، همه و همه دارای اسرار ناشناخته و رموز کشف نشده ای هستند، که در ذهن بشر چراها و چگونه هایی ر

دسته بندی	داروسازی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	56 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	139

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست پیوست:

گزارش

جدیدترین اخبار

جداول

جدول شماره یک

جدول شماره دو

جدول شماره سه

جدول شماره چهار

جدول شماره پنج

تصاویر

تصویر شماره 1

تصویر شماره 2

تصویر شماره 3

تصویر شماره 4

تصویر شماره 5

تصویر شماره 6

تصویر شماره 7

تصویر شماره 8

تصویر شماره 9

تصویر شماره 10

تصویر شماره 11

تصویر شماره 12

واژه نامه

مقدمه :

بنام او که نامش درمان دلهای خسته، یادش شفای قلبهای شکسته و معرفتش معراج عارفان است. دنیایی که ما در آن زندگی می کنیم، از میلیون ها سال نوری در عمق فضا گرفته تا هزاران کیلومتر در اعماق زمین از دشت ها و جنگلها و کوهستانها گرفته تا دریاها و اقیانوس های بیکران، همه و همه دارای اسرار ناشناخته و رموز کشف نشده ای هستند، که در ذهن بشر چراها و چگونه هایی را پدید می آورد و پاسخ به این سؤالات یک نیاز اساسی برای هر فرد محسوب می شود. بشر از همان ابتدا درصد پاسخ به این نیاز خود برآمده است و گام هایی را در زمینه های مختلف علم برداشته است. از زمان انسان اولیه تا انسان غرق در زندگی ماشینی قرن بیست و یکم این اکتشافات به طرق مختلف ثبت شده اند تا همگان از آنها بهره ببرند. ما نیز با بهره گیری از این نتایج و تحقیقات به ثبت رسیده و تلاش خود این تحقیق را گردآوری نموده ایم تا گامی هر چند کوچک در راه بی پایان علم در زمینه میکروارگانیسم ها برداشته باشیم. میکروارگانیسم ها، قدیمی ترین موجودات زنده روی زمین هستند ولی چون اندازه آنها بسیار کوچک است از آخرین موجوداتی هستند که شناخته شده اند. این موجودات اهمیت ویژه ای برای انسان دارند. از ملموس ترین اثرات میکروارگانیسم ها بر روی جهان اطراف ما تجزیه است، اگر میکروارگانیسم ها نبودند نفتی هم وجود نداشت و یا اینکه جهان مملو از برگهای تجزیه نشده بود. همچنین بعد از شناخته شدن میکروارگانیسم ها پیشرفت قابل توجهی درامر بهداشت حاصل گردیده است از جمله تولید آنتی بیوتیکها چرا که دانشمندان با مطالعه میکروارگانیسمهای مفید و مضر(80% مفید و 20% پاتوژن یا بیماری زا) و با استفاده از علم میکروبیولوژی که همان علم مطالعه و شناخته میکروارگانیسم هاست طول عمر آدمی را افزایش داده اند و دیگر از اپیدمی های کشنده نظیر آبله، طاعون، سرخک، دیفتری و ... همانند گذشته خبری نیست.

در صنعت نیز آدمی با استفاده از علم بیوتکنولوژی و نقش ارگانیسم ها به عنوان کاتالیست از میکروارگانیسم ها استفاده کرده است. در واقع میکروبیولوژی صنعتی، واژه ای قدیمی است که در مورد استفاده میکروارگانیسم ها در صنعت بیان شده است و امروزه آن را به تکنولوژی میکروبی Microbial Technalogy تغییر داده اند. میکروارگانیسم ها در صنعت کاربردهایی فراوان دارند. در صنایع غذایی، پزشکی و استخراج منابع و معادن و ... که مربوط به همان تکنولوژی میکروبی است که در ادامه بیشتر با آن آشنا خواهیم شد.

روش تحقیق و جمع آوری اطلاعات :

1-بخش عمده این تحقیق با استفاده از روش کتابخانه ای گردآوری شده است. بدین ترتیب که ما با مراجعه کردن به کتابخانه های عمومی در سطح شهر از جمله کتابخانه های امیرکبیر و امام خمینی و .... منابع و مآخذی را که می توانست به ما در انجام این تحقیق کمک کند از طریق نام کتاب، نوع موضوع و یا نام مؤلف کتاب و نیز برگردان های موجود در کتابخانه ها جمع آوری کردیم. پس از مطالعه این کتاب ها و استخراج کلمات دشوار ویافتن معانی آن ها در دایره المعارف های پزشکی، توانستیم بهره برداری لازم از این کتاب ها را انجام دهیم.

2-روش دوم ما در این تحقیق استفاده از سایت های اینترنتی برای دست یافتن به آخرین اخبار بوده است که در بخش منابع و مآخذ آدرس دقیق آن ها ذکر شده است.

3-مصاحبه با دو نفر از کارشناسان ارشد رشته میکروبیولوژی و تهیه گزارش و فیلمبرداری از صحبتها و کارهای عملی این عزیزان در آزمایشگاه رازی و شرکت نفت کرج نیز باعث گسترده شدن دامنه اطلاعات ما در این زمینه شد.

هدف تحقیق:

هر فردی با زندگی در اجتماع و رشد و تکامل، سؤالهایی در ذهنش ایجاد می شود. که به دنبال یافتن پاسخ آن سوال ها مسیری را پیش می گیرد تا در انتها به هدف نهایی اش که در واقع پاسخ به آن سوالات است دست پیدا کند. زمانی که موضوع این پژوهش مطرح گردید در ذهن ما سؤالاتی ایجاد شد که به دنبال یافتن پاسخ برای سوالاتی نظیر اینکه اصلاً میکروارگانیسم ها چه هستند؟ منشأ تولید آن ها چیست و آن ها چگونه به وجود آمده اند؟ آیا آنها تقسیم بندی خاصی دارند یا تنها به یک گروه محدود می شوند؟ ویژگی های آنها چیست؟ این موجودات چه نقشی در زندگی ما انسان ها می توانند داشته باشند؟ آیا ما با آنها تماس مستقیم داریم یا اینکه به طور غیر مستقیم از آنها بهره می بریم؟ فواید و ضرر های آنها چیست؟ تأثیر آنها بر صنعت چیست و آنها منجر به تولید کدام مواد صنعتی می شوند؟ آیا ما در علم پزشکی هم می توانیم از آنها کمک بگیریم؟ در تولید فرآورده های دارویی نظیر آنتی بیوتیک چطور؟ آنتی بیوتیک اصلا از چه ماده ای ساخته شده و مکانیسم عمل آن چگونه است؟ میکروارگانیسمها چگونه در تمام زمان ها وجود دارند و شیوه های تکثیر و تولیدمثل آن ها چگونه است؟ با همکاری یکدیگر و همت و تلاش فراوان این پژوهش را انجام دادیم تا بتوانیم به قسمتی از سوالهای درون مغزمان پاسخ دهیم که همین هم شد و حدود 90% از سوالات ما پاسخ داده شد و ما با انجام این پژوهش و همکاری خوبی که با یکدیگر داشتیم، توانستیم در این امتحان که سوالات آن به صورت فهرست وار در ذهنمان حک شده بود نمره خوبی کسب کنیم.

چکیده :

امروزه با مطالعات فراوانی که دانشمندان در عرصه های مختلف انجام داده اند، می توان بی اغراق ادعا کرد که استفاده از میکروارگانیسم ها انقلاب عظیمی در همه ابعاد زندگی انسان به وجود آورده است. بشر با شناخت میکروارگانیسم ها از گذشته تا کنون هم توانسته فعالیت های نامناسب آنها را بر زندگی انسان کنترل کند. در واقع از آنها بر علیه خودشان استفاده کند وهم از آنها در زمینه های گوناگون بهره ببرد.

در حال حاضر شاهد کاربرد میکروارگانیسم ها در تولید انواع محصولات دارویی از جمله آنتی بیوتیک ها هستیم. و یا از دیگ مواد حاصل از متابولیت آنها برای مصارف پزشکی و افزودنی های غذایی نظیر الکل ها، و یتامین ها، آنزیم ها و ... بهره می بریم.

همچنین در صنعت شاهد نقش موثر این موجودات ریز در زمینه های مختلف هستیم.

ما در این تحقیق سعی نموده ایم ابتدا با شناخت کامل از میکروارگانیسم ها، انواع، تاریخچه و منشأ آنها به کاربرد این موجودات در همه زندگی انسان پی ببریم همانند نقش آنها در سلامت انسان و افزایش طول عمر آدمی و یا پیشرفت صنعت و فناوری که صد البته همه کاربردهای این ریز سازواره ها با شناخت و طبق قوانین علم زیست شناسی میسر می گردد.

بخش 1) میکروارگانیسم ها و تاریخچه آنها

میکروارگانیسم ها موجودات ریز میکروسکپی هستند که با چشم دیده نمی شوند و طول آنها کمتر از 1mm می باشد. این ریزسازواره ها با وجود تشکیلات ساده شان قادر به فعالیت های اساسی فیزیولوژی هستند که موجودات آلی با ساختمان چند سلولی این کارها را انجام می دهند.

تاریخچه ی میکروارگانیسم ها

جهان میکروارگانیسم ها (میکروب ها) را اولین بار تاجری هلندی به نام آنتوان وان لیونهوک مشاهده کرد. او با میکروسکوپ های ساده ای که ساخته بود، دانه های گیاهی، مو، آب، شیر، خون، بزاق، چرک لثه و اطراف دندان را مورد بررسی قرار داد و توانست قسمت های مختلف گیاهان، گلبول های خون و از همه مهمتر باکتری هایی را که امروزه می شناسیم ببیند و شکل آنها را ترسیم کند.

بعد از لیونهوک میکروسکوپ به تدریج تکمیل شد و به صورت امروزی در آمد. دانشمندان مختلف از جمله پاستور کم کم به کارهای میکروسکوپی پرداختند و نتایج خوبی را به دست آوردند. در واقع بعد از آنکه لیونهوک نشان داد که موجودات میکروسکوپی زیادی در طبیعت وجود دارند، دانشمندان راجع به منشأ این موجودات ریز میکروسکوپی مشتاق به مطالعه شدند. در زمینه مبدأ میکروارگانیسم ها از ابتدا دو نظریه مطرح شد :

1) برخی از دانشمندان عقیده داشتند که این موجودات ریز میکروسکوپی (میکروارگانیسمها) خود به خود و از مواد بیجان بوجود آمده اند. که این نظریه تا سالهای زیادی بدون اثبات پذیرفته شده بود. بعد از سال یک کشیش ایتالیایی به نام «لازارو اسپالانزانی[1]» ثابت کرد :

2) میکروارگانیسم ها نیز مانند جانوران و گیاهان از همنوعان خود به وجود می آیند. که این نظریه تا کنون هم پابرجاست.

بخش 2) انواع میکروارگانیزم ها

میکروارگانیسم ها شامل : باکتری ها[2]، قارچ ها[3]، ویروسها[4]، جلبکها[5]، پروتوزواها[6]، گلسنگ ها، مخمرها و کپک ها هستند که در نگاه کلی تر می توان به ریکتزیاها، لوورها، سسیانو با کتریها، کلامیدها و میکوپلاسماها هم اشاره کرد.

«باکتری ها» :

از نظر تعداد، باکتری ها بزرگترین گروه میکروارگانیسمها در مقایسه با سایر جمعیت آن است. باکتریها برای رشد به منبع کربن و انرژی نیاز دارند. برای انواعی از باکتری هایی که جهت اغلب عملیاتهای بیولوژیکی به کاربرده می شوند یک ترکیب آلی بعنوان منبع کربن و انرژی مورد استفاده قرار می گیرد. بدین صورت که میکروارگانیسم ماده ای آلی را اکسید نموده و مصرف می نماید.

برای سایر باکتری ها مانند کموسنتیک اتوتروفها یا کمولیتوتروفها منبع انرژی از اکسیداسیون یک ترکیب غیر آلی تأمین گشته که این منبع، کربن و کربن دی اکسید می باشد.

باکتری ها به عنوان یک گروه عمومی در ابتدا بر اساس اختلالات فیزیولوژی و مورفولوژی با استفاده از گوناگونی خصوصیات متابولیکی- فیزیکی خود، برای موقعیتشان تقسیم بندی می شوند. در واقع پاسخ گروه های مختلف باکتری به اکسیژن منجر به طبقه بندی آنها در سه دسته می شود :

دسته اول : باکتری های هوازی هستند که جهت رشد و فعالیت به اکسیژن نیازمند دارند.

دسته دوم : باکتری های غیر هوازی اختیاری که قادر به رشد محدود یافته در حضور و یا عدم حضور اکسیژن می باشند.

دسته سوم : باکتری های غیر هوازی حقیقی که فقط در محیط های عاری از اکسیژن رشد می نمایند.

از نظر درجه حرارت، تعداد زیادی از گونه های باکتری توانایی مقاومت در مقابل درجه حرارت پایین را دارند و در طی ماه های سرد زمستان در خاک یخ زده به سر می برند.

در مورد مناطقی که 8 تا 9 ماه از سال یخبندان می باشد و درجه حرارت محیط از تجاوز نمی نماید. میکروارگانیسم های سرمادوست به بیش از Kg 10⁶ می رسد. در این شرایط باکتری هایی که تحمل درجه حرارت پایین را دارند. در حالت خوابیده باقی مانده و در فصل بهار در شرایط جدید فعالیت خود را شروع می نمایند. گونه ای دیگر از باکتریها در شرایط گرم وخشک که رشد متوقف می شود، یافت می شوند که از جمله آنها می توان به باسیلهای اسپورزا اشاره کرد.

در صورت وجود داشتن نیتروژن کافی، قبل از افزودن مواد آلی، باکتری ها و قارچها اولین میکروارگانیسمهایی هستند که در هر اکوسیستمی شروع به رشد می نمایند ولی در محیط های اسیدی این گروه میکروبی غالبا کمتر از یک درصد تعداد کل میکروبهای زنده را تشکیل می دهد.

ساختار باکتری ها :

1-هسته باکتری ها : باکتری ها پروکاریوتند و بر خلاف یوکاریوت ها، ماده ای وراثتی آنها درون هسته سازمان نیافته قرار دارد.

اندازه سلولی : بیش تر باکتری ها در حدود 1µ m قطر دارند. سلولهای یوکاریوتی به طور متوسط 10 برابر بزرگتر از باکتریها که پروکاریوتند هستند.

3-چند سلولی بودن : باکتری های تک سلولی اند.[7] گاهی بعضی از باکتریها به هم می چسبند و ساختارهای رشته مانندی را پدید می آورند. اما نمی توان چنین ساختارهایی را پر سلولی نامید و در واقع سیتوپلاسم آنها ارتباط مستقیمی با یکدیگر ندارد.

4-تولیدمثل : باکتری ها از تقسیم دوتایی تولید مثل می کنند. کروموزوم باکتری از DNA حلقوی تشکیل شده است اما کروموزوم های یوکاریوتی حاوی DNA خطی هستند باکتری ها به یکی از سه شکل : با سیلوس (میله ای شکل)، کوکوس(کروی شکل) و اسپیریلیوم(مارپیچی شکل) دیده می شوند و به دو دسته کلی آرکی باکتری و یوباکتری طبقه بندی می شوند. (مراجعه به شکل شماره )

بیش تر بویی که از خاک استشمام می شود به دلیل باکتریهای هتروتروف است که به همراه قارچها، تجزیه کننده های اصلی دنیا می باشند. باکتری ها را بر اساس نوع دیواره سلولی آنها به دو گروه تقسیم می کنند :

گرم-مثبت و گرم-منفی، وقتی که با یک عفونت بیمار می شویم، یکی از اولین مواردی که پزشک درباره باکتری مسبب بیماری می خواهد بداند، واکنش گرم آنهاست چرا که باکتری های g^- و g⁺ توسط آنتی بیوتیک های گوناگون نابود می شوند. پس دانستن واکنش گرم باکتری ها مهم است چون حساسیت باکتریها به آنتی بیوتیک ها متفاوت است و این تفاوت باعث تجویز بهترین نوع آنتی بیوتیک علیه بیماری می شود. اختلاف باکتری های گرم مثبت وگرم منفی در این است که باکتری های گرم-مثبت نسبت به باکتریهای گرم-منفی، لایه پپتیدی و گلیکانی ضخیم تری دارند.

میکروارگانیسم ها و تاریخچه آنهاانواع میکروارگانیزم هاساختار باکتری ها

دانلود طراحی و پیاده سازی وب سایت فروشگاه رسانه های صورتی و تصویری به صورت پویا

طراحی و پیاده سازی وب سایت فروشگاه رسانه های صورتی و تصویری به صورت پویا

نیاز اساتید به داشتن سایت های پویا، ما را بر آن داشت تا تحقیقات خود را در زمینه آشنایی با زبان های برنامه نویسی آغاز کنیم پس از انجام بررسی های لازم و با توجه به قابلیت های زبان برنامه نویسی PHP، به خصوص ارتباط با سرویس دهنده MySQL و استفاده از وب سرور Apache، موجب شد تا زبان PHP و بانک اطلاعاتی MySQL را برای پیاده سازی این سایت انتخاب کنیم

دسته بندی	قالب سایت
فرمت فایل	doc
حجم فایل	524 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	123

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 8044

تمام فایل ها

فهرست مطالب

فصل اول: مقدمه 1

1-1: عنوان تحقیق 2

2-1 : مکان تحقیق 2

فصل دوم: نصب آپاچی ، پی-اچ-پی و مای-اس-کیو-ال 3

2-1: نصب وب سرور آپاچی 4

2-1-1 : دلیل استفاده از وب سرور آپاچی 4

2-1-2 : نصب برنامه آپاچی 4

2-1-3 : اطمینان از صحت نصب برنامه آپاچی 8

2-2 : نصب پی-اچ-پی 9

2-2-1 : اهمیت زبان اسکریپت نویسی پی-اچ-پی 9

2-2-2: نصب پی-اچ-پی 10

2-2-3 : اطمینان از صحت عملکرد پی-اچ-پی 12

2-3 نصب MYSQL 13

2-3-1 : مقدمه‌ای بر MYSQL 13

2-3-2 : نصب MYSQL 14

فصل سوم: گاه کلی بر زبان‌های برنامه نویسی اچ-تی-ام-ال ، جاوا اسکریپت و پی-اچ-پی 16

3-1: نگاه کلی بر دستورات اچ-تی-ام-ال 17

3-1-1: شکل کلی دستورات 17

3-1-2 : تعریف جدول 19

3-1-3 : فرم‌ها و پرسش نامه‌ها 20

3-2: نگاه کلی بر زبان برنامه نویسی جاوا اسکریپت 26

3-2-1: ویژگی‌های جاوا اسکریپت در سرویس گیرنده 27

3-2-2 : جاوا اسکریپت چه کارهایی را انجام نمی دهد 28

3-2-3 : ساختار لغوی جاوا اسکریپت 29

3-3 : نگاه کلی بر دستورات زبان PHP 29

3-3-1: مقدمات زبان PHP 29

3-3-2 : به کارگیری آرایه 34

3-3-3: شکل کلی تعریف تابع 37

3-3-4: کار کردن با دایرکتوری‌ها 41

3-3-5 : اتصال با سرویس‌دهنده MYSQL 43

3-3-6: پیاده‌سازی تماس‌های ساده 46

فصل چهارم ‍: پیاده سازی سایت فروشگاه رسانه صوتی و تصویری 48

4-1 : مقدمه 49

4-1-1 : ساخت کاتالوگ آن‌لاین 49

4-1-2 : ردیابی خرید مشتری در فروشگاه 49

4-1-3 : جستجوی رسانه 50

4-1-4 : ورود و خروج کاربر 50

4-1-5 : واسط مدیریتی 50

4-1-6 : اجزای سیستم 50

4-2 : پیاده‌سازی بانک اطلاعاتی 53

4-3 : پیاده‌سازی کاتالوگ آن‌لاین 54

4-4 : جستجو 55

4-5 : ورود و خروج کاربر 56

4-6 : تغییر کلمه عبور 62

4-7 : پیاده سازی خرید 73

4-8 : مشاهده کارت خرید 76

4-9 : افزودن رسانه به کارت 79

4-10 : انجام تغییرات در کارت خرید 81

4-11 : صفحه خروج از فروشگاه 81

4-12 : پیاده سازی واسط مدیریتی 86

4-12-1 : افزودن آیتم‌ها 88

4-12-2 : مشاهده لیست‌ها 94

4-12-3 : ویرایش 100

4-13 : نمایش تصویر 108

نتیجه گیری.................................... 110

منابع و ماخذ 111

1-1: عنوان تحقیق

طراحی و پیاده سازی وب سایت فروشگاه رسانه های صوتی و تصویری به صورت پویا

نیاز اساتید به داشتن سایت های پویا، ما را بر آن داشت تا تحقیقات خود را در زمینه آشنایی با زبان های برنامه نویسی آغاز کنیم. پس از انجام بررسی های لازم و با توجه به قابلیت های زبان برنامه نویسی PHP، به خصوص ارتباط با سرویس دهنده MySQL و استفاده از وب سرور Apache، موجب شد تا زبان PHP و بانک اطلاعاتی MySQL را برای پیاده سازی این سایت انتخاب کنیم.

2-1 : مکان تحقیق

دانشگاه امام رضا (ع) از سال 1378 با تئجه به امکانات گسترده آستان قدس رضوی و سازمان تربیت بدنی و با مجوز شورای گسترش، وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری، مبادرت به پذیرش دانشجو در دو رشته کتابداری و تربیت بدنی، از طریق کنکور سراسری نمود.

در سال 1380 رشته مترجمی زبان انگلیسی، در 1381 دو رشته مهندسی کامپیوتر و نیز کارشناسی حسابداری و از تیرماه 1384 رشته مدیریت بازرگانی، به جمع رشته های دانشگاه افزوده شد.

لازم به توضیح است که در بین 48 موسسه آموزش عالی و غیر انتفاعی، امام رضا(ع) از نظر سرانه فضای آموزشی، فضای رفاهی، کتب و نشریات و مرکز رایانه، مقام بالایی را در کل کشور دارد.

فصل دوم

نصب آپاچی، پی- اچ- پی، مای-اس-کیو-ال

نصب آپاچی[1] ، پی-اچ-پی[2] و مای-اس-کیو-ال[3]

2-1: نصب وب سرور آپاچی

2-1-1 : دلیل استفاده از وب سرور آپاچی

حقیقت این است که وب سرور آپاچی به یکی از عوامل موفقیت وب تبدیل شده است. با وجودی که این ادعا ممکن است برای عده‌ای ناخوشایند باشد، اما دلیل زیادی برای اثبات این واقعیت وجود دارد. بررسی‌های اخیر حاکی از آن است که بیشترین وب سایت‌های موجود در حال حاضر از وب سرور آپاچی به عنوان سرویس دهنده وب استفاده می‌کنند. این دلایل را می‌توان علت این موفقیت برشمرد:

• آپاچی رایگان است.
• کد منبع آپاچی به رایگان در دسترس است. ( به این گونه نرم‌‌افزارها اصطلاحاً "کدباز" یا open source گفته می‌شود.)
• آپاچی بر روی مجموعه‌ای بسیار متنوعی از سیستم‌های عامل قابل استفاده است.
• آپاچی دائماً در حال توسعه و افزایش قابلیت‌های جدید است.
• آپاچی بسیار توانمند بوده و به واسطه طراحی ماجولار، به راحتی قابل توسعه است.

2-1-2 : نصب برنامه آپاچی

با وجودی که وب سروی آپاچی کاملا بر مشخصات پروتکل HTTP منطبق است، فرآیند نصب آن به سادگی نصب هر برنامه کاربردی دیگر است. از آن جا که آپاچی برنامه ای از نوع سرور است، پس از نصب آن لازم است ملاحظاتی را در ارتباط با امنیت سیستم میزبان مد نظر قرار دهیم.

نصب آپاچی تحت سیستم عامل ویندوز

برای نصب آپاچی تحت سیستم عامل ویندوز، ابتدا لازم است فایل نصب برنامه مربوطه را در اختیار داشته باشید. نام کامل این فایل به قرار زیر است:

apache-2.0.*-win32-x86-no-ssl.msi

با وجودی که نصب وب سرور آپاچی تحت سیستم عامل ویندوز 9x یا ME امکان پذیر است، توصیه می‌کنیم از انجام آن صرفنظر کنید. در مقایسه با این دو محیط، ویندوزNt, 2000 و Xp محیط پایدارتر و ایمن تر برای تمامی برنامه‌های سرور، از جمله وب سرور آپاچی محسوب می‌شوند. دستورالعمل‌هایی که در ادامه ملاحظه می‌کنید به نصب این وب سرور تحت سیستم عاملی از نوع windows 2000 professional مربوط است.

این فایل را در یک فهرست موقت قرار داده و سپس این دستورالعمل‌ها را به ترتیب جهت نصب آپاچی اجرا کنید:

1- با عنوان مدیر سیستم ( اصطلاحا Administrator) وارد سیستم شوید.

2- پس از یافتن فایل بر روی آن دابل کلیک کنید تا فرآیند نصب وب سرور آپاچی عملا آغاز شود.

3- همان گونه که در شکل 2-1 مشاهده می‌کنید، برنامه نصب وب سرور آپاچی مانند هر برنامه نصب دیگری تحت سیستم عامل ویندوز با بهره گیر از یک ویزارد قالب بندی شده است.

شکل 2-1

4- دکمه Next را جهت ادامه عملیات کلیک کنید. پس از مطالعه سند License Agreement که شرایط استفاده از نرم افزار را مشخص می‌کند آن رامورد تایید قرار داده و در ادامه بار دیگر دکمه Next را کلیک کنید.

5- با این اقدام کادر محاوره ای دیگری ظاهر می‌شود و اطلاعات بسیار مفیدی را در باره استفاده از وب سرور آپاچی تحت سیستم عامل ویندوز نمایش می‌دهد. این اطلاعات به ویژه برای مبتدیان با ارزش است.

6- در کادر محاوره ای بعدی، که شکل 2-2 نمایی از آن را نشان می‌دهد لازم است اطلاعات مربوط به سرور را مشخص کنید. منبع این اطلاعات همان سیستم عامل میزبانی است که وب سرور را بر روی آن نصب می‌کنید. معمولا مقادیر پیش فرض در فیلدهای متنی موجود دراین کادر محاوره ای مناسب هستند. با این حال پیش از کلیک مجدد دکمه Next حتما این مقادیر را مورد بازبینی قرار داده و در صورت نیاز آن‌ها را با مقادیر مناسب تری جایگزین کنید.

شکل 2-2

در این کادر محاوره ای فیلد متنی Network Domain نام حوزه میزبان وب سرور آپاچی رامشخص می‌کند. از آن جا که وب سرور را در قالب یک شبکه داخلی مورد استفاده قرار خواهیم داد، به جای مشخصه‌های .com، .org، یا سایر حوزه‌های سطح بالا از مشخصه local استفاده کنید. در فیلد server name باید نام کامپیوتر میزبان را به طور کامل یعنی با مشخص کردن نام حوزه مربوطه وارد کنید. دو گزینه موجود در پایین این کادر محاوره ای نحوه اجرای وب سرور را مشخص می‌کنند. توصیه می‌کنیم گزینه پیش فرض for all users, on port 80, as a sevice--Recommended را به عنوان گزینه منتخب قبول کنید. در نهایت دکمه Next را پس از تعیین مقادیر فیلدها و انتخاب گزینه مورد نظر کلیک کنید. هر زمان که مایل باشید می‌توانید تنظیمات فوق را با ویرایش فایل‌های مربوط به پیکربندی آپاچی تغییر دهید.

7- کادر محاوره ای بعد امکاناتی را در ارتباط با تعیین موقعیت نصب برنامه آپاچی بر روی‌هارد دیسک و مولفه‌های نرم افزاری مورد نظر در اختیار قرار می‌دهد. برنامه آپاچی به طور پیش فرض در موقعیت C:\ program files\ apache group نصب می‌شود. (بسته به شرایط، ممکن است درایو میزبان با آن چه که در این جا مشاهده می‌کنید متفاوت باشد). همچنین بنا به پیش فرض علاوه بر فایل‌های اجرایی برنامه آپاچی مستندات آن نیز بر روی‌هارد دیسک نصب می‌شود. با این وجود از نصب هدرها و کتابخانه‌ها به طور پیش فرض خودداری به عمل می آید. دکمه Next را بار دیگر به منظور ادامه عملیات کلیک کنید.

8- با این اقدام بار دیگر این شانس را خواهید داشت که موقعیت نصب برنامه آپاچی را بر روی‌هارد دیسک دستخوش تغییر کنید موقعیت پیش فرض را پذیرفته و دکمه Next را جهت ادامه عملیات کلیک کنید.

9- کادر محاوره ای حاصل، شامل تمامی گزینه‌هایی است که قبلا آنها را برای نصب برنامه آپاچی انتخاب کرده اید. به عنوان آخرین شانس می‌توانید مقادیر این گزینه‌ها را اصلاح کنید. برای این کار کافی است دکمه Back را کلیک کرده و مقادیر گزینه‌های مورد نظر را تغییر دهید. در غیر این صورت دکمه install را به منظور آغاز فرآیند نصب برنامه آپاچی کلیک کنید.

10- پس از تکمیل فرآیند نصب کادر محاوره ای دیگری نمایان می‌شود. برای تکمیل کار دکمه Finish را از این کادر محاوره ای کلیک کنید.

پس از نصب وب سرور آپاچی بر روی کامپیوتر میزبان، برنامه سرور به طور خودکار راه اندازی می‌شود. برای اطلاع از این که برنامه سرور در حال اجراست یا خیر، کافی است آیکن آپاچی service monitor از بخش system tray واقع در نوار وظیفه رامورد توجه قرار دهید. شکل 2-3 نمایی از این آیکن را نشان می دهد.

شکل 2-3

چنان چه این آیکن حاوی یک علامت پیکان سبز رنگ باشد برنامه سرور در حال اجراست. اما در صورتی که آیکن مزبور حاوی یک دایره توپر قرمز رنگ باشد، برنامه سرور در حال اجرا نیست. برای مشاهده پنجره آپاچی service monitor کافی است روی آیکن مذکور دوبار کلیک کنید.

2-1-3 : اطمینان از صحت نصب برنامه آپاچی

پس از نصب و راه اندازی برنامه آپاچی به منظور اطمینان از صحت عملیات به سادگی می‌توانید مرورگر اینترنت خود را باز کرده و نام ماشین میزبان وب سرور آپاچی را در فیلد آدرس آن بنویسید. بر روی ماشین میزبان وب سرور آپاچی کافی است آدرس زیر را در فیلد آدرس مرور گر اینترنت وارد کنید:

http://localhost

با این اقدام باید نتیجه ای شبیه به شکل 2-4 را مشاهده کنید. در صورتی که با استفاده از کامپیوتر دیگری به ماشین میزبان وب سرور آپاچی متصل شده اید. کافی است عبارت localhost را در آدرس فوق با نام کامل آن اصطلاحا fully qualified name یا آدرس IP مربوطه جایگزین کنید.

شکل 2-4

2-2 : نصب پی-اچ-پی

2-2-1 : اهمیت زبان اسکریپت نویسی پی-اچ-پی

پروتکل HTTP مکانیزمی برای تحویل محتوا به شیوه غیر پویاست. این مکانیزم بسیار ساده است به طوری که برنامه کلاینت صفحه ای را درخواست کرده و برنامه سرور آن را در اختیار قرار می‌دهد. با پیشرفت اسکریپت نویسی در سمت سرور که البته فراتر از مشخصات پروتکل HTTP است، توسعه دهندگان برنامه‌های کاربردی وب کنترل بیشتری را بر روی محتوا در اختیار داشته و قادرند در خواست‌های دریافتی از برنامه‌های کلاینت مختلف را در ارتباط با یک صفحه واحد به طور مجزا و متنوع پاسخ دهند.

Hypertext Preprocessor یا به اختصار پی-اچ-پی عنوان یک زبان اسکریپت نویسی همه منظور بوده و دارای ویژگی‌های زیر است:

• پی-اچ-پی کد باز است
• · اسکریپت‌های نوشته شده به زبان پی-اچ-پی پیش از ارسال صفحه مورد نظر به برنامه کلاینت روی ماشین سرور به اجرا در می‌آیند.
• ساختار و دستور زبان پی-اچ-پی مشابه زبان برنامه نویسی پرل است.
• · پی-اچ-پی دارای قابلیتهای بسیار توانمندی در زمینه پشتیبانی از پروتکل HTTP است.
• · اسکریپت‌های نوشته شده به زبان پی-اچ-پی را می‌توان در فایل واحدی به همراه کدهای اچ-تی-ام-ال مستقر کرد.
• · پی-اچ-پی دارای ماجول‌هایی برای ارتباط با سایر تکنولوژی‌ها از جمله تکنولوژی MySQL است.

اهمیت پی-اچ-پی در این حقیقت نهفته است که اسکریپت‌های نوشته شده به این زبان پیش از تحویل داده‌ها به برنامه کلاینتی که آنها را مورد درخواست قرار داده است به اجرا در می‌آیند. چنان که پیش از این نیز اشاره شد، هدف از ایجاد پی-اچ-پی تحویل محتوای پویا از طریق پروتکل HTTP بوده است. این هدف به واسطه مکانیزم‌های سیستم پی-اچ-پی تامین می‌شود.

کد منبع پی-اچ-پی نیز به مانند وب سرور Apache به صورت رایگان قابل دستیابی است. در واقع شرایط سختی برای بهره برداری از کد منبع آن وضع نشده است. زبان پی-اچ-پی از پشتیبانی جامعه کاربران نرم افزارهای کد باز و سایر تکنولوژی‌ها بهره می‌برد. وب سایت مربوط به این زبان اسکریپت نویسی به آدرس http://www.PHP.net به لحاظ توزیع نرم افزار و تدوین مستندات مربوطه، پشتیبانی خوبی را به عمل می‌آورد.

2-2-2: نصب پی-اچ-پی

نصب پی-اچ-پی تحت سیستم عامل ویندوز

با وجودی که فرآیند نصب پی-اچ-پی تحت سیستم عامل ویندوز به صورت دستی انجام می‌شود. اما انجام آن بسیار ساده است. برای این منظور کافی است آرشیو فایل‌های اجرایی پی-اچ-پی را که در قالب ZIP منتشر می‌شود از وب سایت مربوطه بارگذاری کرده و آن را در موقعیت دلخواهی از فایل سیستم باز کنید و در انتها فایل‌های به خصوصی از این آرشیو را به موقعیت‌های از پیش تعیین شده منتقل کنید.

پی-اچ-پی نیز به مانند وب سرور Apache تحت نسخه‌های مختلفی از سیستم عامل ویندوز قابل نصب و بهره برداری است. با این وجود به لحاظ پایداری و مسایل امنیتی توصیه می‌کنیم برای این کار از نسخه سرور این سیستم عامل از جمله Windows 2000 Pro , Windows NT یا Windows XP Pro استفاده کنید.

از صفحه اصلی وب سایت رسمی پی-اچ-پی پیوند Download را کلیک کرده و سپس در صفحه حاصل، ارشیو تحت ویندوز پی-اچ-پی را به منظور بارگذاری بر روی کامپیوتر خود انتخاب کنید.

با استفاده از یک برنامه کمکی فشرده سازی، هم چون Winzip فایل آرشیوبارگذاری شده را در موقعیتی از فایل سیستم که مایل به نصب پی-اچ-پی هستید باز کنید. برای مثال ممکن است مایل باشید فایل آرشیو را در فهرست ریشه سیستم فایل باز کنید. مطمئن شوید که طی این فرآیند تمامی فهرست‌ها مطابق انتظار ایجاد شده باشند.

پس از باز کردن فایل آرشیو به شیوه فوق فهرستی با عنوان php-version-win32 ایجاد می‌شود. متغیر version در نام فهرست مذکور اشاره به شماره ویرایش پی-اچ-پی دارد.

جهت تکمیل فرآیند نصب پی-اچ-پی لازم است اقدامات زیر را انجام دهید:

1- ابتدا یک کپی پشتیبان از فایلphp.ini-dist ( که اکنون در فهرست php-version-win32 واقع است) تهیه کرده و سپس نام آن را به php-ini تغییر دهید. فایل حاصل را با توجه به نوع سیستم عامل ویندوز مورد استفاده در فهرست winnt یا windows کپی کنید.

2- فایل پی-اچ-پی4.dll راکه آن هم در فهرست php-version-wind32 واقع است، بسته به نوع سیستم عامل ویندوز مورد استفاده در فهرست windows\system یا winnt\system کپی کنید.

3- فایل پی-اچ-پی.ini را مورد ویرایش قرار دهید و مسیر تعیین شده توسط پارامتر extension-dir را به فهرست میزبان پی-اچ-پی یعنی php-version-win32 تغیر دهید. برای مثال در صورتی که فهرست php-4.2.2-win32 فهرست میزبان پی-اچ-پی باشد، این تغییر را باید به صورت زیر انجام دهید:

extension_dir = c:\php-4.2.2-win32.

بهره گیری از پی-اچ-پی به همراه وب سرور Apache

برای این که وب سرور Apache را وادار به سرویس دهی به پی-اچ-پی کنید، لازم است اقداماتی را انجام دهید. نکته مهم دراین رابطه آن است که Apache باید قادر به تشخیص اسناد پی-اچ-پی بوده و آنها را به مفسری که قادر به تفسیر این گونه اسناد است،‌ هدایت کند. در قسمت‌های بعدی نحوه ایجاد این هماهنگی را تحت سیستم عامل ویندوز مورد بررسی قرار می‌دهیم.

2-2-3 : اطمینان از صحت عملکرد پی-اچ-پی

جهت اطمینان از صحت عملکرد پی-اچ-پی کافی است برنامه اسکریپت بسیار کوچکی را که به زبان پی-اچ-پی نوشته شده است از وب سرور Apache درخواست کنیم. برای این منظور باید فایل متنی را در زیر فهرستی از فهرست میزبان Apache که محل نگهداری فایل‌های اچ-تی-ام-ال است، ایجاد کنید. موقعیت این زیر فهرست، که اصطلاحا به Document Root شهرت دارد، با توجه به سیستم عامل میزبان به این قرار است:

• در صورتی که وب سرور Apache را تحت سیستم عامل ویندوز نصب کرده اید، فهرست مزبور در موقعیت C:\Program Files \Apache Group\apache2\htdocs واقع خواهد بود.

برنامه اسکریپ کوتاه بعد را در قالب یک فایل متن ساده وارد کرده و آن را به صورت test . php نامگذاری کنید:

PHPinfo();

?>

اکنون اماده ارزیابی عملکرد پیکربندی Apache و PHP هستیم. برای این کار، برنامه مرورگر اینترنت موجود بر روی ماشین میزبانApache را باز کرده و آدرس http://localhost/test.PHP را در فیلد آدرس آن وارد کنید. با این اقدام با آنچه در شکل 2-5 می بینید رو به رو می شوید.

شکل 2-5

2-3 نصب MYSQL

2-3-1 : مقدمه‌ای بر MYSQL

سرگذشت MYSQL بسیار جالب توجه است. پدید آورندگان این تکنولوژی ابتدا کار خود را با بهره‌گیری از بانک اطلاعاتی دیگری با عنوان mSQL آغاز کرده و سعی داشتند تا با روتین‌های پر سرعت و سطح پایینی که خود اقدام به توسعه آنها کرده بودند به این بانک اطلاعاتی متصل شده و داده‌های موجود در آن را مورد دستیابی و استفاده قرار دهند. با این وجود پس از ارزیابی‌های متعدد به این نتیجه رسیدند که mSQL برای هدفی که آنها دنبال می‌کردند از سرعت مناسبی برخوردار نیست. از این رو شروع به توسعه رابط‌های جدیدی برای دستیابی به بانک اطلاعاتی mSQL کرده و در حد امکان تلاش کردند تا رابط برنامه‌نویسی کاربردیApplication Programming Interface (اصطلاحاً API )، حاصل شباهت بسیاری به رابط موجود در mSQL داشته باشد.

نام فهرست اصلی و همچنین اسامی بسیاری از توابع کتابخانه‌ای که این برنامه‌نویسان در ابتدا توسعه دادند اغلب با پیشوند “MY” همراه بود (ضمناً دختر یکی از ایشان نیز MY نام داشت. اما این که دقیقاً چه کسی پیشوند MY را برای نام این بانک اطلاعاتی انتخاب کرد نامشخص است.)

امروزه MYSQL به یک رقیب بسیار جدی برای بانک‌های اطلاعاتی تجاری تراز اول از جمله سلطان بی‌گفتگوی دنیای بانک‌های اطلاعاتی، یعنی Oracle تبدیل شده است. در حقیقت رده‌بندی اخیر بانک‌های اطلاعاتی موجود حاکی از آن است که نسخه شماره 4x از بانک اطلاعاتی MYSQL بسیار کارآمدتر شده و ویژگی‌های جدیدی از مجله InnoDB (با عنوان قبلی Innobase) که برای پشتیبانی از مکانیرم ACID (نام اختصاری برای اشاره به مجموع ویژگی‌های Atomicity، Consistency، Isolation و Durability ) پیاده سازی شده و از لحاظ کارآیی و قابلیت‌ها آن را به رقیب سرسختی برای بانکهای اطلاعاتی تجاری تبدیل کرده است.

بانک اطلاعاتیMYSQL کد باز بوده و به رایگان می‌توان آن را مورد دستیابی قرار داد. به واسطه طراحی ماجولار و رابط برنامه‌نویسی کاربردی توانمند آن، می‌توان بانک‌های اطلاعاتی قابل اعتمادی را با کمترین هزینه ایجاد کرده و به بهره‌برداری رساند.

2-3-2 : نصب MYSQL

نصب MySQL تحت سیستم عامل ویندوز

نصب نسخه اجراییMYSQL تحت سیستم عامل ویندوز بسیار ساده است این عمل از طریق یک برنامه نصب کننده (با عنوان InstallShield) انجام می‌پذیرد. برای دستیابی به این برنامه می‌توانید به وب سایت MYSQL مراجعه کنید.

فایل فشرده شده در قالب ZIP، شامل برنامه نصب کننده را، پس از بارگذاری از وب سایت مربوطه، در یک فهرست موقت باز کنید و فایل اجرایی setup.exe را به اجرا در آورید. این اقدام موجب راه اندازی برنامه نصب کننده MYSQL خواهد شد.

در ادامه جزییات فرآیند نصب را در قالب چند مرحله بیان می‌کنیم.

1- اولین کادر محاوره ای حاصل از اجرای فایل setup.exe، اطلاعاتی را درباره شماره ویرایش نسخهای از بانک اطلاعاتی MYSOL که در صدد نصب آن هستید نمایش می‌دهد. دکمه Next را برای مشاهده کادر محاوره ای بعدی کلیک کنید.

2- اقدام اخیر از مرحله قبل موجب نمایش کادر محاوره ای بعدی می‌شود. این کادر محاوره ای شامل اطلاعاتی درباره نصب MYSOL، از جمله اطلاعات مفیدی درباره ایجاد فایلی از نوع CNF یا INI برای استفاده ماشین میزبان است. (هر دو نوع فایل فوق فایل‌هایی برای پیکربندی نرم افزار محسوب می‌شوند. CNF کوتاه شدهConfiguration و INI کوتاه شده Initialization است.) این اطلاعات هنگامی مفید است که بخواهد MYQL را در فهرستی به غیر از فهرست C:\mysql نصب کرده یا مایل باشید تا برنامه سرور MySQL را به عنوان یکی از سرویس‌های سیستم عامل میزبان (ویندوز 2000, NT یا XP) اجرا کنید. اطلاعات موجود در این کادر محاوره ای را می‌توانید به منظور مراجعات بعدی در قالب یک فایل متنی ذخیره کنید بار دیگر, دکمه Next را جهت ادامه روند نصب MYSQL و نمایش کادر محاوره ای بعدی کلیک کنید.

3- کادر محاوره ای بعدی با عنوان Choose Destination Location، امکان تعیین فهرست میزبان MYSQL را فراهم می کند.

4- کادر محاوره ای بعدی با عنوان Setup Type امکان تعیین شیوه نصب MYSQL را در اختیار می گذارد. برای این منظور سه شیوه Typical، Compact و Costom پیش بینی شده است.توصیه می شود در این مرحله از شیوه Typical استفاده کنیم.دکمه Next را جهت ادامه عملیات کلیک کنید.

5- با اقدام مذکور برنامه نصب کننده MYSQL کلیه فایل‌های مورد نیاز را در فهرستی که پیش از این در مرحله 3 آن را به عنوان فهرست میزبان مشخص کردید، کپی کرده و پس از تکمیل فرآیند نصب MYSQL، کادر محاوره ای با عنوان Setup Complete را نشان می دهد.

یکی از برنامه‌هایی که به همراه MYSQL نصب می شود، WinMYSQLadmin نام دارد. این برنامه دارای یک رابط گرافیکی است که امکانات مورد نیاز جهت بررسی MYSQL را در اختیار می گذارد. نمایی از این کادر محاوره ای را در شکل 2-6 می بینید.

شکل 2-6

. با استفاده از برنامه مدیریت فایل Windows Explorer، برنامه WinMYSQLadmin را در زیر فهرست bin از فهرست میزبان MYSQL واقع است به اجرا در آورید. با کلیک بر روی عناوین مختلف موجود در قسمت بالای این کادر محاوره ای، از جمله Environment، Start Check و غیره، می توان اطلاعات مفیدی را مشاهده کرد.

فصل سوم

نگاه کلی بر زبان‌های برنامه نویسی اچ-تی-ام-ال ، جاوا اسکریپت و پی-اچ-پی

نگاه کلی بر زبان‌های برنامه نویسی اچ-تی-ام-ال[4] ، جاوا اسکریپت[5] و پی-اچ-پی[6]

3-1: نگاه کلی بر دستورات اچ-تی-ام-ال

آشنایی با اچ-تی-ام-ال برای ساخت صفحات وب، حتی با پی-اج-پی از ضروریات است. وقتی صفحات وب خود را با استفاده از ویژوال استودیو نت و با هر زبان برنامه سازی از جمله ویژوال بیسیک نت می نویسید، کد اچ-تی-ام-ال متناظر آن توسط سیستم تولید می شود. با تغییر در کد اچ-تی-ام-ال می توانید صفحه وب خود را تغییر دهید. به همین دلیل در این بخش مروری بر اچ-تی-ام-ال خواهیم داشت.

3-1-1: شکل کلی دستورات

دستورات اچ-تی-ام-ال چگونگی نمایش صفحه وب در مرورگر را مشخص می کنند. تقریبا هر دستور اچ-تی-ام-ال دارای یک علامت شروع و یک علامت پایان است که در داخل < > قرار می گیرند: اگر دستور اچ-تی-ام-ال را با tag نشان دهیم، هر دستور به صورت زیر بیان می شود.

پیاده سازی خرید افزودن آیتم‌ها

پایان

البته بعضی از دستورات اچ-تی-ام-ال به نیاز ندارند.

هر برنامه اچ-تی-ام-ال با دستور شروع و به ختم می شود. علاوه بر این، هر برنامه اچ-تی-ام-ال دارای دو بخش عنوان و بدنه است. بخش عنوان شامل اطلاعات مکمل در مورد سند اچ-تی-ام-ال است و مثلا شامل عنوانی است که در مرورگر ضاهر می شود. این بخش با شروع و به ختم می شود. عنوان صفحه با ختم می شود. بخش بدنه حاوی دستورالعمل‌های تولید صفحه است که با شروع و به ختم می شود. با توجه به این توضیحات، شکل کلی برنامه اچ-تی-ام-ال را می توان مانند شکل زیر بیان کرد.

…سایر توضیحات …

…دستورات ایجاد کننده صفحه …

تعیین تیترها و پاراگراف بندی

برای تعیین تیترها از دستورات

تا

استفاده می شود. تیترهای بزرگ با

و تیترهای کوچک با

،

، ... و

مشخص می شوند:

welcome to html

برای پاراگراف بندی از دستور

استفاده می شود:

پاراگراف

تعیین نوع متن، توضیحات و خط افقی

از برای پر رنگ کردن متن، برای ایتالیک کردن متن و برای توضیحات از علائم